Кіріспе

Бай эксцентрикалық Манхэттен қор жинаушылары, 1947 ж. "Чемпионат менеджері" компьютерлік ойындары сериясының авторлары.

Гомер Ласк Коллиер (6 қараша 1881 ж. – 21 наурыз 1947 ж.) және Лэнгли Уэйкман Коллиер (3 қазан 1885 ж. – шамамен 9 наурыз 1947 ж.), Коллиер ағайындылары ретінде танымал, екі американдық ағайынды, олардың ерекше мінез-құлқы мен патологиялық қор жинау салтымен әйгілі болды. Екеуі Нью-Йорк қаласындағы 2078 Fifth Avenue (128-ші көше бұрышында) орналасқан Гарлемдегі қоңыр үйінде уақыттық оқшау өмір сүрді, онда кітаптар, жиһаз, музыкалық аспаптар және сан алуан заттарды қызыққандықпен жинады, дәліздер мен есіктерде бұзылушыларға зиян келтіру үшін тұрақтар орнатылған. Екеуі де 1947 жылғы наурыз айында өз үйлерінде қайтыс тапты және бірнеше онжылдық бойы жинаған 140 тоннадан астам заттармен қоршалған күйде табылды (Гомер 21 наурызда, ал Лэнгли 8 сәуірге дейін табылған жоқ). 1960 жылдан бері бұрынғы Коллиер үйінің орнында ағайындылардың құрметіне аталған шағын саябақ бар.

Отбасы және білім

Коллиер ағайындылары – Беллвью ауруханасында жұмыс істеген Манхэттен гинекологы Герман Ливингстон Коллиердің (1857–1923) және оның бірінші туысы, бұрынғы опера әншісі Сюзи Гейдж Фрост Коллиердің (1856–1929) ұлдары еді. Ағайындылар өз ата-бабаларының Англиядан Америкаға «Мейфлауэрден» бір жыл кейін, 1621 жылы Массачусетке келген «Фортуна» кемесімен сапар шеккенін айтты. Коллиерлердің анасы мен әкесі екеуі де Нью-Йорктегі Ливингстон әулетінен шыққан. Роберт Ливингстон 1672 жылы Америкаға көшіп келген Ливингстон әулетінің алғашқы өкілі болды – «Мейфлауэрден» 52 жыл өткен соң. 1880 жылы Герман мен Сюзидің тұңғыш баласы, Сьюзан дүниеге келді, ол төрт айлық шала сәби кезінде қайтыс болды. Келесі жылы, 6 қарашада, олардың тұңғыш ұлы Гомер Ласк дүниеге келді. 1885 жылы олардың екінші ұлы Лэнгли Уэйкман дүниеге келді. Лэнгли де дарынды концерттік пианист болды; ол біраз уақыт кәсіби түрде ойнады және Карнеги залында өнер көрсетті. Лэнгли сонымен қатар Троица шіркеуінің миряны болды, өйткені оның отбасы 1697 жылдан бері осы шіркеудің париясы болған. 1909 жылы Герман Коллиер отбасын Гарлем ауданындағы 2078 Fifth Avenue мекенжайындағы төрт қабатты үйге көшірді. Доктор Коллиер эксцентрикалық екені белгілі болды және ол жиі Ист-Ривер өзенімен каноэмен Блэкуэлл аралындағы қалалық ауруханаға баратын, онда ол кейде жұмыс істейтін, содан кейін каноэсін Манхэттен аралына келгеннен кейін Гарлемдегі үйіне қайтарып әкететін.

