Кіріспе
Жануарларға арналған бауырық
Жануар мойнына кигізілетін және оны бағындыруға немесе шектеуге мүмкіндік беретін құрылғы - жануар бауырығы.
Үй жануарлары жағасы
Басқару, анықтау немесе басқа да мақсаттар үшін мысық, ит немесе шошқа сияқты үй жануарларының мойнына салынатын материал. Анықтамалық белгілер мен медициналық ақпарат көбінесе жағаға бекітіледі. Жағалар жануарды бақылауға да көмектеседі, себебі олар ұстауға немесе жетелеуге ыңғайлы тұтқаны қамтамасыз етеді. Осыған ұқсас жағалар үй жануарлары емес, мысалы, зообақтағы жануарлар мен малдарда да қолданылады. Үй жануарларының жағалары былғарыдан, нейлоннан немесе металдан жасалуы мүмкін. Көбінесе ірі иттерге металл жағалар қолданылады. Олар дәстүрлі немесе жылдам ажыратылатын құлыптармен жабдықталуы мүмкін. Кейде жағалар сәндік мақсаттар үшін де пайдаланылады.
Мысық жағасы
Иттің жағасына ұқсас, бірақ мысықтың жанында екенін ескерту үшін көбінесе қоңырау қойылады. Мысықтарға арналған жағалар дәстүрлі ит жағаларынан кішірек және жіңішке болады. Олар былғарыдан, нейлоннан немесе басқа материалдардан жасалуы мүмкін. Кейбір мысық жағаларына бит, күйе және маса шағудан сақтайтын заттар сіңіріледі. Ұзақ жылдар бойы, мысықтар үшін қауіпсіз жағалар – бұзылатын жағалар екендігі туралы миф болған, бірақ New York Times газетінде жарияланған зерттеу бұл рас емес екенін көрсетті. Басқа бір зерттеуге сәйкес, мысықтар көбінесе басқа мысықтармен ұрысып немесе көлікке түсіп жарақаттанады.
Құрқыққа қарсы жаға / құрғақ бақылау жағасы
Бұл жағалар көбінесе жаттығу құралы ретінде қолданылады. Үй жануарларының қабылдануын тоқтатуға арналған жағаларға әртүрлі механизмдер орнатылуы мүмкін:
Ситронелла
Цитронелла жағасы иттің қабылдағанда, цитронелла иісі бар сұйықтықтың шашырауына себеп болады. Көптеген иттер бұл иісті жағымсыз сезінеді және одан әрі қабылдаудан бас тартады.
Статикалық соққы
Бұл жаға жануардың мойнына тиетін екі металл тізгіш арқылы электр тогын жібереді. Ырылдау жалғасқан жағдайда, тоқтың күші арта түседі. Мұндай жағаларды Ұлыбританияда сатуға тыйым салынған, бірақ АҚШ-та кең таралған. Көбінесе иттерге қолданылады.
Жәндіктерге арналған жаға/жағалы блохалар
Олар сыртқы паразиттерді қорғауға немесе өлтіруге арналған химиялық заттармен сіңдірілген, және көбінесе дәстүрлі қауырсын жағаға қосымша тағылатын жаға болып табылады. Кене жағаларының тиімділігі күмәнді. Олардың бағасы арзан және қолжетімді болғандықтан ыңғайлы болғанымен, жағадағы инсектицид негізінен мойын және бет аймағында тиімдірек, толыққанды қорғауды қамтамасыз етпейді. Кене жағалары сыртқы паразиттермен жұғудың алдын алуда, белсенді жұғуды емдеуге қарағанда тиімдірек саналады. Кене жағаларын қолданудың ең жақсы жолы – үйдің ішінде де, сыртында да толыққанды дезинфекция жасағаннан кейін. Бұл жағаларды көбінесе мысықтар мен иттер тағады. Осы кене жағаларында қолданылатын инсектицидтердің көптеген түрлері улы болады.
Шошқа аулаушы ит жағасы
Бұл жаға кең жағамен және шошқа аулайтын иттерге арналған қалқанмен жабдықталған. Олар шошқа аулау кезінде иттердің өмірлік маңызы бар қарын артериясы мен мойын венасын шабуылдан қорғау үшін бірнеше қабатты, өте берік матадан немесе былғарыдан жасалған. Кейбір шошқа аулаушы иттерге арналған жағалар бүкіл денеге арналған қорғаныш жаға түрінде болады. Бұл жағалар иттің кеудесін, мойнын және қабырғаларын жақсы қорғайды.
Елизаветалық жаға
Көбінесе пластиктен жасалған бұл жаға конус пішіндес болып келеді және жануардың жарасын тілдеу сияқты өзін-өзі зақымдауына жол бермеу үшін қолданылады.
Байлау жағасы
Бұқалар мен басқа да малдарға қолданылатын бұл, тізбек (кейде пластик шлангпен қапталған) немесе ауыр тері немесе синтетикалық материалдан жасалған, берік тоқаппен бекітілген мойындық болуы мүмкін.
