Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Крок, кейде соққы деп те аталады, – табиғи мүйіздің (немесе табиғи труба сияқты басқа да мыс аспаптардың) құбыр ұзындығын өзгертуге арналған алмастырылатын бөлігі. Ол аспаптың негізгі ырғағы мен гармониялық қатарын өзгертіп, осы арқылы аспаптың қай тонда ойналатынын анықтайды.
A crook, also sometimes called a shank, is an exchangeable segment of tubing in a natural horn (or other brass instrument, such as a natural trumpet) which is used to change the length of the pipe, altering the fundamental pitch and harmonic series which the instrument can sound, and thus the key in which it plays.
Бас бұғаттағыш және жалғау жүйесі
Алғашқы мүйіздердің ұзындығы өзгермейтін және ауыздықтары берік бекітілген болатын. Бұл концерттерде мәселе тудырды. Әр түрлі тональность үшін әртүрлі мүйіз қажет болды, ал аспапты реттеу мүмкін емес еді. 1700 жыл шамасында Венадағы Лейхнамшнайдер ағайындары алынып-салынатын ауыздығы бар мүйіз ойлап тапты, оны қысқа түтікшеге – бас иіліміне (master crook) қосуға болатын. Мүйіздің ұзындығын, демек, дыбысын өзгерту үшін бас иілімі мен мүйіздің корпусы арасына әртүрлі ұзындықтағы қосымша бөліктер – жалғауыштар (couplers) салынатын. Нақты реттеу үшін одан да қысқа сегменттер – реттеу биттері (tuning bits) қолданылды. Бұл қарапайым және салыстырмалы түрде арзан шешім 19 ғасырға дейін қолданылып келді. Чарльз Туллидің Лондонда жарық көрген "Француз мүйізіне оқулық" еңбегінде 1840 жылға дейін бастаушыларға осы жүйені пайдалану ұсынылған. Бас иілімі және жалғауыштар жүйесі кейбір қиындықтар тудырды. Жоғары тональностьларда аспап бетке тым жақын орналасса, ал төмен тональностьларда ойнаудың дәлдігіне кері әсер ететіндей, тұрақсыздыққа алып келетін көптеген бөліктерді қосу қажет болатын.
Early horns had unalterable lengths and permanently attached mouthpieces. This presented problems in concert situations. A different horn was required for different keys, and the instrument could not be tuned. Around 1700 the Leichnamschneider brothers in Vienna developed a horn with a removable mouthpiece that could be connected to a short piece of tubing, called a master crook. Additional pieces, couplers, of different lengths were inserted between the master crook and the body of the horn to change the horn's length, and thus the pitch. Fine tuning was done with even shorter segments called tuning bits. This simple and relatively inexpensive solution remained in use even into the 19th century. Charles Tully's Tutor for the French Horn, published in London, recommended this system for beginners as late as 1840. The master crook and coupler system presented some problems. In high keys, the instrument was uncomfortably close to the face, while in low keys, so many pieces needed to be added that the instrument could become unstable, adversely affecting the accuracy of the playing.
Өнертабыс
Осы проблемаларды шешу үшін Хампель жаңа аспап – «изобретение» мүйізін ойлап тапты, онда алынып-қойылатын икемдер (немесе «изобретениелер») ауыздық түтікке емес, мүйіздің ортасына салынатын болды. Бұл ең ұзын және ең қысқа икемдерді бір шағын кеңістікке орналастырудың жаңа мәселесін тудырды. «Изобретение» мүйізін нақты реттеу 1776 жылы Ж. Г. Халтенхоф тенонды және муфталы қосылыстарды сырғақтармен алмастырғанша қиындық тудыра берді. Шамамен 4 жылдан кейін париждік аспап жасаушылар Джозеф және Люсьен Джозеф Рау, Карл Тюрршмидтпен бірлесіп, солистерге арналған, G, F, E, E және D икемдері бар жақсартылған нұсқасы – Cor Solo-ны жасады. (Оркестрде ойнаушыларға көбірек икемдер қажет болды, өйткені олар көптеген тональностьда ойнауы керек болды).
To get around these problems Hampel devised a new instrument, the inventionshorn, in which detachable crooks (or inventions) were inserted not in the mouth pipe, but in the middle of the horn. This presented the new problem of fitting the longest and shortest crooks into the same small space. Fine tuning of the Inventionshorn remained a problem until J. G. Haltenhof replaced the tenon and socket fittings with slides in 1776. About 4 years later the Parisian instrument makers Joseph and Lucien Joseph Raoux, in collaboration with Carl Türrschmidt, came out with the cor solo, a refined version for soloists with crooks in G, F, E, E, and D. (Orchestra players needed more crooks since they needed to play in more keys).
Ақырғы шымшылар
1800 жыл шамасында Францияда терминалды бұғалар ойлап табылды, олар өте танымал болды. Бұл аспаптар әр пернеге жеке бұға қолданды, ал бұғалар аспаптың мундштугі мен корпусы арасындағы қашықтықты салыстырмалы түрде біркелкі сақтады. Мүйізшілерге әдетте кемінде сегіз бұға қажет болатын: B альт, A, G, F, E, Eb, D және C. 1828 жылдан кейін A альтқа қосымша бұға да қосылды. Төменгі B және Bb үшін бұғалар кейде жасалса да, бұл пернелерге көбінесе C бұғасына жалғағыштар қосылып қол жеткізілді. Оркестрде ойнау үшін қажетті көптеген бұғалармен жасалған мүйіздер кейде оркестрлік мүйіздер ("Orchesterhorn" неміс тілінде) деп аталады. Мұражайда сондай-ақ корнет (корнопеан B♭, Raoux, Париж, шамамен 1850, NMM 6852) терминалды бұғалары, Stölzel клапандары, құбырлы сырғанаулары және құбырлы мундштуктары бар, олардың біреуі жалғау ретінде де қолданылған. Қазіргі Вена мүйіздері алынып-қойылатын F бұғасымен жасалады, кейде B немесе A бұғалары ауыстырылады.
Around 1800 in France terminal crooks were invented, which proved to be extremely popular. These instruments used a separate crook for each key, and the crooks maintained a fairly uniform distance between the mouthpiece and the body of the instrument. Horn players typically needed at least eight crooks, for B alto, A, G, F, E, E, D, and C. After about 1828, an additional crook in A alto was also included. Although crooks for low B and B were also occasionally made, these keys were usually reached by adding couplers to the C crook. Horns constructed with the large number of crooks needed for playing in an orchestra are sometimes referred to as orchestral horns ("Orchesterhorn" in German). The museum also has a cornet (cornopean in B flat, Raoux, Paris, ca. 1850, NMM 6852) with terminal crooks, Stölzel valves, tuning slide, and tuning shanks, one of which was also used as a coupler. Modern Vienna horns are manufactured with a detachable F crook, and occasionally B or A crooks are substituted.