Жан Бабиле: Француз бишісінің өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Жан Бабиле (нағыз аты Жан Гутман; 3 ақпан 1923 – 30 қаңтар 2014) – 20-ғасырдың екінші жартысындағы көрнекті француз бишісі және хореографы. Ол қазіргі заманғы балеттің ең ұлы орындаушыларының бірі және халықаралық деңгейде танылған алғашқы француз бишісі саналады. Бабилені би өнерінің "жаман баласы" деп атайды. Оның би мансабы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде үзіліске ұшырады, себебі оның әкесінің жағынан еврей тегі болған. 1940 жылы Вермахт қалаға жақындағанда Парижді қалдырып, 1942 жылдың басында Париж опера балетіне оралып биледі. 1942 жылдың 16 шілдесінде Парижде өткен Вель-д’Ив ұстауы кезінде Аушвицке жіберілуден мүжілді. 1943 жылдың басында Германияға мәжбүрлі түрде депортацияланудан қашу үшін қаладан шығып кетті. Соғыстың қалған бөлігін француз қарсыласының құрамында, Турендегі макилермен бірге күресте өткізді. Соғыстан кейін Бабиле биге қайта оралып, Сойре де ла Данс тобына қосылды, кейін ол Ле Бале де Шамп-Элизе болып өзгерді. Бабиле Ле Бале де Шамп-Элизе және Ле Бале де Пари тобының құрамындағы кезеңде үлкен жетістіктерге жетті. 1945 жылдан 1950 жылға дейін Бале де Шамп-Элизе балетінің жетекші бишісі болды, осы балеттерде «Карталар ойыны», Жан Коктоның «Жас жігіт және өлім», «Махаббат және оның махаббаты», «Тиль Эуленшпигель» сияқты қойылымдарда басты рөлдерді орындады. Ол бірнеше балеттерде әйелі, көрнекті балерина Натали Филиппартпен бірге өнер көрсетті. 1940 жылдары Бабиле физикалық қабілетімен танымал болды. Ол Нижинскийден кейінгі ешбір бишіге қарағанда жақсы секіре алады десті, ал 1946 жылы «Жас жігіт және өлім» премьерасында бір минут бойы мойнынан асылып, тек бір қолын бағанаға тіреп тұрды. 1950 жылдары өзінің жеке труппасын құруға дейін Le Ballet de l'Opéra de Paris және American Ballet Theatre ұжымдарының шақырулы бишісі болды. 1972 және 1973 жылдары Страсбургтегі Рейн балетінің директоры қызметін атқарды. 1980 жылдардың басында Морис Бежар оның үшін «Life» атты жеке қойылымын жасады. 1984 жылы 61 жасында Марсель балетімен «Жас жігіт және өлім» балетін орындады. Ол сонымен қатар сахналық актер және бірнеше фильмдерде түсті. Патрик Бенсардың 2000 жылғы «Le Mystère Babilée» деректі фильмінде Бейжар, Кристиан Лакруа, Жан-Поль Гуд және Иветт Шовире сияқты бақылаушылар мен әріптестерінің естеліктері, оның хореографиялық жұмыстарынан үзінділер арқылы Бабиленің мансабы қайта жаңғыртылды.

Jean Babilée (real name Jean Gutman(n); 3 February 1923 – 30 January 2014) was a prominent French dancer and choreographer of the latter half of the 20th century. He is considered to have been one of modern ballet's greatest performers, and the first French dancer to gain international acclaim. Babilée has been called the "enfant terrible of dance." His dance career was interrupted during World War II because he was Jewish on his father's side. He left Paris in 1940 when the Wehrmacht was approaching the city, but returned to dance with the Paris Opera Ballet in early 1942. He narrowly escaped being sent to Auschwitz during the Vel' d'Hiv Roundup in Paris on 16 July 1942. In early 1943 he left the city to avoid compulsory deportation to Germany as a forced laborer. He spent the rest of the war with the French Resistance, fighting with the Maquis in Touraine. After the war, Babilée returned to dance, joining the Soirées de la Danse, which later became Les Ballet des Champs Elysées. Babilée enjoyed some of his greatest successes as a member of Les Ballets des Champs Elysées and Les Ballets de Paris. From 1945 to 1950 he was principal dancer of the Ballets des Champs Élysées, for which he created roles in ballets including Jeu de cartes, Jean Cocteau's Le Jeune Homme et la Mort, L'Amour et son amour, and Till Eulenspiegel. In several of these ballets he performed opposite his wife, featured ballerina Nathalie Philippart. In the 1940s Babilée quickly developed a reputation for his physical prowess. It was said that he could leap better than any dancer since Nijinsky, and in the 1946 premiere of Le Jeune Homme et la Mort he hung by his neck on a gallows for one minute, supported only by wrapping one arm around a pillar. In the 1950s he danced as a guest of Le Ballet de l'Opéra de Paris and the American Ballet Theatre, before forming his own company, Les Ballets Jean Babilée. In 1972 and 1973 he served as director of the Ballet du Rhin in Strasbourg. In the early 1980s, Maurice Béjart created the solo Life for him. In 1984, at the age of 61, he performed Le Jeune Homme et la Mort with the Ballet de Marseille. He also appeared as a stage actor and in several films. The 2000 documentary film Le Mystère Babilée, directed by Patrick Bensard, reconstructs Babilée's career through interviews with the dancer, excerpts from his choreographic work, and recollections by observers and collaborators including Béjart, Christian Lacroix, Jean Paul Goude and Yvette Chauviré.