Трекерлік жаға
Жануарлардың қоныс аударуын қадағалауға немесе жоғалған үй жануарларын табуға қолданылады. Сыртқы жағадағы GPS трекер былай жұмыс істейді: ол спутниктерге қосылып, орналасқан жерінің координаттарын мобильді қосымшаға жібереді, ал интернет байланысы болған жағдайда, ол смартфонда көрсетіледі. Кейбір жағалар GPS-ті радиосигналдармен біріктіріп, ақпаратты арналған қабылдағышқа жібереді. Көптеген жағалар GPS-ті байланыс желілерімен (LBS) интеграциялап, ақпаратты компьютерге немесе ұялы құрылғыға жібереді.
Толық жаға/ат жағасы
Жылқылар немесе басқа да жұмыс малдары үшін қолданылатын бұл құрылғы, малдың мойнының төменгі жағына, иықтарына ыңғайлы түрде орналасатын, ішінде сабан немесе басқа материал толтырылған, берік былғарыдан жасалған құрал. Ол малдан іздерге берілетін күшті тасымалдайтын жетектерді (hames) ұстайды.
Кеуде жағасы/кеуде қалқасы
Кеуде жағасы екі түрлі болады: бірі – жеңіл жүктерге арналған қарапайым жаға, ол жануардың кеудесіне оралған жұмсақ белдіктен тұрады. Екіншісі де осыған ұқсас, бірақ ол қонжыққа бекітіледі және атқа мінгенде қонжықтың артқа қарай жылжуына кедерес жасайды.
Жылқыны байлауға арналған жаға
Аттарды байлауға үйрету және қоғамдық шараларда айғырларды байлауға арналған жаға. Ол екі тігіспен тігілген, кең былғарыдан (кейде қой қойнынан астарланған) жасалады, әр екі шетіне де берік металл ілмек тігіледі. Жаға, бірге қолданылатын бас баудың (бас тұтқаның) маңдайшеп белбеуінің артынан салынады, ал берік арқан бас бау арқылы өтіп, екі металл ілмекті бекітеді, осылайша жылқының тыныс алуына кедерес келтірмейді. Осылай орнату жағаның сырғанап, жылқыны жарақаттауы немесе тұншықтыруы мүмкін емес. Кейде жылқыны уақытша байлау үшін қолданылады, бірақ олар қымбатқа түседі және жылқы байлауға түсіп қалса немесе қорқып кетсе, қауіпті болуы мүмкін.
Жағасы
Қарапайым, қауырсынмен бекітілген мойынға арналған таспа, оған пластик ID таңбасы ілінген.
Бас жағасы немесе жағасы
Бұл қатаң түрде жаға емес, жылқыны немесе басқа малды байлап ұстау, орау немесе жетектеп жүру үшін басына тағылатын баулардан тұрады.
Жел соратын немесе жел соратын жаға
"Нуткрекер" жағасы – жеңіл алюминийден жасалған "нуткрекер" құрылғысы бар, реттелетін бағана. Ол аттың мойнына ауа жұтуға тырысқанда мойын бұлшық еттерінің иілуін тоқтатып, жел сорудың алдын алуға көмектеседі.
Корнелл жағасы
Жарыс кезінде жұмсақ таңдайдың артқа қарай жылжуын болдырмау үшін жарыс аттарында қолданылатын құрылғы.
Мойын бишек
Жарақаттар мен таңуларды шайнаудан сақтау үшін аттарға қолданылады.
Мойынға арналған белдік
Жокейлер мен басқа да аттыларды қамтамасыз ету үшін аттың мойнына тағылатын қарапайым, тар теріден жасалған белдік. Ковбойлар бау тартарда қолданатын мойынға тағылатын жіптің (немесе арқанның) тағы бір түрі бар. Бұл стиль қысқарақ болып, аттың басына жақын орналасады, ал арқан атқа байланғаннан кейін оны бузауға қаратып ұстауға көмектеседі. Бұл термин мартингальдің аттың мойнына бекітілетін бөлігін де білдіреді. Жарыс аттарында да, шекпенді жүгіргенде бауды өткізу үшін бос мойынға тағылатын жаға қолданылады.
Қауіпсіздік жағалары
Қауіпсіздік жағалары қорапта немесе ағаш бұтақтарына ілігіп қалуы мүмкін үй жануарлары үшін арналған. Иттер мен мысықтардың екеуіне де қолданылатын қауіпсіздік жағасының нақты бір түрі бар. Ажырағыш жағалар, мысалы, мысық ағаш бұтағынан ілінген кезде, аз ғана күш түсіргенде тез босап шығатын құрылымға ие. Құлып ашылып, жануар дереу босатылады. Дегенмен, "Нью-Йорк Таймс" газетінде жарияланған зерттеулер ажырамайтын жағалардың қаупі көбінесе артық бағаланғанын көрсетті.