Буш пен Блэрдің Аль-Жазираға қатысты құпия хаттамасы
Al Jazeera bombing memo
Аль-Жазираны бомбалау туралы құпия меморандум: Буш пен Блэрдің арасындағы әңгімелер, АҚШ-тың телеарнаны бомбалау жоспары және Блэрдің араласуы. Жаңалықтар мен даулар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
"Аль-Жазира" телеарнасын бомбалау туралы меморандум – британ үкіметі ішінде жасалған, жарияланбаған меморандум. Ол АҚШ президенті Джордж Буш пен премьер-министр Тони Блэр арасындағы әңгімелердің стенограммасы екені айтылады. 2005 жылғы 22 қарашада "Daily Mirror" газетінің бірінші бетінде Буштің "Аль-Жазираның" Катар астанасы Дохадағы бас кеңсесіне және басқа да жерлерге АҚШ бомбалау шабуылы жасауы мүмкін деген пікірлерін келтірген мақала жарияланды. Блэр Бушты ешқандай шара қолданбауға көндіргені хабарланды.
The Al Jazeera bombing memo is an unpublished memorandum made within the British government which is said to be the minutes of a discussion between United States President George W. Bush and Prime Minister Tony Blair. The Daily Mirror published a story on its front page on 22 November 2005 that said the memo quotes Bush speculating about a US bombing raid on Al Jazeera's world headquarters in the Qatari capital Doha and other locations. The story said that Blair persuaded Bush to take no action.
Ескертпе мәліметтері
Бес беттік меморандумда "Аль-Джазира" тілшілері азаматтардың қаза болуын тікелей эфирде көрсетулерін "суреттер өтірік айтпайды" деп қорғады. Ақ үй мақаладағы айыптауларды жоққа шығарды. Катар АҚШ пен Ұлыбританияның Ирак соғысындағы одақтасы болғандықтан, көптеген сарапшылар меморандумдағы хабарламалар дұрыс болса да, бұл президенттің жеңіл-жеңіл айтқан сөзін жазып алуы мүмкін деп болжады. Ақ үйдің өкілі CNN телеарнасына "Біз мұндай абсурдты жайтқа жауап беруге құрмет көрсетпейміз" деді, ал Пентагонның өкілі Daily Mirror газетінің хабарламасын "толыққанды ақымақтық" деп атады. BBC News тілшісі президент Буш осылай айтқан болса, онда ол "бір қызық әңгіме" ретінде айтқан болуы мүмкін деп болжады. 28 қарашада "The Independent" газетінде жазған Андреас Уиттэм Смит "ресми жазбалар жасаушылар әдетте әзілдерді жазбайды" деп қарсылық білдірді. Ол сондай-ақ, "Исламабад пен Хартум сияқты қиын жағдайларда 25 жыл жұмыс істеген, көбінесе барлау қызметіне қатысқан" деп айыпталушының "өліміне" назар салды және ол "көргендерінен қатты алаңдаған болуы керек" деп қорытындылады. "Дейли телеграф" газетінде былай делінген: "Осы құжатты көргендердің айтуынша, үкімет оны жасырып отырғанының басты себебі - онда екі көшбасшының өткен жылы АҚШ-тың Ирактың Фаллужа қаласына жасаған шабуылы туралы құпия әңгімесі бар". Сонымен қатар, Мальтада өткен Достастық конференциясында Блэр бұл мәселе бойынша сұрақ қойылғанда, бұл талаптарды "қауырсын теориясы" деп атады.
The five page memorandum is said by the Mirror Al Jazeera reporters defended their live broadcasts of the civilian casualties by stating "the pictures do not lie". The White House dismissed the allegations made in the article. Given that Qatar is an ally of the United States and the United Kingdom in the Iraq War, many commentators speculated that even if the reports of the memorandum were accurate, they may simply have been recording a statement which the President did not intend to be taken seriously. A White House official told CNN "We are not going to dignify something so outlandish with a response," and a Pentagon official called the Daily Mirror report "absolutely absurd". A BBC News correspondent has suggested that if President Bush did indeed make the comments they were intended as "some kind of joke." Writing in The Independent on 28 November Andreas Whittam Smith countered, observing that "official note takers don't normally record jokes". He also pointed to the alleged leaker's "25 years' experience of tough postings in place such as Islamabad and Khartoum, often involved in intelligence work" and concluded that he "must have felt exceptionally troubled by what he was seeing." According to a report in The Daily Telegraph: "People who have seen the document say the real reason that it is being suppressed by the Government is because it contains a potentially damaging private discussion between the two leaders about the controversial United States attack on the Iraqi city of Fallujah last year." The report also stated that, when questioned about the matter at the Commonwealth conference in Malta, Blair branded the claims a "conspiracy theory."
