Кіріспе

Францияның Бретань аймағындағы қоңыржай орман.

Паимпонт орманы (,), сондай-ақ Броселианде орманы деп те аталады, Францияның Бретань аймағындағы Иль-и-Вилен департаментіндегі Паимпонт ауылының маңында орналасқан қоңыржай орман. 9 000 гектар жерді алып жатқан бұл орман, көршілес Морбиан және Коте д'Армор департаменттерін қамтитын үлкен орман аймағының бір бөлігі болып табылады. Онда Компер және Трецессон сарайлары, сондай-ақ ұлттық тарихи ескерткіш – Паимпонт құйма зауыты орналасқан. Ол Броселианде орманымен және Артур аңызындағы көптеген орындармен байланысты, оның ішінде Val sans retour, Мерлиннің қабірі және Барентон бұлағы бар.

География және экожүйелер

Орман Францияның солтүстік-батысындағы Бретань аймағында, Ренн қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 30 шақырым жерде орналасқан. Ол негізінен Пеймон коммунасының аумағын алып жатыр, бірақ Иль-и-Вилен департаментіндегі көршілес коммуналарға дейін созылады, атап айтқанда, оңтүстіктегі Гер және Бейньон, солтүстік-шығыстағы Сен-Перан және солтүстіктегі Конкорет коммуналарына дейін. Пеймпонтты қоршаған орман – бұрынғы тығыз және кеңірек орманның қалдығы. Бұл негізінен кең жапырақты орман, көбінесе емен мен бук ағаштарынан тұрады, ал орманның ішінде немесе шетінде, мысалы, Трехорентеук және Вал-сан-Ретур аймағында, жартас тіреуден кейін немесе жазық далаға өту үшін қылқан жапырақты ағаштар өседі. Орманды массивтің салыстырмалы биіктігі Финистер жағалауының мұхиттық климатына ұқсас климаттың қалыптасуына көмектеседі. Бұған қоса, батыс және оңтүстік-батыс желдері бұлттар мен жаңбыр алып келеді, бұл өсімдіктердің өсуіне қолайлы жағдай жасайды. Артық су көптеген бұлақтарды шағын аңғарлардың түбінде толықтырып, Aff өзеніне, содан кейін Виланеге және Иль-и-Виленнің оңтүстігіндегі Редон аймағына құяды. Форжес пен Конкорет арасындағы, Пеймпонт арқылы солтүстікке қарай өтетін жол батыс "жоғарғы орманды" (haute forêt) және шығыс "төмен орманды" бөліп тұрады, олардың екеуі де шамамен бірдей ауданда орналасқан. Жоғарғы орманның биіктігі ең жоғары нүктеден 258 метрге дейін бірте-бірте төмендейді, осы арқылы оңтүстік-батысқа қарай Морбиан департаментіне көрініс ашылады; сондай-ақ, солтүстікке қарай Коте д'Армордың шетіндегі Морон коммунасына көрініс ашылады.

