Кіріспе

1429 жылғы Жүз жылдық соғыстың шайқасы

Жаржо шайқасы 1429 жылдың 11-12 маусымында болды. Бұл шайқас Жүз жылдық соғыс кезіндегі Луара жорығының бір бөлігі болды, онда Франция королі Карл VII әскері Орлеан қамалындағы жеңісінен кейін аймақтың көп бөлігін қайта басып алды. Шайқас Карл VII-нің жеңісімен аяқталды және Жанна д'Арктің алғашқы шабуылдық шайқасы болып ерекшеленеді.

Өмірбаян

1428 жылдың соңында, Жүз жылдық соғыстың кешігіп жатқан жылдарында, ағылшындар және олардың Бургундиялық тарапынан болған одақтастары Луара өзенінің солтүстігіндегі Францияның көбін басып алды. Луара бойындағы маңызды стратегиялық нүктелер де жаулап алынды, ал өзендегі соңғы ірі қала – Орлеан сол жылдың қазан айынан бастап қоршауда болды (1428). Егер ағылшындар Луара аңғарын толық бақылауға алғанда, Францияның оңтүстігіндегі Дофиннің соңғы бекінісіне шабуыл жасауға мүмкіндік туар еді. 1429 жылдың наурыз айының басында Жанна д’Арк Чинонға Карл VII-мен кездесу үшін келді, ал Пуатьеде шіркеу қызметкерлері тексергеннен кейін, Орлеанды қоршаудан босатуға аттанған үлкен әскерге қосылды. Бұл операция сәтті аяқталды, қоршау 9 мамырға дейін алынды. Орлеан қоршауы алынғаннан кейін Карл VII әскерлері келесі бір ай бойы әскери операциялардың келесі кезеңіне дайындалып, қатарын толықтырып, күштерін арттырды. Маусым айының басында Карл VII-нің қатысуымен өткен француз әскери басшыларының кеңесінде Луара өзені аңғарынан ағылшын әскерлерін тазалау стратегиясын жүзеге асыру туралы шешім қабылданды. Ағылшындар қоршаудың соңында Орлеандағы көпірді қиратты. Луарадағы басқа көпірлер (Жаржо сияқты) ағылшындардың бақылауында болды. Әскер Орлеанда жиналды, онда Жанна 9 маусымда олармен қосылды. Сол күні олар Жаржоға аттанды. Осы уақытта, 8 маусымда, сэр Джон Фастольф бірнеше мыңдық қосымша әскермен Парижден шығып, Луара өзені аңғарына бет алды.

Орнату

Жаржо – Францияның орталық бөлігінде, Луар өзенінің оңтүстік жағасындағы шағын қала, Орлеаннан шамамен он шақырым шығысқа қарай орналасқан. Бірнеше жыл бұрын ағылшындар басып алып, оңтүстік Францияға жорық жасау үшін плацдарм ретінде пайдаланған қала, бірнеше мұнаралары және бекітілген қақпалары бар қабырғамен қоршалған. Қабырғаның сыртындағы ор, қорғанысты одан да нығайтқан. Қала қабырғаларынан тыс жерде шағын аудандар өскен. Луар өзенінен солтүстік жағалауға өтетін, соғыстың соңғы кезеңінде стратегиялық маңызы зор болған бір ғана бекіністі көпір болды. Қаланы шамамен 700 әскер, оқ-дәрілі қарумен қаруланған қорғады.

Шайқас

Карл VII әскерінің құрамында Жан д'Орлеан, Жиль де Рейс, Жан Потон де Ксентрайль және Ла Хир сияқты қолбасшылар болды. Суффолк герцогы Уильям де ла Поле қаланың ағылшын қорғанысына жетекшілік етті. Шайқас француздардың қала шеткеріне шабуыл жасауымен басталды. Ағылшын қорғаушылары қала қабырғаларын тастап, француздар кері шегінді. Жанна д'Арк өзінің туын көтеріп, француз әскерін қайта жинады. Ағылшындар қала қабырғаларына қайта шегініп, француздар түнде қала шеткерінде бекінді. Ертесіне таңертең Жанна д'Арк қорғаушыларды қарсыласудан бас тартуға шақырды. Олар бас тартты. Француздар алғашқы пушкалар мен қоршау машиналарын пайдаланып, қалаға ауыр артиллериялық оқтармен шабуыл жасады. Қаланың бір мұнарасы құлады. Суффолк француз капитаны Ла Хирмен капитуляция туралы келіссөздер жүргізді. Бұл рәсімді бұзу француз штабын ашуландырды. Жанна д'Арк қала қабырғаларына шабуыл жасады, оның қасқырғасының үстіне тиген тас оқтан аман қалды, ол оны жерге құлатты. Ағылшындар ауыр шығынға ұшырады, ал француздар тұтқынға алғандарын өлімге жіберді.