Кіріспе
Азербайжан жеріндегі орын.
Qala – Мальтаның әкімшілік бірлігі, Гоцо аралында орналасқан. 2019 жылдың қыркүйек айындағы мәліметтерге сәйкес, халқы 1 929 адамды құрайды. Жақын жерде тұздықтар мен үңгірлерге ие Хондок-ир-Румьен жағалауы бар.
Этимология
Қала атауы сикуло-араб тілінен шыққан.
Қала туралы
Қала алғаш рет Ватикан кітапханасындағы XV ғасырдағы портолан картасында кездеседі. Оның атауы қала («порт») деген сөзден шыққан. Бұл Гозо аралының ең шығыс ауылы. Қазіргі елді мекеннің дамуы он жетінші ғасырдың екінші жартысында басталды. Хондок-ир-Румьен сияқты бірнеше қорғалған шығанақтардан басқа, Қаланың жағалауы көбінесе тік жарлы. Жағалау бойындағы теңіз үңгірлерінің ішінде тек қайықпен ғана баруға болатын Ғар-Минка бар. Қала Гозоның ең шығыс нүктесінде орналасқан, Виктория астанасынан ең алыс, ал Мальта архипелагының қалған бөлігіне ең жақын ауыл. Оның атауы араб және мальтий тілдерінде қорғалған баспана немесе шығанақ деген мағынаны білдіреді, ал оның гербі – дауылды теңізде жүзіп бара жатқан Гозо қайығы. Ауылдық шіркеу әулие Жозефке арналған, оны 1882 және 1889 жылдар аралығында Дун Гузеп Диаконо салған. Оның стилі аралдағы көптеген шіркеулер сияқты барокко стилінде. Қала 1872 жылдың 3 ақпанында приходқа айналды, ал 1889 жылға дейін приход шіркеуі Күңдіз Марияның Таза тұжырымына арналған болатын. Әулие Жозеф приходының негізі 1882 жылдың 19 наурызында қаланды, ал шіркеу 1904 жылдың 8 мамырында киеленді. Қаланың ішінде және айналасындағы тарихи қызығушылық тудыратын орындарға тұзды далалар, жақсы сақталған жел диірмені және тарихқа дейінгі қалдықтар жатады. Тасқа қазылған параллель іздер – арба жолдарының мысалдары да бар, олар Гозодағы ең ұзын жолдардың бірі болып табылады.
Сент-Жозеф шіркеуі
Ауылдағы приход шіркеуі әйелі Жүсіпке арналған. Оны Ғасри шіркеуін салған дін қызметкері және сәулетші Дун Гузеп Диаконо 1882 және 1889 жылдар аралығында салған, ол сол кезде Қаланың приход діни қызметкері болып жұмыс істеген. Шіркеу барокко стилінде салынған, себебі аралдағы көптеген шіркеулер, олар XVII ғасырда немесе ХХ ғасырдың екінші жартысында салынған болса да, осы стильде салынған. Қала 1872 жылдың 3 ақпанында приходқа айналды, бұл Гозо епархиясы құрылғаннан кейін құрылған алғашқы приход болды. 1889 жылға дейін приход шіркеуінің орны – Әйелдің Таза тұжырымы шіркеуі болды. Әйелі Жүсіп приходының негізі 1882 жылдың 19 наурызында қаланды, ал шіркеу 1904 жылдың 8 мамырында киеленді. Приход 1965 жылдың 21 сәуірінде архи-пресвитералды мәртебесіне ие болды. Әйелі Жүсіпке арналған ауылдық той жыл сайын тамыз айының басында тойланады.
Қасиетті Болашақ шіркеуі
Бұл шіркеу, Қала қаласында, italic=unset бағытында орналасқан, аралдағы ең көне Мариялық қасиетті орындарының бірі және 1575 жылға дейін салынған. Ол Әзіре Мәриямның Таза тұсінігіне арналған. Мереке 8 желтоқсанда тойланады, ал мүсін 1887 жылы Марсельде Галлард пен Фильс компаниясы жасаған. 1650-ші жылдардың басында шіркеу кеңейтілді, ал 1688 жылдың 28 сәуірінде ол Гозоның шығыс бөлігінде жаңадан құрылған приходтың рухани қажеттіліктерін қанағаттандыруды бастады, оған Қала, Надур, Ғайнсиелем, Мжарр және Комино кірді. Бұл, епископ Давид Кокко Палмеридің тілегі бойынша жаңа приход шіркеуі салынғанға дейін. Ол 1872 жылдың ақпанынан 1889 жылдың ақпанына дейін Қаланың приход шіркеуі ретінде қызмет етті. 1950 жылдың 21 мамырында киеленді. 1982 және 1988 жылдар аралығында ішкі жағы алтынмен жалатылып, жаңартылды. Басты көрікті жері – Федерико Барокчи ди Урбиноға жатқызылатын алтарьдық кескін. Онда Құдайдың Таза тұсінікке ерекше қорғанысын көрсетуі бейнеленген. Әзіре Мәриям 1954 жылдың 1 тамызында тәжбен нарықталды.
