Римдік қала Ричина (Helvia Recina) – Италияның Марке аймағындағы ежелгі тарихи орын. Археологиялық қазбалар б.з.д. II ғасырынан бастау алатынын көрсетеді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Рицина немесе Хельвия Рецина (қазіргі Вилла Потенцада орналасқан) – қазіргі Италияның Марке аймағындағы Потенца өзенінің төменгі ағысында орналасқан ежелгі рим қаласы.
Ancient Roman town
Ricina or Helvia Recina (located in present day Villa Potenza) was a Roman town located in the lower Potenza valley, the contemporary Italian region Marche.
География
Потенцаның төменгі аңғарында, Флосис өзенінің (қазіргі Потенца өзені) сол жағалауында, өзеннің құйып кіретін жерінен шамамен 15 км қашықтықта Рицина рим қаласы жатыр. Бүгінде бұл аймақтың бір бөлігін Мацерата коммунасының құрамындағы Вилла Потенца шағын ауылы алып жатыр, ал қалған бөлігі егістікке пайдаланылады. Қала Флосис өзенінің, Via Salaria Gallica және Via Flaminia тармақтарының тоғысқан жерінде орналасқан.
In the lower Potenza valley, on the left bank of the river Flosis (modern River Potenza), some 15 km from the estuary of the river, lies the Roman town of Ricina. The area today is in part occupied by the small hamlet of Villa Potenza, part of the comune of Macerata, and is partially used as farmland. The town is located at the junction of the river Flosis with a crossroad of the Via Salaria Gallica Gallica and a byroad of the Via Flaminia.
Тарих
Қаланың бірнеше бөлігінде жүргізілген шағын масштабты құтқару қазбаларының нәтижесінде, Рицинаның б.з.б. II ғасырдың соңынан бастап кеңінен қоныстанғандығы болжануда, алайда қалалық дәлелдердің көп бөлігі б.з.б. I ғасыр мен б.з. IV ғасыры аралығына жатады. Рицина б.з.б. I ғасырдың ортасынан бастап муниципалитетке айналды, осы кезде алғашқы отарлаушылар, Азамат соғыстарының ардагерлері осында қоныстанды. Август (б.з.б. 27 – б.з. 14) және Тиберий (б.з. 14–37) тұсында қала гүлденген, мұны оңтүстік-батыс жағындағы зираттан табылған жерлеу ескерткіштері мен жазулардың сериясы, су құбырының салынуы және Пикенумдағы ең үлкен театрдың болуы растайды. Б.з. II ғасырында көптеген қоғамдық ғимараттар салынды, алаңдар мен көшелер қайтадан жабылды. Театр маңындағы монша кешенінің іздері және мозаикалық едендері бар үйлердің бөліктері де б.з. II ғасырына жатады. Алайда, б.з. II ғасырының бірінші жартысында муниципалды қаржының нашарлағаны байқалады, сол кезде Рициниенциум мемлекеттік мүліктерінің кураторы тағайындалды. Септимий Север (б.з. 193–211) тұсында қала Септимийдің ізашарының құрметіне Helvia Ricina Pertinax (CIL IX 5747) деген атаумен колонияға айналды. Қала б.з. V және VI ғасырларында шабуылдарға ұшыраған болуы мүмкін, қалған халқы бұрынғы римдік қаланың шығысы мен батысындағы төбелерде жаңа тұрғын үйлер іздеді.
Due to small scale rescue digs in several parts of the town, it is suggested that Ricina was already quite extensively occupied from the later 2nd century BC on however most of the urban evidence belongs to the period between the 1st century BC and the 4th century AD. Ricina became a municipium from the mid 1st century BC when the first colonists, veterans of the Civil Wars, were settled here. It flourished under the reigns of Augustus (27 BC AD 14) and Tiberius (AD 14–37) to judge by a series of funerary monuments and inscriptions which probably originate from a cemetery on the SW side, the construction of an aqueduct, and the largest theatre in Picenum. During the 2nd century AD a good deal of public building was achieved and squares and streets were repaved. Traces of a baths complex near the theatre and parts of houses with mosaic floors are also dated to the 2nd century AD. But as early as the first half of the 2nd century AD the municipal finances seem to decline when a curator rei publicae Riciniensium was appointed. During the reign of Septimius Severus (AD 193–211), the town became a colony with the name Helvia Ricina Pertinax (CIL IX 5747), in honour of Septimius’ predecessor. The town may have suffered from invasions in the 5th and 6th centuries AD, with the remaining population seeking new dwellings in the hills to the east and west of the former Roman town.