Тарих

Пеймонт орманы 15 ғасырда Брокэлиен деп аталды. Бретон тілінде ол Brec'Helean деп аталды. Ренн қаласының құрылыс қажеттіліктері үшін, әсіресе 15 ғасырда, орман бірнеше рет кесілді. Орманның маңыздылығы соншалық, ол патшалық билікке бағындырылды. Пеймпонт балқымалары Бретаньдегі ең ірі ағаш отынымен жұмыс істейтін балқымалар болып есептеледі және 16 ғасырдан бастап 19 ғасырдың соңына дейін қызмет етті. Олардың орналасуына Желедегі темір кенінің ашық карьерінің (Пеймпонт ауылының жанындағы жер), ірі өзен жүйесінің болуы және жергілікті өндірілген ағаш көмірінің оңай қолжетімділігі мүмкіндік берді. Орман балқымалардың қажеттіліктері үшін тым көп пайдаланылды. Француз революциясы кезінде қорғаудың алынуы орманның кең аумақты кесуіне әкелді, себебі ағаш жергілікті өнеркәсіптің доменді пештерін қуаттандыру үшін шамадан тыс пайдаланылды, ол ағаш көмірін қолданды. 1804 жылы департамент префекті Пеймонттағы орманның нашарлап, толық құлдырау қаупі бар екенін хабарлады. 1875 жылы орман Париж графы, принц Филипптен кеме иесі және өнеркәсіпші Луи Левеск сатып алынды, ол орманды демалыс пен ләззат алу үшін пайдаланды. Жаңа иесі Пеймонт доменін құрып, жабайы шошқалар мен бұғыларды аулауды ұйымдастырды. Жергілікті халықтың орманды пайдалануы лицензиялармен және жеке орман сақшыларының қадағалауымен шектелді. Екі дүниежүзілік соғыс арасында орман Вестминстер герцогының аңшылық алқабының бөлігі болды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде, көптеген сақшыларынан айырылған орман, шығу тегі белгісіз үлкен өрттерге ұшырады. Екінші дүниежүзілік соғыста, еркін Францияның SAS десанттары 1944 жылы Нормандияға қону операциясы аясында неміс күштерін тежеу мақсатымен FFI партизандарымен бірге орманға тасталды. 1990 жылдары Рен аймағын сумен қамтамасыз ету үшін Афф өзенінде бөгет салу жобасы қырсықтар мен наразылықтарды тудырып, кейін тоқтатылды. Орман 20 ғасырдың басынан бері көптеген өрттерге ұшырады. 1990 жылдың қыркүйегінде үлкен өрт Пеймонт орманының 450 гектарын, әсіресе Валь-сан-Рутер аймағын бес күн бойы жойды. Содан кейін, 1991-1992 жылдары мыңдаған еріктілер жарты миллионнан астам жаңа ағаш отырғызды. Басқа да ірі өрттер 1955, 1984, 2003 жылдары және әсіресе 1976 жылы болды, сол кезде мың гектар жер өрттен зардап шекті. 2022 жылдың тамызында үш күнге созылған және 2022 жылғы Еуропалық өрттердің бөлігі болған тағы бір үлкен өрт, екі ай бұрын заңсыз бақша қалдықтарын өртеп жатқан адамнан бастау алған кішірек өрттен кейін, шамамен 400 гектар орман мен құрғақ далаларды толығымен жойды және тағы 230 гектарына зиян келтірді.

Орман шаруашылығы

Орман ZNIEFF және Natura 2000 аймағы болып табылады. Оның көп бөлігі жеке меншік иелеріне тиесілі, олар оны ағаш өңдеу және аң аулау үшін күтіп, пайдаланады; тек солтүстік-шығыстағы шағын бөлігі (10%) мемлекеттік меншікте және Ұлттық орман кеңсесі басқарады. Бұл жағдай орман ішінде, тіпті ауылдың шетінде және оның көлінде де еркін қозғалуға кедергі келтіреді. Дегенмен, жер иелері жаяу серуендеуге рұқсат беретін келісімге қол қойды, бірақ аң аулау маусымында кейбір орман жолдары жабылады. 1951 жылдан бері нео-друидтік ілімді ұстанатындар да белгілі бір уақыттарда, соның ішінде ұйымдастырылған рәсімдерде жиналады. Паймпонттағы нысандар Артур туралы аңызбен байланысты жерлерді таныстыруға арналған белгілер мен жаяу жолдары арқылы іске асырылады, әрбір орынды аңызға байланыстыратын түсіндірме тақталар орнатылған.

Нотр-Дам аббатшылығы

Нотр-Дам де Пеймонт аббаттығы – Пеймонт көлінің жағасында орналасқан туристік және мәдени орын. Ол ортағасырлық готика стилінде (қабырғалар, есіктер, баптистерия және Қасиетті Жәрдем шіркеуі, күмбез) салынған, ал ішкі жағы 17 ғасырдың барокко стилінде (мүсіндер, мінбер, алтарлар, алтарлық суреттер) безендірілген. Аббаттық 13 ғасырда Домноне королі Юдикель 645 жылы негіздеген монастырь орнында салынған. Бұл бастапқыда бенедиктин монастыры болған, бірақ 13 ғасырдан Француз революциясына дейін канондар тұрған, содан кейін 1790 жылы аббаттық мемлекеттік мүлік ретінде сатылды.

Пеймпонт құймалары

Бұл тарихи өнеркәсіптік орын 2001 жылдан бері тарихи ескерткіш ретінде тізілген және көпшілікке ашылғанға дейін қайта жаңартылды. Ille et Vilaine аймағында орналасқан, бірақ Плелан-ле-Грандқа Пеймпонға қарағанда жақын.