Жекешелендіру және қорлау

Анасы қайтыс болғаннан кейін, Коллиер ағайындылары бірге өмір сүруді жалғастырды. Келесі төрт жыл бойы бауырластар басқалармен араласып, үйден жиі шығып жүрді. Гомер заңгерлік қызметін жалғастыра берді, ал Лэнгли фортепиано сатушы болып жұмыс істеді. Сонымен қатар екеуі де Троица шіркеуінде жексенбілік мектепте сабақ берді. 1933 жылы Гомер көзінің артқы жағында қан кетуден көзін жоғалтты. Лэнгли ағасына қамқорлық жасау үшін жұмысынан кетті, екеуі қоғамнан кетуге кірісті. Кейінірек Лэнгли Коллиерден неліктен әлемнен аулақ болуды таңдағанын сұрағанда, ол: "Бізді ешкім мазаламауды қалаймыз" деп жауап берді. Бауырластардың ерекше өмір салты туралы хабарлар Харлемде тараған сайын, олардың үйінің алдында көпшілік жинала бастады. Осылайша бауырластардың қорқынышы мен ерекшеліктері арта түсті. Жасөспірімдер терезелеріне тас лақтырып, есіктерді қақпақпен бекітіп, қақпақтарды тақтамен бекітті. Бауырластардың үйінде құнды заттар мен көп ақша бар деген жалған хабарлар көршілерге тараған соң, бірнеше адам үйді тонауға тырысты. Ұрыларды аулақ ұстауға тырысқан Лэнгли инженерлік шеберлігін қолданып, үйді толтырған заттар мен қоқыс жинақтарының арасында тұзақтар мен туннельдер жасады. Көп ұзамай үй қораптар мен сымдармен жабылған қоқыс пен қоқыстан тұратын күрделі туннельдер жүйесіне айналды. Гомер мен Лэнгли Коллиер төбеге дейін үйілген қалдықтардың арасында жасалған "тоқтарда" өмір сүрді. Гомер қабыну ревматизміне байланысты сал болып қалғаннан кейін, дәрігерлерге сенім артпайтындықтан, кәсіби медициналық көмек алудан бас тартты. Бауырластар, егер Гомер дәрігерге қаралса, дәрігерлер оның көру нервін кесіп, соқыр етіп тастап, тез өлетін дәрі береді деп қорқып жүрді. Кейінірек Лэнгли Коллиер бір журналиске: "Біз дәрігердің балалары екенімізді ұмытпаңыз. Біздің үйде 15000 кітаптан тұратын медициналық кітапханамыз бар. Біз дәрігерлерді шақырмауға шешім қабылдадық. Біз медицина туралы көп білдік" деп жазды. 1930 жылдардың басында Коллиер ағайындыларының үйі құрып кетті. 1937 жылы олардың телефоны өшірілді және қайтадан қосылмады, өйткені бауырластардың айтуынша, олармен сөйлесуге ешкім жоқ еді. 1938 жылы бауырластар ақыларын төлей алмай, электр, су және газды өшіріп тастады. 1942 жылы Лэнглимен сұхбат алған бір журналист оны "жағымды, сыпайы, сыпайы дауыспен сөйлейтін, жеке өмірін жақсы көретін, жұмсақ сөйлеуімен ерекшеленетін қарт ер адам" деп сипаттады. Коллиер ағайындылары ешқашан өздерінің бірде-бір шоттарын төлемегендіктен және 1931 жылы табыс салығын төлемей қалғандықтан, 1943 жылы Нью-Йорк қаласы мүлкін Коллиерлердің қалаға берешегі бар табыс салығын төлеу үшін 1900 доллар төлеу үшін қайтарып алды. Лэнгли олардың мүлкін қайтарып алуға наразылық білдіріп, олар табыс таба алмағандықтан, табыс салығын төлеуге міндетті емес деп айтты. Гарлемде ағайындыларға қатысты аңыздар мен аңыздар көп айтылса да, 1938 жылы олардың үйін жылжымайтын мүлік агентіне 125 000 долларға сатудан бас тартқаны туралы оқиға "Нью-Йорк таймс" газетінде жарияланғаннан кейін, олар кеңінен назарға алынды. Алайда бұл хабардың бәрі де жалған болған. The New York Times газетінде бұл оқиға жарияланғаннан кейін, Нью-Йорк World Telegram-тың репортері Хелен Уорден бауырластарға қызығушылық танытып, Лэнгли Коллиермен сұхбат алды (Уорден 1954 жылы бауырластар туралы кітап шығарады). Лэнгли Ворденге Карнеги залында өнер көрсеткеннен кейін кәсіби пианино ойнауды тоқтатқанын айтты, өйткені "Падеревски маған ілесіп келді. Ол менден жақсы байқау алды . Не пайда болды жалғастыру?" Лэнгли өзінің "Егер мен бұлай етпесем, олар мені тонайтын еді" деп, ол жаппай киім киетінін түсіндірді. Сол жылы Нью-Йорк Herald Tribune газетінің репортері Герберт Клайд Льюис Лэнглимен сұхбат жасады. Бірде Лэнгли бауырластардың үйінде сақталған газеттер туралы сұрағанда, ол: "Мен газеттерді Гомерге сақтап отырмын, сонда ол көзі ашылғанда жаңалықтарды оқи алады", - деп жауап берді. 1942 жылдың қарашасында Боуэр жинақ банкі үйді құлату процедурасын бастады және үйді тазалау тобын жіберді. Лэнгли жұмысшыларға айқайлай бастады, көршілерді полиция шақыруға итермеледі. Полиция қызметкерлері үйдің есігін бұзып, үйге кіруге тырысқанда, еденнен төбеге дейін үйілген қоқыс қабырғасы олардың жолын қиып тастады. Олар Лэнгли Коллиерді ол қираған үйінділердің ортасында жасаған ашық жерде тапты. Содан кейін ол барлық адамдарға үйден шығуға бұйрық берді, және сырттан бақылаудан бір рет қайтты, тек түнде ғана �...