Ресми құпиялар және Ұлыбританияда жариялауға тыйым салу
Министрлер кабинетінің мемлекеттік қызметкері Дэвид Киог және бұрынғы лейборист депутаты Тони Кларктың ғылыми көмекшісі Лео О'Коннор 1989 жылғы Ресми құпиялар туралы заңға сәйкес меморандумды рұқсатсыз жариялағаны үшін айыпталды (Киог үшінші тармақ бойынша, О'Коннор бесінші тармақ бойынша). О'Коннор Кларкқа меморандумды бергенде, Кларк оны Даунинг-стритке қайтарды. Ұлыбританиядағы барлық жаңалықтар ұйымдарына Бас прокурор Лорд Голдсмит осы құпия ақпаратты тағы жариялауға қарсы ескерту жасады. Голдсмит 1989 жылғы Ресми құпиялар туралы заңның 5-тармағы бойынша қудалау мүмкіндігі туралы мәлімдеді, егер меморандумның жарияланған мәліметтері Ұлыбританияның шетелдегі мүдделеріне зиян келтіретін болып табылса. 2005 жылдың 29 қарашасында Киог және О'Коннор Лондонның орталық бөлігіндегі Боу-стрит магистратура сотында пайда болды. 15 минуттық тыңдаудан кейін іс 2006 жылдың 10 қаңтарына дейін кейінге шегерілді. 2007 жылдың 10 мамырында Киог меморандумды жариялау арқылы «зиянды ақпаратты таратудың» екі айыбы бойынша кінәлі деп танылды және 6 айға бас бостандығынан айырылды. Оған сонымен қатар айыптау тарапына 5000 фунт стерлинг төлеуге міндеттелді. О'Коннор 3 айға түрмеге қамалды. (Сол кездегі) консерватор депутаты Борис Джонсон, The Spectator журналының редакторы және соғысты қолдаушы, егер оған меморандумның көшірмесі тисе, оны жариялайтынын мәлімдеді, себебі бұл Буш не айтқандығы туралы болжамдарға нүкте қояр еді. Private Eye журналының редакторы Ян Хислоп та Джонсонмен телешоуда (25 қарашада эфирге шыққан, бірақ күні бұрын жазылған) осындай уәде берді. 2005 жылы сот судьясы 1981 жылғы Сотты қорлау туралы заңның 11-тармағына сәйкес, сот процесі мен Al Jazeera арасындағы Ұлыбритания БАҚ-тарындағы кез келген байланысты мәңгілікке тыйым салды. «Кез келген журналист өзінің ойынша, рұқсатсыз байланыс жасамағанын қамтамасыз етуі керек», - деді ол. Ұлыбританияда бұл сот процесін Дэвид Бланкетттің Channel 4 телеарнасында «Аль-Джазираны жоюды» Тони Блэрмен Ирак соғысының басында талқылағаны туралы айтқан сөздерімен байланыстыратын ешқандай хабарлама болған жоқ. «Шекарасыз репортерлер» ұйымы бұл тыйымды айыптады. Ұлыбританиялық медиа компаниялар тобы тыйым салуға қарсы шағымдаған кезде, Лорд-бас судья Лорд Филлипс тыйымды ішінара алып тастады. Ұлыбритания БАҚ-тары бұрын жарияланған айыптауларды қайталай алады, бірақ бұл айыптаулар сотта жасырын берілген дәлелдерді дәл бейнелейтінін айту әлі де заңсыз болады. Сонымен қатар, Киогтың сотта ашық түрде құжат туралы сұраққа жауабында айтқан сөздерін басып шығаруға тыйым салынды.
David Keogh, a civil servant at the Cabinet Office, and Leo O'Connor, a research assistant to former Labour MP Tony Clarke, were charged under the Official Secrets Act 1989 for the unauthorised disclosure of the memo (Keogh under section three, O'Connor under section five). When O'Connor gave the memo to Clarke, Clarke returned it to Downing Street. All news organisations in the United Kingdom have been warned by Attorney General Lord Goldsmith against further publication of information from the leaked memo; Goldsmith has mentioned the possibility of prosecution under section five of the Official Secrets Act 1989 if published details from the memorandum are considered to damage interests of the United Kingdom abroad. On 29 November 2005, Keogh and O'Connor appeared at Bow Street Magistrates' Court in Central London. Following a 15 minute hearing the case was adjourned until 10 January 2006. On 10 May 2007, Keogh was found guilty on two counts of making a "damaging disclosure" by revealing the memo and was sentenced to 6 months in jail. He was also ordered to pay £5,000 in costs to the prosecution. O'Connor was sentenced to 3 months in jail. Boris Johnson, the (then) Conservative MP for Henley, editor of The Spectator and a supporter of the war, has stated that he will publish the memorandum if he receives a copy of it in the hope it will put speculation about what Bush may or may not have actually said to rest. Ian Hislop, editor of Private Eye, made a similar promise in an exchange with Johnson on the television show Have I Got News For You (broadcast on 25 November, but recorded the previous day). The trial judge in 2005 made an order under Section 11 of the Contempt Of Court Act 1981, banning in perpetuity any connection in the UK media between the trial and Al Jazeera. "Any journalist will have to ensure in his own mind that they are not making an impermissible link", he said. There have been no U. K. reports linking the trial and remarks by David Blunkett on Channel 4 stating that "taking out" Al Jazeera was discussed in a conversation with Tony Blair at the start of the Iraq war. Reporters Without Borders condemned the ban. In an appeal against the ban, lodged by a group of UK Media companies, the Lord Chief Justice Lord Phillips partly lifted the ban. The UK media will now be able to repeat previously published allegations, but it will still be illegal to suggest that these allegations accurately represented evidence given in secret during the trial. It will also be illegal to print a particular phrase uttered in open court by Keogh when he was asked about the document.