Компер шатыры

Château de Comper – бұрынғы қамал және сарай, ол орманның солтүстік бөлігінде, Конкорет ауылынан шығысқа қарай екі шақырым жерде орналасқан. 13 ғасырдан бері Компер Жоғарғы Бретаньның ең бекініп орналасқан жерлерінің бірі болды. Қамал көптеген шайқастарға куә болды – оның ішінде 1790 жылғы революция кезінде орман ішіндегі бақылаусыз көтерілістерде өрттен қирады және бірнеше отбасылардың меншігіне өтті. Қазіргі уақытта осы жердегі сарайда Артур қиялы орталығының (Centre de l'Imaginaire Arthurien) көрмелері орналасқан. Оның қасында жергілікті аңыз бойынша, Вивиан көлі әйелінің су астындағы кристалл сарайы болған тоған жатыр.

Биологиялық станция

Рен университетіне қарасты Пеймпон биологиялық станциясы 1966-1967 жылдары салынды; оның ғимараттарында шамамен 70 адамға орналасуға болады. Орман және оның әртүрлі ортасы университеттегі биология курстарының, сондай-ақ студенттер мен шетелдік зерттеушілердің жұмысына негіз құрайды. Алғашқы зерттеушілер батпақтардың экологиясын, топырағын және гидрологиясын жан-жақты зерттегенімен, басқа жұмыстар жергілікті биотоптан мүлдем алыс тақырыптарды, мысалы, приматтардың мінез-құлқын қамтиды.

Вивианның үйі

Hotié de Viviane, сондай-ақ Maison de Viviane немесе Druides қабірі деп те аталады, бұл шамамен 4500 жыл бұрын салынған тас қабірлер шеңбері. Ол Val sans retour жанында орналасқан және 1843 жылдан бері осы атпен танымал.

Мерлин қабірі

Орманның солтүстік бөлігінде неолиттік жабық дольмен құрылысының қалдығы – "Мерлиннің қабірі" орналасқан. 1889 жылы бұл орын Мерлиннің Артур аңызымен байланыстырылғаннан кейін қазына іздеушілер оны динамитпен жартылай қиратқан. Аңыз бойынша, Вивиан Мерлинге құмар болып, оны көзге көрінбейтін түрмеге қамап, содан кейін қабірге мүрделеген: Мерлин шұңқырға жатып алғанда, оның үстіне екі алып тас тастаған. Бүгінде бұл неопаган қажылықтарының маңызды орны. Келушілер қабірге гүлдер мен Мерлинге арналған хаттар қалдырады, көбінесе тілектермен немесе құлшылық нышандарымен. "Фонтейн-ди-де-Жовенс" су қоймасы Мерлин қабірінің жанында орналасқан. Сонымен қатар, жақын маңда "Хиндрас дуалы" деп аталатын ескі ағаш бар.

Үлкен қабір

Бұл оба төрт неолиттік менгирден тұрады, олар бастапқыда шамамен 5000–4500 жыл бұрын тік тұрғызылған, әрқайсысының ұзындығы төрт метрден астам және ені бір метр. Үш менгир қола дәуірінде, б.з.д. 2000–1500 жылдары жерлеу мазары ретінде қайта пайдаланылған; төртіншісі он метрдей қашықтықта жерде жатыр. Бұрын топырақ үйіндісімен жабылған бұл орын, өте үлкендігімен "Алыптың қабірі" деп аталған. Жергілікті әңгімелерге сәйкес, бұл Дөңгелек үстелдің рыцарьлары жеңген алыптың қабірі. "Алыптың қабірі" 2022 жылғы өртте толығымен қирады деп хабарланды, бірақ шындығында өрт сөндірушілер оны және оны қоршаған ағаштардың алғашқы қатарын сақтап қалды.

Мойн бақшасы

Неан-сюр-Ивелде орналасқан "Монхтар бағы", сондай-ақ "Құрымдар бағы" деп те аталады, бұл 5000-4500 жыл бұрын салынған мегалитикалық оба. Бұл аймақта кездесетін көптеген осындай үйінділердің бірі.

