Кіріспе
Госфорт кресі – Ұлыбританияның Камбрия графтығындағы Госфорт ауылындағы Изге Мария шіркеуінің маңында орналасқан үлкен тас ескерткіш. Ол біздің заманымыздың 10 ғасырының бірінші жартысына дейін салынған. Бұл аймақ бұрын Нортумбрия патшалығының бір бөлігі болған, ал 9-шы немесе 10-шы ғасырда скандинавиялықтармен қоныстанған. Крестің христиандық және скандинавиялық символдардың біріктірілуі арқасында айрықша танымалдылығы бар, ол Скандинавияның христиандануының әсерін көрсететін нақты дәлел саналады.
The Gosforth Cross is a large stone monument in St Mary's churchyard at Gosforth in the English county of Cumbria, dating to the first half of the 10th century AD. Formerly part of the kingdom of Northumbria, the area was settled by Scandinavians some time in either the 9th or 10th century. It has gained reputation for its combination of Christian symbols with Nordic symbols, being a tangible piece of evidence of the impact of the Christianization of Scandinavia.
Сипаттама
Госфорт айқышында скандинавия мифологиясының кейіпкерлері мен көріністерін бейнелейтін күрделі ою-өрнектер бар, Даниядағы Джеллинг тастары Исаны және басқа скандинавиялық мифологиялық кейіпкерлерді бейнелейтінімен ұқсас. Оның дизайны Ирландияның христиандану кезінде пайда болған крест дизайнынан үлгі алған. Госфорт айқышын алғаш рет 1886 жылы әуесқой антиквар Чарльз Арунд Паркер «Госфорд пен Камберлендтегі ежелгі айқыштар» атты кітабында анықтады. Ол айқыш Поэтикалық Эддада сипатталған көріністерді көрсететінін көрсетті. Олардың ішінде: әйелі Сигинмен бірге Локидің оны қорғап тұрған суреті, мүйізін ұстап тұрған Хаймдалл құдайы, Видар құдайының Фенрирдің жауын жыртып тастауы, Тордың Орман жыланы Жормунгандрды ұстауға жасаған сәтсіз әрекеті бар. Қазіргі уақытта ғалымдар арасында бұл суреттер Викингтердің сенімдеріне құрмет көрсету және өздерінің жеке ерекшеліктерін сақтау үшін, немесе скандинавия мифологиясын (мысалы, Рагнарёк, Балдрдың өлімі) христиандық сенімдермен (мысалы, Апокалипсис, Мәсіхтің айқышқа ілінуі) салыстыру мақсатымен айқышқа қосылған ба деген пікірлер талқылануда. Салыстырулардың арасында Локидің байлануы Шайтанның байлануына аллегориялық ұқсастық, Балдрдың Ход пен Наннамен бірге өлімі Лонгиний мен Мария Магдалина куә болғандай Мәсіхтің өлімімен салыстырылады, ал Одиннің Суртрмен шайқасы Мәсіхтің Ібілісті жеңуімен ұқсас. Тағы бір ерекшелік – айқыш негізіндегі сурет ағаш қабығына ұқсайды, бұл Yggsdrasil және Өмір ағашы арасындағы мүмкін байланыс. Госфорт айқышының (сондай-ақ Иртон айқышының) маңыздылығы Виктория және Альберт мұражайында 1882 жылы репликалар жасауға себеп болды, олар мұражайдың құйма залында қойылған. 1887 жылы пастор Уильям Слейтер Калверли осы айқышқа нақты көшірме жасатып, оны Аспатриядағы (Кумбрия) шіркеу ауласына орнатты. Шіркеуде сонымен қатар маңызды шошқа жұдырықтарынан жасалған қабірлер және Тор құдайы балық аулап жатқан суреті салынған тағы бір айқыш фрагменті бар.
Loki bound with his wife Sigyn protecting him. The god Heimdallr holding his horn. The god Víðarr tearing the jaws of Fenrir. Thor's failed attempt to catch Jörmungandr, the Midgard Serpent. It is currently debated amongst scholars whether the sources were added to the Cross out of reverence for Viking beliefs and still clinging to their own identity or as a way to parallel Norse mythology (i. e. Ragnarök, the death of Baldr) with Christian beliefs (i. e. the Apocalypse, the crucifixion of Christ). Among the parallels is Loki being bound is allegorical for Satan being bound, the death of Baldr accompanied by Hod and Nanna interchangeable with Christ's death as witnessed by Longinius and Mary Magdalene, and the battle Odin has with Surtr similar to how Christ ultimately conquers the Devil. Another is how the base of the cross has a tree like design, looking like bark. This is a possible parallel between Yggsdrasil and the Tree of Life; The importance of the Gosforth Cross (as well as the Irton Cross) caused the Victoria and Albert Museum to have replicas made in 1882, which are on display in the Cast Hall at the museum. In 1887, the Rev. William Slater Calverley commissioned a replica life sized copy of this cross and erected it in the churchyard at Aspatria, Cumbria. The church also has important hogback tombs, and what appears to be a fragment of another cross, showing the god Thor fishing.