Кіріспе

Австралиялық зоолог және ғылым тарихшысы (1915–1996)

Алистер Кэмерон Кромби (4 қараша 1915 – 9 ақпан 1996) – австралиялық ғылым тарихшысы, мансабын зоолог ретінде бастаған. Ол тарих саласына қадам баспас бұрын, түрлер арасындағы бәсекелестік туралы зерттеулерге қосқан үлесімен белгілі болды.

Ерте өмір және білім

Австралияның Брисбен қаласында туған Кромби Англия шіркеуінің грамматикалық мектебінде және Джилонг грамматикалық мектебінде білім алған. Содан кейін ол Мельбурн университетінде ғылым саласында жоғары білім алды, онда 1935 жылдан бастап Тринити колледжінде тұрды. Мельбурнда оқып жүрген кезінде ол Ботаникадан бірінші Брунинг жүлдесін (1935) және Зоологиядан III көрме жүлдесін (1937) жеңіп алды. Кромби Кембридж университетінің Иисус колледжінде аспирантурада оқыды және 1942 жылы популяциялық динамика саласында докторлық диссертациясын қорғады. 1943 жылы Нэнси Хейге үйленді және бес баласы болды. 1941 жылдан бастап Лондон университетінің колледжінде оқытушы болып тағайындалғанға дейін ол Ұлыбританияның Ауыл шаруашылығы және балық шаруашылығы министрлігі үшін Кембридж зоологиялық зертханасында зерттеу жұмыстарын жүргізді. 1947 жылы Ұлыбритания ғылым тарихы қоғамын құруға қатысты (1964-1968 жылдар аралығында президент болды) және Британдық ғылым философиясы журналының алғашқы редакторларының бірі болды. 1952 жылы жарық көрген «Августиннен Галилеоға: Ғылым тарихы, 400–1650 жж.» атты оқулығынан кейін, 1953 жылы Кромби Оксфордта ғылым тарихы пәнін енгізу үшін таңдалды. Сиэтлдегі Вашингтон университетінде бір жыл қонақ профессор болып жұмыс істегеннен кейін, ол 1954 жылы Оксфордта лекция оқуға кірісті. Кромби Оксфордта қызмет еткен кезеңде ғылым тарихы Оксфорд тарих факультетінің аспирантура бағдарламасына қосылды.

Мансап

Кромби 1962 жылы «Ғылым тарихы» журналын құрушылардың бірі болды, ал 1964 жылы Пизадағы Domus Galileana Галилео сыйлығымен марапатталды. Кромби 1968 жылдан 1971 жылға дейін Халықаралық ғылым тарихы академиясының президенті қызметін атқарды. 1970 жылы Оксфордтың Тринити колледжінің мүшесі болды, бірақ 1971 жылы Оксфордта ғылым тарихы кафедрасы құрылғанда, ол бұл қызметке ие бола алмады. 1983 жылы зейнеткерлікке шығып, Массачусетс штатындағы Смит колледжінде Ренессанс кезеңі бойынша Кеннеди профессоры болып жұмыс істеді, және 1983 жылдан 1985 жылға дейін ол жерде ғылым және медицина тарихы профессоры болды. Ол сонымен қатар Францияда, Германияда және Жапонияда көптеген шақырылған профессорлық қызметтер атқарды. 1990 жылы Британ академиясының аға мүшесі атанды, сондай-ақ 1994 жылы Рим Папасының ғылым академиясының және Германияның Галле қаласындағы Леопольдина академиясының мүшесі болды. Ол Александр фон Гумбольдт қорының «Forschungspreis» (зерттеу сыйлығы), Дурхам (1978), Париж, X Нантер және Сассари университеттерінен құрметті докторлық дәрежесін, сондай-ақ Еуропалық «Premio Dondi» (1995) сыйлығын алды. Ғылым тарихшысы ретіндегі мансабында Кромби еуропалық ғылыми көзқарастардың дамуындағы тақырыптық байланыстарды немесе «стильдерді» анықтады. Ол 1994 жылы өзінің идеяларын «Еуропалық дәстүрдегі ғылыми ойлау стильдері: математикалық және биомедициналық ғылымдар мен өнердегі дәлелдер мен түсіндірулер тарихы» атты үш томдық еңбегінде жариялады. Батыс ғылымы тарихындағы ғылыми ойлаудың алты ерекше стилі туралы негізгі аргумент 1995 жылғы «Еуропалық ғылыми ойлаудың міндеттемелері мен стильдері» атты қысқа мақаласында да жарияланды. Өзінің қызметі барысында ол бірнеше студенттерді басқарды, олардың ішінде Роберт Фокс (Оксфорд университетінің ғылым тарихы профессоры), Дэвид М. Найт (Дурхам университетінің ғылым тарихы мен философиясы профессоры), Герман Э. Берриос (Кембридж университетінің психиатрия эпистемологиясы профессоры) және Тревор Левере (Торонто университетінің ғылым тарихы профессоры) бар.