Қайта оралусыз аңғар

Val sans retour – орманның ең танымал туристік орны, Пеймпонның батысында, Трехорентеук маңында орналасқан. Бұл – қызыл тақтаға терең ойылған, құрамындағы темір кенінің тотығуынан пайда болған түсті тік жарлы аңғар. 19 ғасырда орман ішінде Val аймағының екі бәсекелес орны болды: біреуі Мерлин қабірінің жанындағы Marette аңғарында, екіншісі Вивиан қабірінің бастапқы орнында. 1896 жылы Феликс Беллами Val sans retour анонимді 13 ғасырлық авторды Ланселот Граальдегі Val эпизодын жазуға шабыттандырған орын деп шешті. Француз артурлық аңыздарына сәйкес, король Артурдың жартылай қарындасы Морган ле Фей, сүйіктісінен опасыздық көрген соң, адал емес рыцарьларды сол аттас аңғарда тұтқынға алуға бейімделді. Тек королева Гвиневраға адал Ланселот ғана сиқырды бұзып, қашып, тұтқынға алынған рыцарьларды босата алды. Аңғардың жоғары жағында орналасқан Rocher des Faux Amants – Морган ле Фей өзін сатып кеткен сүйіктісін тасқа айналдырған жер деп есептеледі. Тағы бір орын – Siège de Merlin, бұл аңғарға қарап тұратын тас. Жақын жерде Graal шіркеуі орналасқан, бұл Морган және Val-мен байланысты басқа артурлық кейіпкерлердің бейнелерін қамтитын католик шіркеуі. Val-мен байланысты бейнелер христиандық тақырыптағы көріністер ретінде қайта қарастырылған, оларды 2-ші дүниежүзілік соғыстан кейін екі неміс соғыс тұтқыны суретшісі, эксцентрикалық жергілікті дін қызметкері Анри Гиллардтың тапсырысы бойынша салған.

Ерекше ағаштар

Пеймпонт орманында бірнеше ерекше ағаштар бар. Олардың бірі – Понтус егізі (hêtre de Ponthus), ол Понтус және Сидония туралы әңгімемен байланысты. Ең танымал ағаш – шамамен 1000 жылдық, 9 метрден асатын айналысы бар ескі емен: Конкорет пен Трехорантеук арасында орналасқан Гильотен егізі (chêne à Guillotin). Жергілікті аңыз бойынша, Пьер-Пол Гильотен есімді дін қызметкері Франция революциясы кезінде осы жерге тығылған, аймақта қасиетті рәсімдерді өткізуін жалғастырған және революциялық оқиғалар туралы құнды күнделік жазған.

Фонтайн де Барентон

Барентонның фонтаны (Берентон, Белентон немесе Балентон деп те аталады) орманның батысында, Фолле Пенсе шағын ауылының жанында орналасқан, және оған жету қиын. Ортағасырлық әдебиетте айтылғандай, және бүгінге дейін сақталған, осы фонтанның бетіне кейде көпіршіктерден тұратын гүл шоқтары көтеріледі. 1836 жылы Огюст Бризеу бұл жерді алғаш рет Броселиандтағы аңызға толы фонтанмен байланыстырды. Жергілікті дәстүр бойынша, жас жігіттер мен қыздар осы фонтанға үйлену ниетімен келеді. Міне осы жерде, Хритен де Тройдың "Ивайн, Арыстанның рыцарі" еңбегінде баяндалғандай, Ивайн фонтанды қорғаған Қара рыцарьға қарсы күресті. Кейінгі аңыз бойынша, осы жерде Мерлин Вивианмен кездесіп, осы фонтанның суы психикалық ауруларды емдеуге көмектеседі екен.

Халықтық мәдениеттегі сілтемелер

Рене Баржавельдің 1984 жылғы "Л'Энчантюр" романында Валь-сан-Ретур үстіндегі тас төбе – Морганның қамалы, оны шайтан (Мерлиннің әкесі) қарғаған, "біздің аңғарға құс көзімен көз жеткізетін тауға айналды. Туристер келеді, жапондықтар, әсіресе немістер, сондай-ақ француздар да. Олар әлі де аяқ астындағы алып тасқа қамалған Артур патшаның қарындасының ашуын сезбейді". Орман 2002 жылғы "Броселианда" қорқыныш фильмінің түсірілім алаңы болып табылады.