Кіріспе
Төлемдерді қабылдауға арналған бизнес-банк шотының түрі
Саудагерлік шот – бұл бизнеске төлемдерді әртүрлі тәсілдермен, әдетте дебеттік немесе кредиттік карталар арқылы қабылдауға мүмкіндік беретін банк шоттарының бір түрі. Саудагерлік шот төлем карталары арқылы жасалған операциялардың есептесуі үшін қабылдаушы және сатып алушы банк арасындағы келісім негізінде құрылады. Кейде төлем процессингтік компаниясы, тәуелсіз сату ұйымы (ISO) немесе мүшелік қызметтерді ұсынушы (MSP) да саудагерлік келісімге қатысушы болуы мүмкін. Саудагер сатып алушы банкпен тікелей немесе агрегатор арқылы саудагерлік келісім жасасса да, келісім шарт бойынша саудагерді карта ұйымдары белгілеген операциялық ережелерді сақтауға міндеттейді. Жоғары тәуекелді саудагерлік шот – бұл бизнес шоттарының немесе саудагерлік шоттарының бір түрі, ол бизнеске онлайн төлемдерді қабылдауға мүмкіндік береді, бірақ банктер мен кредиттік карталарды өңдеушілер оларды жоғары тәуекелді деп санайды. Мұндай шоттарды пайдаланатын салалар: ересектер индустриясы, туризм, Forex саудасы, көп деңгейлі маркетинг. "Жоғары тәуекел" термині сатып алушы банктердің жоғары қаржылық тәуекелге ұшыраған салаларды немесе саудагерлерді көрсету үшін қолданатын атауы.
Кредиттік карталарды өңдеу әдістері
Бүгінде несиелік карталар бойынша жасалған көптеген операциялар авторизация, түсіру және сақтау үшін электрондық түрде саудагерлік банктерге жіберіледі. Несиелік карта арқылы сатуды "жүйеге" ұсынудың түрлі тәсілдері бар. Кез келген жағдайда, несиелік картаның толық магниттік жолағы терминал/оқығыш арқылы сырғытылып оқылады, компьютерлік чип оқылады ("EMV"), немесе несиелік карта туралы мәліметтер терминалға, компьютерге немесе веб-сайтқа қолмен енгізіледі. Алғашқы тәсілдер, яғни несиелік карта тіркемелерін саудагерлік банкке пошта арқылы жіберу немесе автоматтандырылған жауап беру бөліміне (ARU) телефон арқылы қосылу, қазір де қолданылып келеді, бірақ ұзақ уақыттан бері электрондық құрылғылармен ығыстырылды. Бұл ертедегі тәсілдер екі бөліктен тұратын бланктерді және карта нөмірін формаға механикалық түрде көшіруге арналған қолмен жұмыс істейтін құрылғыны пайдаланды.
Кредиттік карта терминалы
Кредиттік карта терминалы – саудагерге кредиттік картаның мәліметтерін сырғытуға немесе пернетақтадан енгізуге, сондай-ақ кредиттік карта операциясын жүзеге асыру үшін қажетті қосымша ақпаратты беруге мүмкіндік беретін дербес электрондық құрал. Олар сату орны жүйелеріне қосылуы мүмкін, әдетте пернетақтасы және желілік қосылысы болады, ал кейде құрамында принтер де болуы мүмкін.
Автоматты жауап беру бірлігі (ARU)
ARU (сонымен қатар дауыстық авторизация, түсіру және сақтау ретінде де белгілі) ұялы немесе стационарлық телефон желісі арқылы кредиттік картаның қолмен енгізілуіне және кейіннен авторизациялануына мүмкіндік береді. Осы әдіс бойынша саудагер әдетте клиенттің картасын импринтермен көшіріп, клиентке және өзіне қолхат жасайды, содан кейін транзакцияны телефон арқылы дереу өңдейді.