Алдыңғы АҚШ-тың "Әл-Джазира" кеңсесіне жасаған бомбалаулары
Ал Жазира кеңсесі бұған дейін АҚШ қару-жарағымен шабуылға ұшыраған. 2001 жылдың 13 қарашасында АҚШ-тың Кабулдағы (Ауғанстан) Ал Жазира кеңсесіне зымыран соғылды. Бұл шабуылдан Ал Жазира қызметкерлері зардап шекпегенмен, ғимарат қирады, кейбір қызметкерлердің үйлері зақымдалды. Ол кезде бас редактор Мұхаммед Жасим әл Али кеңсе координаттары барлыққа, соның ішінде америкалықтарға да белгілі екенін айтты. 2006 жылдың соңында Ұлыбританияның бұрынғы ішкі істер министрі Дэвид Бланкетт өзінің естеліктерін жариялағанда, ол 2003 жылдың наурыз айының соңында Бағдадтағы Ал Жазира телеарнасын бомбалау туралы премьер-министр Тони Блэрге кеңес бергені белгілі болды. "Менің тарапымнан ешқандай уайым болған жоқ, өйткені мен бұл соғыс деп сендім және соғыс кезінде сіз хабар таратуды жалғастыруға рұқсат бермейсіз", - деді Бланкетт. 2003 жылдың 8 сәуірінде АҚШ зымыраны Бағдадтағы Ал Жазира кеңсесінің электр генераторын ұрды. Осының салдарынан туған өртте тілші Тарек Айюб қаза тауып, тағы бір қызметкер жараланды. 24 ақпанда Мұхаммед Жасим әл Али кеңселердің координаттарымен АҚШ Қорғаныс министрінің қоғамдық істер жөніндегі көмекшісі Виктория Кларкқа хат жіберді (орынды АҚШ үкіметі ресми түрде сұраған жоқ). Бағдадқа АҚШ шабуыл жасаған кезде және АҚШ әскерлерінің соғыс мақсаттарын қолдайтындардың Ал Жазира арнасының жарияланымдарын сынағаннан кейін болған бұл оқиға, арнаға шабуыл жасалды деген күдіктерді тудырды. Фрэнк Гаффни 2003 жылдың 29 қыркүйегінде Ал Жазираны "бір жолмен немесе басқа жолмен" "тоқтатуды" талап ететін мақала жариялады, өйткені ол "душпандық БАҚ" болып табылады.
Al Jazeera's offices have previously been hit by United States weaponry. On 13 November 2001 a U. S. missile hit Al Jazeera's office in Kabul, Afghanistan, during the U. S. invasion of that country. Although no Al Jazeera staff were hurt in the attack, the building was destroyed and some employees' homes were damaged. At the time, Mohammed Jasim al Ali, managing editor, said that the coordinates of the office were well known to everyone including the Americans. When former British Home Secretary David Blunkett published his memoirs in late 2006, it was revealed he had advised Prime Minister Tony Blair in late March 2003 to bomb the Al Jazeera television transmitter in Baghdad. "There wasn't a worry from me because I believed that this was a war and in a war you wouldn't allow the broadcast to continue taking place", Blunkett said. On 8 April 2003 a U. S. missile hit an electricity generator at Al Jazeera's office in Baghdad. The resulting fire killed reporter Tareq Ayyoub and wounded another staff member. On 24 February, Mohammed Jasim al Ali had sent a letter with the coordinates of the offices to Victoria Clarke, the U. S. Assistant Secretary of Defense for Public Affairs (the location had not been officially requested by the U. S. government). This incident, which occurred during the U. S. assault on Baghdad and after criticism of Al Jazeera's coverage from those supportive of the war aims of the United States forces, gave rise to suspicions that the network had been targeted. Frank Gaffney published an opinion piece on 29 September 2003 calling for Al Jazeera to be "taken down" "one way or another" because it constitutes "enemy media".