Кіріспе

"Адамзат" – шамамен 1470 жылы жазылған ортағасырлық ағылшын моральдық пьесасы. Пьеса адамзаттың өкілі Адамзат туралы моральдық аллегория болып табылады және оның күнәға түсуі мен одан тәубе етуі жайлы айтады. Авторы белгісіз; қолжазбаға Хингем есімді монах қол қойған, ол пьесаны көшіріп жазған деген болжам бар. "Адамзат" пьесасы теологиялық мәселелердің маңыздылығын және қарапайым (кейде ұятты) диалогтарды таңғажайып үйлесімде көрсетеді, бұл оны басқа моральдық пьесалардан ерекшелендіреді. "Адамзат", "Даналық" және "Тұрақтылық қамалы" пьесаларымен бірге Вашингтондағы Фолгер Шекспир кітапханасының коллекциясында сақталады, бұл Макро қолжазбасының (18 ғасырда Кокс Макро деген кісіге тиесілі болғандықтан осылай аталған) бір бөлігі.

Күні және шығу тегі

1969 жылы Early English Text Society баспасында жарық көрген пьесаның сындық басылымында Экклс 1465 және 1470 жылдар аралығында жазылғанын айтады. Уикхэм 1976 жылғы Dent басылымында оған қосылып, ақырында 1470 жылы деп белгілейді. Сол сияқты, Лестер 1981 жылғы New Mermaids басылымында 1464 және 1471 жылдар аралығын ұсынады. Бейкер және оның ұсынысын қолдаған Саузерн 1466 жылы деп келіседі. Бұл пікірлер пьеса мәтініндегі монеталарға жасалған сілтемелерге негізделген, атап айтқанда 1465–1470 жылдар аралығында айналымға түскен «патшалық» және «фәреште» монеталарына. Поэма, әрине, Англияның IV Эдуард патшасының тұсында жазылған, және Шығыс Англияда туған болуы мүмкін; ол, мүмкін, «Кембридж және Норфолк графтығындағы Линн аймағында қойылған» болуы керек. Бұл пьесадағы көптеген жергілікті атаулар арқылы дәлелденеді, соның ішінде Бьюри Сент-Эдмундс қаласы, ол пьесаның екі бұрынғы иесінің үйі болғандықтан маңызды: Томас Хингман (15 ғасыр) және Кокс Макро (18 ғасыр). «Даналық» сияқты, «Адамзат» пьесасы да монах Томас Хингманның латынша жазуымен жазылған. (Аудармада) «Ой, кітап, егер біреу сен кімге тиесілі екеніңді сұраса, сен «Мен Хингман монахқа тиесілімін» деп айт» деген сөздер бар. Бірақ мәтіндегі кейбір ерекшеліктер Хингманның онымен таныс болмағандықтан мәтінді дұрыс көшірмегенінен туындаған болуы мүмкін, сондықтан ғалымдар Хингманды автор деп санамайды. «Тырыстық пен Даналық» пьесаларымен бірге Хингманның «Адамзаты» 18 ғасырдың басында құрметті Кокс Макроға тиесілі болған. Макро оларды тағы үш драмалық емес қолжазбамен бірге ерікті түрде біріктірген. 19 ғасырдың басында оның иесі Генри Гурни «Тырыстық», «Даналық» және «Адамзат» пьесаларын басқа қолжазбалардан бөліп, жеке жинаққа біріктірген. 1936 жылдың тамызында Фолгер Шекспир кітапханасының директоры Джозеф Куинси Адамс бұл қолжазбаны «Даналық» және «Тырыстық» пьесаларымен бірге антикварлық фирма Бернард Куаричтен 1125 фунт стерлингке (шамамен 5625 доллар) сатып алған. [4] Куарич бұл қолжазбаларды 1936 жылдың басында, 30 наурызда Sotheby's аукционында 440 фунт стерлингке сатып алған.