Төлем шлюзі
Төлем шлюзі – электрондық бизнес және онлайн саудагерлер үшін төлемдерді бекітетін электрондық коммерция қызметі. Ол көптеген бөлшек сауда орындарында кездесетін POS (сату нүктесі) терминалының электрондық нұсқасы болып табылады. Саудагерлік шотты қамтамасыз етуші компания, әдетте, төлем шлюзінен бөлек болады. Кейбір саудагерлік шотты қамтамасыз етушілердің өз төлем шлюздері бар, бірақ көптеген компаниялар үшінші тарап төлем шлюздерін пайдаланады. Шлюз әдетте 2 құрамдас бөліктен тұрады: а) саудагерге кредит картасы деректерін қауіпсіз түрде енгізуге мүмкіндік беретін виртуалды терминал, немесе б) саудагердің веб-сайтынан дереу өңдеуді жүзеге асыру үшін веб-сайттың сауда корзинасын API арқылы шлюзге қосу.
2-ші немесе 3-ші деңгейдегі өңдеу сатып алу карталары
Кәсіпкерлік-бизнес (B2B) және бизнес-үкімет (B2G) сатып алулары үшін бұл алмасу алымдары 3 өңдеу санатының біріне жатады: 1-деңгей, 2-деңгей немесе 3-деңгей. 1-деңгейдегі бағалар ең жоғары, ал 3-деңгейдегі – ең төмен. 3-деңгейлі мәліметтер дегеніміз – тауарлар тізімі бойынша толық ақпаратты беру, әдетте шот-фактурада кездесетін мәліметтер: тапсырыс нөмірінің сипаттамалары, саны және басқа да егжей-тегжейлі ақпарат. 2-деңгейлі мәліметтер – шот-фактура/тапсырыс нөмірімен бірге салық сомасын беру. Visa және MasterCard екеуі де 3-деңгейлі мәліметтерсіз қабылданған коммерциялық операциялар үшін жоғары алмасу ставкалары қолданады. Бұл процессор өз ақысын қосып алғанға дейін алмасуға қолданылады және 0,80%-дан 1,5%-ға дейін ауытқиды.
Егер 3-деңгейлі өңдеуге орнатылса, $5,984.61-ден астам мемлекеттік, $8725-тен астам мемлекеттік емес транзакциялар үшін жоғары сомалы алмасу ставкалары қолданылады. Алмасу ставкалары картаның түріне және транзакция сомасына байланысты 0,50%-дан 1,45%-ға дейін өзгереді.
Банктердің маркетингтік қызметі
Visa және MasterCard жеңілдетілген төлем жүйесімен байланысы бар банк, яғни мүше банк, саудагерлерге тікелей саудагерлік шоттар аша алады. Қауіпті азайту мақсатында, кейбір банктер мақұлдауды өздерінің географиялық аймағындағы саудагерлермен, физикалық сауда орындары барлармен немесе кемінде екі жылдан бері қызмет ететіндермен шектейді.
Тәуелсіз сату ұйымдары (ISO) / МСА-ның сатуы
Саудагерлік шоттарды сату үшін ISO/MSP мүше банктың демеушілігін алуы керек. Бұл демеушілік банктың өз атынан сауда-саттық жүргізетін компанияның қаржылық тұрақтылығы мен лайықтылығын тексеруін талап етеді. ISO/MSP сондай-ақ Visa және MasterCard-та тіркелу үшін төлем жасауы керек және саудагерлік шоттарды қалай сатуға болатыны және Visa мен MasterCard тауарлық белгілерін пайдалану ережелерін сақтауы керек. ISO/MSP ережелерге сәйкес келе ме екенін тексерудің бір жолы – веб-сайтта немесе басқа маркетингтік материалдарда "Компания банк, қала, штаттың тіркелген ISO/MSP-сі, FDIC сақтандырылған" деген мәлімдеме бар-жоғын қарау. Бұл мәлімдеме Visa және MasterCard талабы болып табылады және оның анық көрінбеуі жағдайында 25 000 долларға дейін айыппұл салынуы мүмкін. Көбінесе, егер мәлімдеме болмаса, компания білімсіз үшінші тарап немесе одан да нашар болуы мүмкін.