Сент-Антон батареясы
Сент-Антоний батареясы, сондай-ақ Рас-ил-Кала (Кала нүктесі) батареясы деп те аталады, 1731 және 1732 жылдар аралығында салынған. Оның дизайны Шарль Франсуа де Мондионға жатқызылады. Бұл батарея Гозо мен Комино арасындағы арнаның аузын қорғау мақсатында салынған. Алғашқы жобада жартылай дөңгелек артиллерия платформасы және арт жағында екі блокхаус болған; алайда, ол ақырында жартылай алтыбұрышты фронтпен салынды. Осыған байланысты, құрлықтағы қорғаныс жүйесі қалың қабырғалары мен көптеген мылтық саңылаулары бар, екі фланкірлік траншеямен қоршалған еркін тұрған редутты қамтыды. Құрлық жағындағы фронтты терең емес ор қазды. Қоршаудың ортасында қабырғалары нығайтылған массивті блокхаус орналасқан. 1770 жылы Сент-Антоний батареясында үш 8 фунттық зеңбірек (427 доп және 75 шашыранды доппен) және сегіз 6 фунттық зеңбірек (127 доп және 45 шашыранды доппен) қарулары болған. Сент-Антоний батареясының құрлықтағы бөлігінің көп бөлігі қираған күйде болғанымен, қабырғаның бір бөлігі мен блокхаус толығымен қирап кеткен, қазіргі уақытта блокхаусты және кіреберісті қайта жаңарту және реконструкциялау жұмыстары жүргізілуде.
Қаланың сауық-өрнек тобы
1956 жылы құрылған "Қала" фейерверк тобы – фейерверк көрсетілімдерін ұйымдастыратын еріктілерден тұрады.
Ғақда Брижу Сан Джузепп
2007 жылдың шілдесінде құрылған Għaqda Briju San Ġużepp жастармен жыл бойы айналысады, түрлі шаралар ұйымдастырады және Әулие Жозеф мерекесіне дайындық жүргізеді.
Қала Сент-Жозеф ФК
Qala St. Joseph F. C – Мальтаның Гозо аралындағы Qala ауылының футбол клубы. Клуб 1968 жылы құрылған және ауылдың қадірлі әулиесі – Жозефтің құрметіне аталған. Олар Гозо футбол лигасынде ойнайды.
Менхир Қала халық тобы
"Менхир Қала" халықтық тобы 2003 жылдан бері жергілікті мәдениет пен фольклорды дамытумен айналысып келеді және Словения, Италия, Сербия, Чехия және Грекия сияқты елдерде өткен жергілікті, ұлттық және халықаралық шараларға қатысып, дәстүрлі костюмдермен ән салып, би биледі.
Ите Ад Жозеф
Ite ad Joseph Band – бұл Қала ауылының ресми музыкалық тобы және Гозо аралындағы он бір топтың бірі. Топта шамамен 35 тұрақты мүше және олармен бірдей санда музыкалық студенттер ойнайды. Топ 2001 және 2004 жылдары екі CD шығарды, сондай-ақ Мальтаның басқа ауылдарында, Италияда, Грецияда және Швецияда концерттер берді.
Қаланың қамқоршысы - Қасиетті Жүсіп мейрамы
Август айының бірінші жексенбісінде Қала мейрамы ауылдың қасиетті қамқоршысы – Әзіз Жүсіпке арналған, оның атымен шіркеу аталған. Оны Дун Гужепп Диаконо жобалап, 1882-1889 жылдар аралығында салған. Негізгі тас 1882 жылы 19 наурызда қаланды, ал шіркеу 1904 жылы 8 мамырда киеленді. 1965 жылы бұл шіркеу архипресвитералдық мәртебесіне ие болды. Қала Әзіз Жүсіптің алғашқы мейрамын 1890 жылы 27 сәуірде тойлады. Ауылдың «Ite ad Joseph» аталған мыс оркестрі мерекелік апта ішінде марштар орындайды және концерттер ұйымдастырады.
Гозодағы халықаралық мереке
Бұл халықаралық той үш рет жыл бойы өткізіледі: Рождествода, Жасыл жексенбіде және Торжество күні.
Халықаралық халықтық фестиваль
Бұл төрт күндік фестиваль дәстүрлі жергілікті және шетелдік халық музыкасы, әндер мен билерге арналған. Өнер көрсетулерді жергілікті және шетелдік фольклорлық топтар, сондай-ақ аспаптық және мыс қорытар оркестрлер ұсынады.