Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Zlin Z 50 – Чехословакиялық Zlin Aircraft компаниясы жасаған акробатикалық спорттық ұшақ.
The Zlin Z 50 is an aerobatic sports airplane built by the Czechoslovakian company Zlin Aircraft.
Тарих
1973 жылдың күзінде Zlín Aircraft компаниясы жаңа бір орындық акробатикалық ұшақ жасауды шешті. Жобалау тобын белгілі чех конструкторы Ян Микула басқарды. Жобалау кезеңінде, қажетті аэродинамикалық сипаттамаларды алу үшін компьютерлік оптимизация қолданылды. Басты мақсат – осы ұшақ үшін қозғалтқыш пен винттің ең тиімді комбинациясын анықтау. Конструкторлар 194 кВт (260 а.к.) қуаты бар Lycoming AIO 540 D4B5 тік қарама-қарсы алты цилиндрлі поршеньді қозғалтқышын және үш пернелі Hoffmann тұрақты жылдамдықты винтті таңдады. Прототип Zlín Z 50L (Lycoming қозғалтқышы үшін L әрпімен белгіленген), азаматтық тіркеу нөмірі OK 070, жобалау жұмысы басталғанына 18 ай өткен соң, 1975 жылдың 18 шілдесінде алғашқы ұшуын жасады. Zlín Z 50 1976 жылғы Әлемдік акробатика чемпионатында тұңғыш рет сынға түсті, оны чехословакиялық және польшалық командалар ұшырды. Чехословакияның Z 50 ұшағы үшінші орынға ие болды (екі советтік Яковлев Як-50 ұшағынан кейін), ал чехословакиялық команда командалық жарыста екінші орынды жеңіп алды. 1978 жылғы чемпионатта Zlín ұшағы табысты өнер көрсетті, чехиялық Z 50 ұшақтары жеке жарыста бірінші және үшінші орындарды алды, ал неміс Zlín командасы төртінші орынды иеленді. Чехословакиялық команда командалық жарыста жеңіске жетті. Zlín Z 50 ұшақтары 1980 жылғы чемпионатта төртінші, ал 1982 жылғы жарыста үшінші орынды алды. 224 кВт (300 а.к.) қуаты бар Lycoming AEIO 540 L1B5D қуатты қозғалтқышы бар Zlin Z 50LS 1981 жылдың 29 шілдесінде Зденек Полашек тарапынан алғаш рет ұшырылды. Күшті қозғалтқыш тік маневрлерді жақсартты. Zlin Z 50LS ұшағы 760 кг жалпы салмақпен акробатикалық санатта ұшуға қабілетті (+8g дейін –6g). 1980 жылдардың басында көптеген Z 50L және LA нұсқалары Z 50LS стандартына сәйкес қайта жаңартылды. Z 50LS 1984 және 1986 жылдары Әлемдік акробатика чемпионатында жеңіске жетті, бірақ 1986 жылы Sukhoi Su 26 ұшағының пайда болуы Zlin-ді әлемдік деңгейдегі жарыстан ығыстырды. Zlin Z 50 ұшағынан жасалған тағы бір нұсқасы – 134 кВт (180 а.к.) қуаты бар LOM M137AZ қозғалтқышы бар "бала елу" – Z 50M. Бұл модель Z 526 ұшағын ауыстыру үшін ұсынылды, ол көбінесе N (қалыпты) санатына түрлендіріліп, әуе кешендерінде планерді сүйреуге қолданылды. Z 50M ұшағының лимиттік маневрлік жүктеме коэффициенттері +7 және 5,5-ке тең. Барлығы бес Z 50M ұшағы салынды. 1990 жылдың сәуір айында Z 50LS ұшағына өзгертілген қанаттар орнатылып, маневрлеу қабілеті жақсарғандығы бағаланды. Ұшақ Z 50LE (эксперименттік) деп аталды. Бұл модель прототип ретінде сақталды және қазіргі уақытта Моравска Требовадағы чехиялық әуе мектебінде орналасқан. Zlin 50 ұшағының соңғы нұсқасы – Z 50LX, ол 1991 жылы алғаш рет ұшты, оны Zlin бас ұшқышы Владимир Перутка ұшырды. Бұл нұсқа қанаттарында қосымша жанармай бактерілері мен әуе шоулары үшін күшті түтін жүйесімен жабдықталды; ол негізінен шоу-пилот Виктор Норманның ұсынысы бойынша өндірілді. 1992 жылдан 1995 жылға дейін жеті Z 50LX ұшағы салынды, олардың төртеуі Радка Мачова басқаратын Red Bull Flying Bulls Aerobatics командасымен пайдаланылады. Z 50LS ұшақтары әлі де қолданыста; польшалық Зелёзный акробатикалық командасы олардың 3-ін пайдаланады.
In the autumn of 1973 Zlín Aircraft decided to develop a new single seat aerobatic airplane. The design team was headed by Jan Mikula, a noted Czech designer. During the design phase, computer optimization was used to achieve the desired aerodynamic characteristics. The principal goal was to determine the optimum engine and propeller combination for this aircraft. Designers settled on the Lycoming AIO 540 D4B5 horizontally opposed six cylinder piston engine, rated at 194 kW (260 hp), driving a three blade Hoffmann constant speed propeller. The prototype Zlín Z 50L (L for its Lycoming engine), with civil registration OK 070, first flew 18 months after the start of design work, on 18 July 1975. The Zlín Z 50 made its competition debut at the 1976 World Aerobatic Championships, being flown by both the Czechoslovak and Polish teams, with a Czechoslovak Z 50 finishing in third place (behind two Soviet flown Yakovlev Yak 50s), while the Czechoslovak team finished in second place in the team competition. In the 1978 championships, the Zlín was more successful, with Czech flown Z 50s finishing first and third in the individual competition, and a German flown Zlín finishing fourth, with the Czechoslovak team winning the team competition. Zlín Z 50s finished fourth in the 1980 championship, and third in the 1982 competition. The Zlin Z 50LS, with a more powerful Lycoming AEIO 540 L1B5D engine of 224 kW (300 HP), was first flown by Zdenek Polasek on 29 July 1981. The more powerful engine enhanced vertical maneuvers. The Zlin Z 50LS can fly at 760 kg gross weight in the aerobatic category (+8g to –6g). Many Z 50L and LA versions were rebuilt to Z 50LS standard in the early 1980s. A Z 50LS won the World Aerobatic Championships in 1984 and 1986, but the debut of the Sukhoi Su 26 in the 1986 eventually edged out the Zlin from world class competition. Another version derived from the Zlin Z 50 aircraft is a "baby fifty" – Z 50M with a LOM M137AZ engine of 134 kW (180 HP). This was introduced as a replacement for the Z 526, which was often converted to N (normal) category and used as a glider tug at aero clubs. The Z 50M has limit maneuvering load factors of +7 and 5,5. Only five Z 50M aircraft were built. In April 1990 a Z 50LS received modified wings and was evaluated to determine if maneuvrability was improved. The plane was designated Z 50LE (Experimental). This unit remained as a prototype and is currently in Moravska Trebova, at the Czech air school. The last version of Zlin 50 is the Z 50LX, which first flew in 1991, piloted by Zlin chief pilot Vladmir Peroutka. This version received additional fuel tanks in the wings and a robust smoke system for airshow routines; it was produced principally at the urging of show pilot Victor Norman. From 1992 to 1995 seven Z 50LX were built, and four of them are used by the Red Bull Flying Bulls Aerobatics Team led by Radka Máchová. Z 50LS are still in use; the Polish Aerobatic Team Zelazny uses 3 of them.