Тарифтер мен алымдар
Саудагерлік шотта түрлі төлемдер болады, олардың кейбіреулері белгілі бір кезеңде төленеді, ал кейбіреулері әр тауарға немесе проценттік үлес ретінде есептелінеді. Кейбір төлемдерді саудагерлік шотты қызметкері белгілейді, бірақ тауарға және проценттік төлемдердің көп бөлігі саудагерлік шотты қызметкері арқылы несие картасын шығарушы банкке Visa, Discover және MasterCard белгілеген «интерчейдж» тарифтері тізіміне сәйкес жіберіледі. «Интерчейдж» төлемдері карта түріне және мәміленің жағдайына қарай өзгереді. Мысалы, егер мәміле картаны төлем терминалы арқылы өткізу арқылы жасалса, онда ол қолмен енгізілген мәміледен басқа санатқа жатады.
Дисконттық мөлшерлемелері
Дисконттық мөлшерлеме – саудагерлерге несиелік және дебеттік карталарды қабылдау үшін төленетін түрлі алымдар, төлемдер, бағалаулар, желілік төлемдер және үстемелерді қамтиды, олардың ең ірісі – интерчейдж комиссиясы. Әрбір банк немесе ISO/MSP көтерме интерчейдж комиссияларына қосымша нақты шығындарға ие және жоғарыда аталған барлық алымдарға үстеме қосып табыс табады. Банктер мен ISO/MSP саудагерлерге көрсетілген қызметтері үшін есеп айырысу үшін бірнеше баға моделін пайдаланады. Ең көп таралған баға модельдері төменде келтірілген:
Үш деңгейлі баға белгілеу
Үш деңгейлі баға белгілеу – ең көп таралған баға белгілеу әдісі және көптеген саудагерлер үшін ең оңай түсінілетін жүйе, бірақ ең айқындысы емес. Жаңа алты деңгейлі баға белгілеу, дебеттік, бизнес немесе халықаралық карталарды қамтитын қосымша деңгейлермен бірге, танымалдылығы артып келеді. Үш деңгейлі баға белгілеуде саудагерлік шотты қызметкері транзакцияларды үш топқа (деңгейлерге) бөліп, әр деңгейге сол деңгей үшін белгіленген критерийлерге сәйкес мөлшерлеме тағайындайды. Саудагер үшін мүмкін болатын кемшілік – осы "деңгейлер" немесе "сауыттар" әрбір процессорда әртүрлі болады, сондықтан бір қызметкер ұсынған бірінші деңгейді екінші қызметкер ұсынған бірінші деңгеймен тікелей салыстыру мүмкін емес.
Бірінші деңгей білікті ставка
Білікті тариф – бұл саудагерге тұрақты тұтынушының кредиттік картасын қабылдағанда және оны өзінің саудагерлік шот провайдері «стандартты» деп анықтаған тәртіппен мақұлданған кредиттік картаны өңдеу шешімін пайдаланып өңдегенде есептелетін пайыздық мөлшерлеме. Әдетте, саудагер кредиттік картаны қабылдағанда ең төменгі мөлшерлеме осы болып табылады. Білікті тариф сондай-ақ баға туралы сұраған кезде саудагерге жиі айтылатын тариф. Білікті тариф саудагердің көптеген кредиттік карталарын қабылдау тәсіліне сүйене отырып құрылады. Мысалы, интернет-саудагер үшін интернет-алмасу санаттары білікті деп белгіленеді, ал физикалық саудагер үшін тек олардың терминалы арқылы қалыпты тәртіппен жүргізілген немесе оқылған транзакциялар ғана білікті деп есептеледі.
Алты деңгейлі баға белгілеу
Walmart-тың келісімі нәтижесінде және PIN-кодты қолданатын дебеттік карталармен (Visa және MasterCard желілерінен тыс өңделетін) бәсекелесу мақсатында, Visa және MasterCard дебеттік карталар бойынша айырбастау комиссияларын кредиттік карталарға қарағанда едәуір төмендетті. Кейбір қызмет провайдерлері осы карталардың төмен құнын тікелей саудагерлерге жеткізе алады. Осыған байланысты, үш деңгейлі жүйелер PIN-кодсыз немесе PIN-кодпен өңделетін дебеттік карталар үшін екі жаңа санат қосты, соның нәтижесінде барлығы алты тарифтік санат пайда болды.