Лэнгли Коллиердің ашылуы

Гомер Коллиердің денесі табылғаннан кейін Лэнгли Атлантик-Ситиге бара жатқан автобуста көрінген деген қауесет тарады. Нью-Джерси жағалауындағы іздестірулер ешқандай нәтиже бермеді. Лэнглиді көрген деген хабарламалар полицияны тоғыз штатқа дейін жеткізді. Полиция үйді іздеуді жалғастырып, 3000 кітапты, оның ішінде бірнеше ескі телефон анықтамаларын, жылқының жақ сүйегін, «Стейнвей» пианиносын, ерте заманғы рентген аппаратын және көптеген газеттер жинағын алып шықты. Үйдің бірінші қабатынан он тоғыз тоннадан астам қоқыс шығарылды. Полиция бауырластардың жинаған заттарын тазалауды тағы бір аптаға созып, үйден тағы сегіз жүз төрт тонна қоқыс пен малшылық заттарды шығарды. Бұл қоқыстың көп бөлігі олардың әкесінің медициналық практикасынан алынса да, қалған бөлігі Лэнгли жылдар бойы жинаған пайдасыз заттар еді. Шамамен 2000 адам үйдің сыртында тазалау жұмыстарын тамашалап тұрды. Лэнгли 60 сантиметрлік, тот басқан серіппелермен және коммодпен қапталған туннельде табылды. Оның шіріген денесі, анонимді түрде хабарлаған адамның иіс шағымдарының нақты себебі болды, жартылай егеуқырлар жеген және чемоданмен, газеттермен және үш металл нан сақтағышпен жабылған еді. Оның өлімі тұншығу салдарынан болды.

Үйдің құрамы

Полиция және жұмысшылар Коллиер үйінен шамамен 120 тонна құнды заттарды, малшылық және басқа да нәрселерді алып шықты. Гомер қайтыс болған жерге жақын полиция 34 банкшот кітапшасын тапты, олардың ішінде барлығы 3007 доллар (шамамен $200 болған) болды. Үйден табылған ерекше заттардың кейбіреулері Хьюберттың «Дим» мұражайында қойылды, онда олар «Адам ғажайыптары» мен цирк артистерімен бірге көрсетілді. Бұл көрменің орталық бөлігі – Гомер Коллиер қайтыс болған кресло болды. Коллиер креслосы 1956 жылы қоғамдық көрмеден алынып, жеке коллекционерлерге өтті. Ұзақ уақыт күтімсіз қалған үйдің шатыры ағып, қабырғалары құлап, төменгі бөлмелерге кірпіш пен сылақ төгілді. 1947 жылдың шілдесінде үй «қауіпті және өртке қауіпті» деп танылды және сол айдың соңында бұзылды. Коллиер ағайындыларының мүлігі 91 000 долларға бағаланды (оның 20 000 доллары жеке мүлік – әшекейлер, ақша, бағалы қағаздар және т.б.), ал 56 адам, көбінесе бірінші және екінші туыстар, мүлікке талап етті. Питтсбургтен келген Элла Дэвис Коллиерлердің ұзақ уақыттан бері жоғалған әпкесі екенін мәлімдеді. Дэвис өзінің сәйкестігін растау үшін туу туралы куәлікті ұсынбағандықтан оның талабы қабылданбады (біраз бұрын Дэвис Питтсбургтен келген, 1937 жылы өлтірілген тағы бір бай адам Питер Либахтың жесірі екенін мәлімдеген). 1952 жылдың қазан айында Нью-Йорк округінің соты талапкерлердің жиырма үшi мүлікті тең бөлісу керек деп шешті. 1955–1956 жылдардағы «Классикалық 39» маусымындағы «Бал айындағылар» («Қорыққан құрт») телесериалындағы шаруа Эд Нортон Ральф Крамденді ықшамдылығы үшін сөкiп, «Осы 93 центтiк газ шоттарымен құттықтаймын, Ральф! 1931 жылы Коллиер ағайындылары орнатқан газ шоттарының ең төменгі рекордын бұздың!» деді. 1995 жылы түсірілген «Бейқалыпты батырлар» фильмінде Коллиер ағайындыларына тікелей құрмет көрсеткен өмір салты мен пәтерi бар екі ағаш інісі бейнеленген. Фильм Франц Лидждің 1991 жылғы естеліктеріне негізделген, ол 2003 жылы «Көшпенді адамдар: Нью-Йорктің ең үлкен малшылары – Коллиер ағайындыларының таңғажайып, бірақ шынайы тарихы» атты кітап жариялады. «Көшпенді адамдар» сонымен қатар «Бейқалыпты батырлар» фильміндегі танысы Артур Лидздің өмірін баяндайды, ол Коллиер үйіне жақын өсіп, ағайындылардан шабыт алған. Роман тарихи жағынан еркіндік алып, олардың өмір сүру мерзімін 1970 жылдардың соңына дейін ұзартады және ағайындылардың туған күнінің ретін өзгертеді. Мэтт Беллдің «Жинаушылар» әңгімесі Коллиерлердің өліміне дейінгі айларды, сондай-ақ Лэнглидің өткені туралы естеліктерін және олардың денелерін тапқан адамдарға тигізген әсерін зерттейді. Ол алғаш рет 2009 жылы жеке кітапша ретінде жарияланды, содан кейін 2010 жылы Беллдің «Қалай табылды» дебют жинағына енгізілді. Ағайындылар Ричард Гринбергтің «The Dazzle» пьесасының да негізі болды, ол 2015–16 жылдың қысында Лондонда қойылды. Эндрю Скотт және Дэвид Доусон тиісінше Лэнгли мен Гомерді Эмили Доббс қойылымында ойнады, ол Чарлинг Крос Роудтағы Орталық Сент-Мартинс өнер мектебінің бұрынғы ғимаратында қойылды.