Кіріспе

НАТО-ның E-3 Sentry ұшақтарының негізгі операциялық базасы – НАТО-ның Геленкирхен әуе базасы (E-3A құрамы). Ол Германияның Солтүстік Рейн-Вестфалия жерінде, Геленкирхен қаласының жанында орналасқан. Бұл НАТО-ның Боинг E-3 Sentry құрамының негізгі операциялық базасы, НАТО-ның әуедегі ерте ескерту және басқару күштерінің екі операциялық бөлімінің бірі.

Орналасуы мен тарихы

НАТО-ның Геленкирхен әуе базасы Германия Федеративтік Республикасында, Теверен ауылының жанында және Геленкирхен қаласынан батысқа қарай алты шақырым жерде орналасқан. Жергілікті тұрғындар базаны "Flugplatz Teveren" деп атайды және оның аумағы 2 км² құрайды. Ауыл шаруашылығы жерлері мен табиғи орман қорығымен қоршалған базаны бастапқыда Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Корольдік әуе күштері салдырды және 1953 жылдан бастап RAF Geilenkirchen ретінде жұмыс істеді. 1953 жылдан 1968 жылға дейін RAF-тің түрлі истребитель эскадрильялары осы жерде орналасқан. 1968 жылдың қаңтар айында Геленкирхендегі ұшу операциялары аяқталды және қондырғы 1968 жылдың наурыз айында Германияның Әуе күштеріне тапсырылды. Сол жылдың тамызында ол Pershing 1a зымырандарымен жабдықталған және АҚШ армиясының 85-ші далалық артиллерия жасағының қолдауымен Германияның 2-ші зымырандық қанатының үйі болды. НАТО-ның әуедегі ерте ескерту және басқару күштерін құру және Теверен маңындағы базаны E-3A компонентінің негізгі операциялық базасы (MOB) ету туралы шешімінен кейін 1980 жылы операциялық және қолдау объектілерін өзгерту үшін ірі құрылыс бағдарламасы басталды. 1980 жылдың қаңтарында базаға алғашқы E-3A құрамдас бөлігі келіп бастады, ал 1980 жылдың қазан айында НАТО қорғаныс жоспарлау комитеті (DPC) E-3A компонентіне НАТО халықаралық әскери штабының мәртебесін берді. 1981 жылдың соңында неміс Pershing қанаты базаны тастап, Геленкирхеннің солтүстігіндегі Нидерхайдке көшіп барды, ал АҚШ-тың 85-ші далалық артиллерия жасағы 1991 жылдың шілдесіне дейін базада қалды, содан кейін таратылды. E-3A компонентінің ұшу операциялары 1982 жылдың ақпанында алғашқы E-3A ұшағын тапсырғаннан кейін басталды. Германия 1982 жылдың 31 наурызында негізгі операциялық базаны НАТО-ға ресми түрде тапсырды. Компонент 1982 жылдың 28 маусымында ресми түрде іске қосылды және 1988 жылдың соңына дейін толық жұмысқа қабілеттілікке жетті. Базадағы негізгі құрылыс бастапқыда ені 5 км болатын жаңа ұшу-қону жолағын, сондай-ақ алқаптар мен рульдік жолдарды, бақылау мұнарасын, ақпараттық технологиялық қанатты ғимаратты (онда ұшу және миссия тренажерлері орналасқан), базалық жатақхананы және төрт қолданыстағы ангарды күрделі жөндеуді қамтиды. Сол уақыттан бері базадағы ғимараттардың көпшілігі қазіргі заманғы стандарттарға сәйкес жаңартылды және бірнеше жаңа ғимараттар салынды. Әуеайлақта ол 12 маусымнан 23 маусымға дейін 2023 жылдың 12-23 маусым аралығында өткен ірі маневрдің бір бөлігі болып табылады. Ол неміс әуе күштерінің Air Defender 23 басшылығымен өткізіледі. Бұл НАТО құрылғаннан бері әуе күштерінің ең үлкен жаттығуы болып табылады.

НАТО E-3A компоненті

E 3A компоненті – НАТО-ның көпұлтты құрамы бар, алғашқы операциялық ұшу бөлімі. Компонент командирінің лауазымын бригадир генерал шенімен Германия мен АҚШ кезекпен атқарады. Компоненттің ұйымдық құрылымы штаб және бес маңызды функционалдық бөлімнен тұрады (Операциялық қанат, Логистикалық қанат, Базалық қолдау қанаты, Оқу қанаты және Ақпараттық технологиялар қанаты). Әр қанатты НАТО-ға мүше әртүрлі елден тағайындалған полковник басқарады. Компоненттің көпұлтты, толық интеграцияланған жұмыс күші 17 НАТО мүше мемлекетінен 3000-нан астам әскери және азаматтық қызметкерлерден тұрады. Бұл санға қолдау функцияларында жұмыс істейтін персонал да кіреді, мысалы, Бундесвер қызмет орталығының инженерлік қолдау топтары, Ұлттық қолдау бөлімшелерінің қызметкерлері және моральдық-психологиялық қолдау қызметкерлері.