Биржалық-плюс баға белгілеу
Кейбір провайдерлер "айырбас плюс" негізінде бағаланған саудагерлік шот қызметтерін ұсынады. Бұл шоттар Visa және MasterCard компаниялары жариялаған "айырбас" кестелеріне сүйенеді. Осы бағалау түрі айырбас ставкаларына процент пен рұқсат беру комиссиясын қосып, жеңілдік мөлшерлемесін құрайды. Бұл өте төмен және өте жоғары орташа сомалы транзакциялар үшін жиі қолданылатын баға белгілеу моделі.
Рұқсат беру ақысы
Авторизациялық алым (іс жүзінде авторизациялық сұраныс ақысы) әрбір транзакция картаны шығарған банкке авторизацияға жіберілген сайын қолданылады. Ақы сұраныш мақұлданған немесе мақұлданбаған жағдайда да қолданылады. Бұл транзакция ақысы емес екенін есте сақтаңыз.
Транзакция ақысы
Транзакция ақысы сіздің авторизацияңызды қабылдағанда есептеледі. Бұл ақы тек қатесіз қабылданған авторизацияға ғана қолданылады.
Есепке алу төлемі
Есеп беру ақысы – бұл саудагерге әр айлық өңдеу циклының соңында жіберілетін айлық шот-фактурамен байланысты ай сайынғы төлем. Бұл шот-фактурада саудагердің ай ішінде қанша өңдеу жүргізгені және оның нәтижесінде қандай төлемдер жасалғаны көрсетіледі. Көп жағдайда есеп беру ақысы тікелей "қағаз" шот-фактурамен байланысты емес, жалпы операциялық шығындармен байланысты. Яғни, егер саудагер "қағазсыз" шот-фактура таңдаса да, провайдер бұл ақыны алып тастамайды.
Айлық ең төменгі ақы
Ай сайынғы ең төменгі төлем – саудагерлердің шотты қызметте ұстауға байланысты провайдердің шығындарын өтеу үшін әр ай сайын белгілі бір сома төлеуін қамтамасыз ету тәсілі. Егер саудагердің төлемдері ай сайынғы ең төменгі төлемге тең немесе одан жоғары болмаса, айлық ең төменгі төлемге дейін қалған сома олардан талап етіледі. Мысалы: Саудагер ай сайынғы ең төменгі төлемі 25.00 доллар болатын шартқа қол қойды. Егер ағымдағы айдағы барлық төлемдер (нақтылау: бұл тек өңдеу құны, сондықтан ай сайынғы жарналар, қайтару төлемдері және т.б. кірмейді) 15.00 долларға ғана жетсе, бұл саудагерден айлық ең төменгі талапты орындау үшін қосымша 10.00 доллар алынады. Кейде ай сайынғы ең төменгі сомаға кірмейтін төлемдер де болады, мысалы, шоттама төлемі. Ай сайынғы ең төменгі соманы алу – бұл индустрия стандарты, бірақ барлық банктер мұны талап етпейді, сондай-ақ барлық шарттар бойынша да талап етілмейді.
Партиялық алым
Партиялық алым (партиялық басқыш төлемі деп те аталады) саудагер терминалын "жабу" кезінде саудагерден алынуы мүмкін. Терминалды жабу, сонымен қатар "партия құру" деп аталады, бұл саудагер күні бойы жасаған аяқталған операцияларын төлемді жүзеге асыру үшін сатып алушы банкке жібереді. Кейбір провайдерлер бұл процесті автоматты түрде жүзеге асырады. Visa, Discover немесе MasterCard тарапынан жоғары тариф қолданылуын болдырмау үшін партияны әр 24 сағат сайын жабу қажет. "Партия басшысы" термині электрондық терминалдар пайда болғанға дейінгі кезеңде пайда болды, сол кезде әрбір кредит картасы бойынша түбіртектер саудагердің жергілікті банкіне сақтауға тапсырылды. Партия басшысы – бұл түбіртектердің мазмұнын қысқаша баяндайтын шағын есеп болды.
Клиенттерге қызмет көрсету ақысы
Кейбір провайдерлер клиенттерге қызмет көрсету ақысын (техникалық қызмет көрсету ақысы деп те аталады) клиенттерге қызмет көрсетуге кеткен шығындарды өтеу үшін алуы мүмкін. Кейбір саудагерлер бұл ақысты "саудагерге қолдау көрсету ақысы", "клиенттерге қолдау көрсету ақысы" немесе жай ғана "қызмет ақысы" деп те атайды.