Зерттеу
Бірнеше әуе суреті және Potenza Valley Survey Project (Гент университеті) жүргізген ауылшаруашылық жерлерін зерттеулер нәтижесінде қаланың жалпы жоспары мен құрылысы туралы қосымша мәліметтер алынды. Жақында, 2013 жылдың шілде және қазан айларында, Eastern Atlas геофизикалық зерттеу компаниясы Треядағы жер астындағы археологиялық ескерткіштердің қалдықтарын табу және картаға түсіру мақсатында геофизикалық зерттеулер жүргізді. Сонымен қатар, Рим керамикасын зерттеу, хронологиялық белгілерді анықтауға және функционалдық аймақтарды белгілеуге көмектесу, сондай-ақ қаланың безендірілуі туралы көбірек түсінік алу үшін тас сәулеттік әшекейлерін зерттеу де қосымша ақпарат берді. Қаланың жоспары шамамен 22 гектарлық, салыстырмалы түрде дұрыс және тегіс, дерлік тіктөртбұрышты аумақ болған сияқты. Треядан Потенцияға дейінгі аңғар жолы қаланың ортасынан оңтүстік-батыстан солтүстік-шығысқа қарай өтіп, оның негізгі декуманусы қызметін атқарды. Әрі қарайғы далалық жұмыстармен расталса, бір негізгі батыс-шығыс осі негізгі декуманды қазіргі көпірден бірнеше метр жоғары орналасқан Потенциядағы рим көпірімен байланыстырған болуы мүмкін. Бұл көше театр ғимаратының алдынан және оған параллель өтті. Форум солтүстік-оңтүстік осінің негізгі декуманмен қиылысқан жеріне жақын орналасқан болуы мүмкін. Ежелгі қаланың көп бөлігі Вилла Потенцаның үйлері мен көшелерімен салынған болса да, орталық аумақтың солтүстігіндегі егістіктерде бірнеше ірі ғимараттарды ажыратуға болады. Олардың бірі – 18 x 33 м (кемінде) өлшемді, солтүстік-батысқа қарай бағытталған, негізгі декуманусқа перпендикуляр және оңтүстігінде форуммен шектесетін тіктөртбұрышты ғимарат. Бұл, бәлкім, Helvia Ricina-ның басты ғибадатханасы (Капитолий?) болған. Далаларда ғимараттардың басқа да іздері көрінеді: бірнеше ірі дом, үлкен цистерна (жақын жердегі қоғамдық ғимаратқа немесе моншаларға сілтеме жасауы мүмкін) және дәл осындай тіктөртбұрышты бөлмелердің қатары, дәліз немесе портикпен шектесетін, бұл таберналар жиынтығын немесе, мүмкін, хорреумды көрсетеді. Соңғысы осы жерде табылған көптеген долиялар мен амфора сынықтарының болуымен расталады. Қала қабырғаларының сыртында да қоныстану белгілері бар, атап айтқанда қаланың оңтүстік-батысында, болжамды оңтүстік-батыс қақпасынан тыс және Треяға қарай созылатын жол бойында, сондай-ақ қаланың солтүстік-шығыс жағында егін іздері мен Рим материалдарының кең таралуы қабырғадан тыс елді мекенге нұсқайды. Театр – қаланың жер бетінде сақталған жалғыз ескерткіші. Оның үңгірінің диаметрі 71,80 м және қазір Вилла Потенцаның заманауи үйлерімен қоршалған. 2009 жылдың мамыр айында PVS тобы жүргізген әуе суретінде амфитеатрдың анық іздері де анықталды. Театрдың шығысына орналасқан ғимарат бастапқыда онымен байланысты болған және бір сәулеттік кешеннің бөлігін құраған болуы мүмкін. Рицинаның қаланың декуманусы қызметін атқаратын Потенцияға қарай аңғар бойындағы негізгі шығыс-батыс жолында орналасқандығына байланысты, оны жол бойындағы қала деп сипаттауға болады.
Due to several aerial photography campaigns and surveys on the farmland conducted by the Potenza Valley Survey Project (Ghent University) more information has been available about the general layout and organization of the town. Recently in July and October 2013, also geophysical surveys were undertaken by the geophysical survey company Eastern Atlas with the objective of locating and mapping more remains of subsurface archaeological features in Trea. Also the recent study of the Roman pottery to deliver chronological clues and help to determine functional zones as well as the study of stone architectural decoration to gain more insights in the embellishment of the town, has led to more information. It seems that the layout of the town was a fairly regular and quite flat, almost rectangular area of c. 22 ha. The valley road from Trea to Potentia crossed roughly the centre of town from southwest to northeast and served as its main decumanus. One main NW SE axis, if confirmed by further fieldwork, could have linked the main decumanus with the Roman bridge over the Potenza, which earlier observations located a few meters upstream from the present day bridge. This street passed directly in front of and parallel with the stage building of the theatre. The forum was probably located near the intersection of the north–south axis with the main decumanus. Although a major part of the ancient town is built over by the houses and streets of Villa Potenza, several large buildings can be distinguished in the crops of the fields north of the central area. One of them is a rectangular building (at least 18 x 33 m) oriented northwest–southeast, perpendicular to the main decumanus and possibly bordering a forum on its south. This was probably the main temple (Capitolium?) of Helvia Ricina. Other traces of buildings may be seen in the fields: several large domus, a large cistern, which may point to a nearby public facility or baths and a row of similar rectangular rooms, flanked by a corridor or portico suggest a set of tabernae or possibly a horreum. The latter is supported by the presence of many dolia and amphora sherds found at this location. There are also signs of habitation outside the walls, more specifically directly southwest of the town, outside the presumed location of the southwest gate and alongside the road to Trea as well as at the northeast side of the town were crop marks and a wide scatter of Roman material point to an extramural settlement. The theatre is the only well preserved remain of the city above ground. It has a cavea of 71.80 m diameter and is now surrounded by modern houses of Villa Potenza. During an aerial photography campaign conducted by the PVS team in May 2009 clear traces of an amphitheatre were detected as well. The building, positioned east of the theatre, was possibly originally connected with it and thus formed part of one architectural complex. Because of its position on the main east–west road along the valley to the coastal town of Potentia, which acts as the town's decumanus, Ricina can be characterized as a road town.