Операциялар

Компонент он төрт (18-ге арналған бастапқы тапсырыстың ішінен) Boeing E 3A AWACS ұшағын пайдаланады, олардың барлығы Boeing 707 ұшақ платформасына негізделген (компонент сонымен қатар үш (3) Boeing 707 жаттығушы жүк ұшағын пайдаланды, бірақ олар 2011 жылдан бері қолданыстан шығарылды). НАТО-ның E 3A компонентінің осы 14 ұшағы Люксембургте тіркелген, бұл елдің НАТО AWACS бағдарламасына қосқан үлесі. 1980 жылдардың басында пайдалануға берілгеннен бері ұшақтар мен олардың бортындағы жүйелері және олармен байланысты жердегі жабдықтары үнемі жаңартылып келеді. 1990 жылдардың басынан бері екі ірі модернизация бағдарламасы жүзеге асырылды. Соңғысы – Орта мерзімді Модернизация бағдарламасы, 2018 жылдың желтоқсан айында аяқталды. Ол 14 E 3A ұшағын жетілдірілген навигациялық жүйелермен, цифрлық байланыс жүйелерімен және бес қосымша жұмыс орнымен жабдықтауды, сондай-ақ екі миссиялық симуляторды күшейтуді қамтыды. Осы жобаның нәтижесінде НАТО AWACS бейбітшілік пен қауіпсіздікті сақтаудағы маңызды НАТО активі ретінде өз рөлін орындай алады. Компоненттің екі операциялық E 3A эскадрильясы мен бұрынғы TCA эскадрильясы НАТО-ның 29 мүшесінің 17-сінен: Бельгия, Дания, Германия, Грекия, Венгрия, Италия, Нидерланды, Норвегия, Польша, Португалия, Испания, Түркия, Румыния және АҚШ-тан келген отыз көпұлтты әуе экипаждарына ие. Канада 2014 жылы AWACS бағдарламасына қатысуын тоқтатты, бірақ 2019 жылы қайта қосылды. Сонымен қатар, Ұшқыштарды даярлау эскадрильясы Ұшқыштарды даярлау бөлімінің басшылығымен тең дәрежеде көпұлтты негізде жұмыс істейді. Әдетте, НАТО-ның Геленкирхен әуе базасында бір уақытта белгілі бір сандағы E 3A ұшақтары ғана болады. Қалғандары Грекия, Италия, Түркиядағы компоненттің алдыңғы операциялық базаларына және Норвегиядағы алдыңғы операциялық орнына немесе басқа да жерлерге орналастырылады. Бұл алдыңғы операциялық базалардың әрқайсысы ұлттық әуе базасында орналасқан. Компоненттің әрбір орнында шамамен отыз әскери және азаматтық қызметкер бар; бұл НАТО қызметкерлері, бірақ барлығы тиісті қабылдаушы мемлекеттен тағайындалған.

Экономикалық маңызы

E 3A компоненті Геленкирхендегі НАТО әуе базасында тікелей 3000-нан астам адамды жұмыспен қамтиды, соның салдарынан айналасындағы жергілікті қауымдастықтарға маңызды экономикалық әсер етеді. НАТО-ның E 3A компоненті жүргізген экономикалық әсерді зерттеу, база радиусы шегінде 2008 жылы 275,8 миллион еуролық экономикалық әсер көрсеткен (қызметкерлердің жалақысына жұмсалған 150,7 миллион еуро, базаға қатысты шығындарға 81,3 миллион еуро, сондай-ақ базаны қоршаған аймақта жаңа жұмыс орындарының ашылуы арқылы туындаған қосымша 43,8 миллион еуролық әсер). Бұл көрсеткіш жергілікті деңгейде 10,7 миллион еуроға өсімді білдіреді. 2008 жылғы жалпы экономикалық әсер 447,3 миллион еуроға жетті, бұл 2007 жылмен салыстырғанда 22,8 миллион еуроға көп. Бұл мәліметтер АҚШ-та орналасқан базалар үшін қолданылған экономикалық әсер модельдерінің ЕО жағдайына өзгеріссіз қолданылатыны туралы болжамға негізделген. Нидерландтың Ұлттық денсаулық сақтау және қоршаған орта институтының жақындағы зерттеуіне сәйкес, Германия мен Нидерландтың жақын шекарасындағы Паркстад-Лимбургтың 40 мыңнан астам азаматы AWACS ұшуларын тоқтату мақсатымен үкіметтік емес ұйым құрған. Нидерланд үкіметі AWACS паркінің жаңартылуын, соның ішінде қозғалтқыштарды жаңартуды сұрады, бұл парктің азаматтық авиацияға рұқсат етілген максималды шу деңгейіне сәйкес келуін қамтамасыз етеді. Алайда НАТО әзірге бұл қымбат инвестицияға міндеттеме берген жоқ. Аймақ үшін экономикалық және базаның НАТО үшін стратегиялық маңызы бар болғанымен, Нидерланд парламенті AWACS-ті Нидерланд әуе кеңістігіне кіргізуді шектеу туралы резолюция қабылдады, егер жаңа қозғалтқыштар орнатылмаса. Дегенмен, Нидерланд үкіметі бұл резолюцияны іске асырмау туралы шешім қабылдады.