Жылдық алым
Кейбір провайдерлер саудагердің шотын ұстауға байланысты шығындарды өтеу үшін жылдық жарна алады. Кейде мұндай жарналар тоқсан сайын төленуі мүмкін. Жарнаның құны 79–399 доллар аралығында болуы мүмкін. Бұл жарналардың ішінде Төлем карталары индустриясының (PCI) талаптарына сәйкестік үшін төлем, сондай-ақ кибершабуыл/бұзушылықтан қорғау сақтандыру полисі де болуы мүмкін.
Мерзімінен бұрын тоқтату үшін алым
Кейбір провайдерлер саудагер келісімшарт мерзімі біткенге дейін келісімшартты бұрын тоқтатса, одан шығу ақысын алуы мүмкін. Келісімшарт мерзімі әдетте бірден үш жылға дейін болады, бірақ кейбір провайдерлердің мерзімі бес жылға дейін созылуы мүмкін, мұнда келісімшартты тоқтату үшін бір жыл бұрын хабарлау қажет, әйтпесе ақы есептеледі. Кейбір провайдерлер келісімшарт тоқтатылған кезде қалған барлық шот-фактуралар мен айлық ең төменгі соманы да есептеуі мүмкін. Сондай-ақ, кейбір провайдерлер келісімшарттың толық мерзімінде күтілген пайданы есептеу негізінде "жоғалған пайда" ақысын алуы мүмкін.
Артқа жүктеу төлемі
Айыппұлды қайтару – банктер мен қызмет провайдерлері үшін ең үлкен тәуекел. Бұл қарапайым қайтарудан өзгеше, ол тек саудагердің транзакцияны қайтаруы болып табылады. Visa, Discover және MasterCard ережелерінде саудагердің процессингтік банкі саудагер жүзеге асырған барлық операциялар үшін 100% жауапты. Егер саудагер заңсыз немесе тәуекелді әрекет етсе және көптеген айыппұлды қайтару тудырса, бұл провайдерді миллиондаған долларлық әлеуетті шығынға ұшыратуы мүмкін. Провайдерлер бұл шығындарды саудагерге жүктеседі, бірақ егер саудагер алаяқ болса немесе жеткілікті қаражаты болмаса, провайдер карта иесін толық өтеу үшін барлық шығындарды өтеуге міндетті. Айыппұлды қайтару тәуекелі – келісімшартты қолдану және кепілдік беру процесінде ескерілетін ең маңызды фактор. Кейбір банктер саудагердің айыппұлды қайтару тәуекелін бағалау кезінде басқаларына қарағанда қатаң талаптар қояды. Саудагер айыппұлды қайтаруға тап болса, оның процессингтік банкі одан алым алуы мүмкін. Әлеуетті айыппұлды қайтару карта иесінің банкі саудагердің кредит картасын өңдейтін банкке ұсынады. Қазіргі уақытта Visa және MasterCard барлық саудагерлерден өңделген доллар көлемінің 1% аспауы тиіс деп талап етеді. Егер көрсеткіш осы шектен жоғары болса, саудагердің процессингтік банкіне 5000 доллардан бастап 25000 долларға дейін айыппұл салынады, ол ақырында саудагерге беріледі. Кез келген жағдайда, айыппұлды қайтару саудагерге айыппұл төлеуге шақырады, әдетте 15–30 доллар, сонымен қатар транзакция құны мен өңделген соманы қамтиды.
Дурбин түзетуі
2011 жылдың 1 қазанында Дурбин түзетуінің нәтижесінде жаңа ережелер күшіне енді, ол Visa және MasterCard желілері саудагерлерден дебеттік карталар үшін алатын комиссия мөлшерлемесін төмендетті. Жаңа ережелер тек жалпы активтері 10 миллиард доллардан асатын банктер шығарған дебеттік карталарға қатысты. Дурбин түзетуі күшіне енгенге дейін дебеттік карта арқылы жасалған транзакция үшін орташа комиссия 44 цент құрады. Дурбин ережесі бойынша Федералды резервтік жүйе транзакция үшін 0,05% + 21 цент (картада қауіпсіздік мүмкіндіктері болса 22 цент) мөлшерін белгіледі.