Қысқаша мазмұны

Бұл пьеса адамзаттың өкілі Адамзат туралы моральдық аллегория болып табылады және оның күнәға түсуі мен өкінішін көрсетеді. Адамзаттың құлдырауы мен құтқарылуын бақылап, көрермендер дұрыс христиандық өмірге үйренеді. Пьеса Мейіріммен басталады, ол көрермендерге қалай мінез-құлық тану керектігін айтады, бірақ көп ұзамай Зұлымдық бұзып кіреді. Зұлымдық Мейірімнің уағыздарын мазақтайды. Содан кейін қолжазбадан бір бет жоғалады. Пьеса қайта басталғанда, Зұлымдық кетіп, сахнада "Жаңа киім" ("мода" мағынасында), "Қазіргі заман" ("бүгінгі күн үшін өмір сүру") және "Жоқ" ("ештеңе") тұрады. Олар Мейірімді мазақтауды жалғастырады. Олардың кеткеннен кейін Мейірім тағы да көрермендерге сөз сөйлейді, олардың неге зұлым екенін түсіндіреді және олардың үлгісін ермеуге шақырады. Адамзат кіріп, көрермендерге сөйлейді, өзін таныстырады. Ол фермер, ізгі өмір сүруге бекінген. Мейірім Адамзатқа осы мақсатқа қалай жету керектігін үйретеді, оған Зұлымдық, Жаңа киім, Қазіргі заман және Жоқ туралы ескертеді. Бірақ Адамзаттың азғыруға қарсы тұруы керек, сондықтан Мейірім кетеді. Жаңа киім, Қазіргі заман және Жоқ Адамзатты азғыру үшін қайта оралады. Біріншіден, олар көрермендерді әжуалық әнге қосылуға шақырады. Содан кейін олар назарын Адамзатқа аударады, бірақ ол олардың азғыруларына қарсы тұрып, күрегімен оларды ығыстырып жібереді. Зұлымдық қайта оралып, Жаңа киім, Қазіргі заман және Жоқпен бірге үлкен шайтанды, Титивиллді әкелуге сөз байласады. Бірақ алдымен олар көрермендерден Титивиллді көру үшін ақша талап етеді. Көрермендер осылай істегенде, Титивилл кіреді және дереу Адамзаттың өмірін қиындата бастайды. Көрермендер оны көре алады, бірақ Адамзатқа көрінбейді. Ол жерді қатайтып, оны өңдеуді қиындатады. Ол Адамзаттың тұқымын ұрлап, күрегін алады. Ол дәретханаға бару қажеттігін тудырады. Ол оны дұғадан алаңдатады. Ақырында Адамзат қатты ренжігендіктен, ұйықтап кетеді, ал Титивилл оған Мейірім өлгенін айтады. Осы көріністе Титивилл көрермендерді үндемей, оған қарап отыруға шақырады, бұл көрермендерді оның ісіне серік етеді. Осылайша адасқан Адамзат Мейірімнен бас тартып, Жаңа киімге, Қазіргі заманға және Жоққа қосылады. Бірақ енді олардың толық зұлымдығы ашыққа шығады. Зұлымдық түрмеде отырған, қашып кеткен, түрме бастығын тонаған және оның әйелін зорлаған. Жаңа киім асылудан мүжілген. Қазіргі заман шіркеуді тонаған. Үшеуі де Адамзатты өздерінің тобына қосылуға ант беруге мәжбүрлейді, бұл олардың бұзылғандығын көрсетеді - жол тонаушы болу, әйелдерді азғыру, "қарқынды ұрлық жасап, өлтіру" (708). Олар кеткеннен кейін Мейірім көрермендерге Адамзаттың сенімсіздігі туралы өтініш білдіріп, оның құтқарылуы үшін дұға етеді. Үшеуі Адамзатқа Мейірімнің шын мәнінде өлмегенін көрсетеді және оны Мейіріммен бетпе-бет келуден гөрі өзін-өзі өлтіруге азғырады. Бірақ Мейірім оларды қуа жөнеледі. Адамзаттың құтқарылуы үшін соңғы күрес өзімен-өзі өтеді. Мейірім оған кешірім алу үшін тек сұрау керек екенін айтады, бірақ Адамзат мұны қиын деп санайды және бірқатар қарсылықтар білдіреді. Соңғы теология табандылыққа, күнә жасауды жалғастыра отырып, тіпті одан аулақ болуға тырысып, сол қылмыстар үшін қайта-қайта кешірім сұрауға бағытталған. Адамзат ақырында Мейірімді қабылдайды, содан кейін оның проблемалары үшін жындарды кінәлауға тырысады, бірақ Мейірім оған олар туралы ескерткенін еске салады. Себебі пьеса Мейірімнің көрермендерге тағы да бет бұрып, оларды өкінуге шақыруымен аяқталады.

Тақырыптар

Басқа да моральдық туындылар сияқты, "Адамзат" та жақсылық пен жамандық арасындағы күресті бейнелейді. Осы кең тақырыптық құрылымда ғалымдар пьесаның комедиялық және мүмкін болатын бұзылғыш үніне қызығушылық танытқан. Пьесаның назарында – құқық бұзудың әзілі. Жеті сөйлейтін рөлдің бесеуі – комикалық жауластырушылар, бұл "Адамзатты" Макро пьесаларының ең жеңіл және әдеттегі тілдегісіне айналдырады. Сонымен қатар, пьеса тілге ерекше мән береді. Гриннің пікірінше, Титивилл мен оның бағыныштылары Адамзатты ақымақ жануар деңгейіне түсіріп, адасқан және құлдыраудың алдында тұрған күйге жеткізеді, оны тілдің бұрмаланған, кері айналған өңдеулеріне тартады. Фурнивалл басылымына жазған кіріспесінде Поллард пьесаның "төменгі үнінің" себебін оның экономикалық жоба ретіндегі табиғатына байланысты деп түсіндіреді, себебі бұл үн көбінесе білімсіз, қара халыққа тартысты болған. Эклз "Адамзаттың" көрермендерден "ақша жинау туралы" айтқан алғашқы ағылшын пьесасы екенін атап көрсетеді. Дейін, пьеса көрермендердің белсенді қатысуын талап етеді, мысалы, New Guise, Nowadays және Naught сахнасында көрермендерді олармен бірге ұятсыз әндерді орындауға көндіру арқылы. Эшлинің айтуынша, осылайша "көрермендердің өзі Адамзатқа қарсы шайтанның істеген әрекеттеріне қатысады".