Кіріспе

Масуд Дехнамаки (مسعود ده نمکی, 1969 жылы Шығыс Әзірбайжан облысының Ахар қаласында туған) – ирандық консервативті белсенді, кинорежиссер және бұрынғы журналист.

Ерте өмір

Дехнамаки 1982 жылы Хорамшахрды азат еткен әскер қатарында болғанын, бұл Иран-Ирак соғысындағы шешуші бұрылыс болғанын айтады.

Белсенділік

Дехнамаки Ансар е Хезболламен бірге әрекет етуді бастағанға дейін көпке танылмаған еді. Дехнамаки жылдар бойы жақсы білінетін Ансар Хезболланың бас қолбасшысы және конференциялар мен фестивальдерге агрессивті шабуыл жасаған Баседж жасақтарының жетекшісі болды. Масуд Дехнамаки көп жылдар бойы әйелдер мен қоғамның бостандығын шектеген консервативті ережелерді қатаң сақтаушы ретінде кеңінен танылды. Ол бейбіт жиындарды таратып, спикерлерге шабуыл жасап, мотоциклмен қаруланған жасақтарды көшелерге шығаратын. Дехнамаки 1999 жылғы шілдеде Тегеран университетінде болған студенттік көтеріліске қатысты. "Салам" газеті жабылуына наразылық білдірген және кейіннен шабуылдаушылардың зорлық-зомбылығына ұшыраған бірнеше студент тергеу комиссиясына Дехнамаки мырзаның сол қатыгездікпен жасалған шабуылды басқарғандардың бірі болғанын айтты.

Журналистика

Ол "До Кух" апталығының, "Жебех" апталығының, "Шаламчех" апталығының, "Ансар е Хезболла" апталығының, "Яласарат" және "Собх" журналының бас директоры болды, бәрі де консервативтік идеологияға жақын болған. "Шаламчех" және "Жебех" Тегеранның баспасөз соты тарапынан жабылды. "Шаламчех" Иран соты тарапынан, хабарлама бойынша, "тақлид көзін қорлаған" деп тыйым салынды.

Кино мансабы

2002 жылы ол «Кедейлік және жезөкшелік» атты деректі фильмін түсірді. Оның деректі фильмінде елдегі ислам режимі қатаң тыйым салып, жоятын жезөкшеліктің кең таралғаны көрсетіледі. Иранда жезөкшелік – табу саналады, сондықтан оны тікелей талқылау немесе шешу мүмкін емес, бұл мәселенің бақылаудан шығуына жағдай жасайды. 2004 жылы Дехнамаки «Қай көк, қай қызыл» (2004) фильмін түсірді. Масуд Дехнамакидің тұңғыш көркем фильмі «Эхраджиха» («Қуып шығарылғандар») (2006), сондай-ақ «Шығарылғандар» деп те аталады. Бұл фильм Оңтүстік Тегераннан шыққан Маджид деген қарақшының, Мирзаның ізгі ниетті қызы Наргеске ғашық болуы туралы айтады. Маджид Наргеске үйлену үшін өзін өзгертуге мәжбүр болады, сондықтан ол Иран соғыс майданына баруға шешім қабылдайды, ал оның шәкірттері де онымен бірге кетеді. Фильм Ирандағы кассалық рекордты жаңартты. Оның соңғы фильмі «Эхражиджа 3» («Қуып шығарылғандар 3») (2011) – Иран-Ирак соғысының ардагерлері туралы саяси комедия. Олардың ең билікқұмар екеуі Иран президенті лауазымына үміткер болып, жалған айтады, алаяқтық жасайды және Иран жастарының жүрегін жеңу үшін заңсыз түнгі кештер ұйымдастырады. Дехнамаки фильмдегі кейіпкерлердің нақты тұлғалармен ешқандай ұқсастығы жоқ екенін айтады, бірақ фильмдегі екі жаман кейіпкер түрмеде отырған президенттік үміткерлер Мир Хосейн Мусави мен Мехди Каррубидің ресми бейнесін еске салады. Дехнамаки өзін тәуелсіз суретші деп санайды, бірақ «Эхражижа 3» мемлекеттік телеарнада кеңінен жарнамалданды және Дехнамакидің Тегеран орталығындағы ірі саяси митингтерді түсіруге рұқсат алу үшін жеткілікті ықпалы болды, ал көптеген адамдар осы жиындарды үкіметке қарсы демонстрациялар деп қате түсінді. Тіпті, фильмнің табысын арттыру үшін мемлекеттік қызметкерлерге тегін билеттер таратылды деген де әңгімелер бар. Көптеген сыншылар мен кино әуеленушілері фильмнің көркемдік әлсіздіктерін атап өтті. Бұл фильм халықаралық деңгейде мойынтанған және «Оскар» сыйлығына ұсынылған «Ажырасу» фильмімен бір уақытта шықты. Дехнамакидің фильмі кассада үлкен табысқа жетті (Иран тарихындағы ең көп сатылған фильм туралы рекордты бұзды). Дехнамаки «Ажырасу» фильмін қатты сынады және Иран оппозициясының оның фильмін бойкоттау туралы шақыруына наразылық білдірді.

Пікірлер

Дехнамаки Иранды қатаң ислам шеңберінде, бірақ Талибан стилінде емес, жаңғырту қажет деп санайды. "Егер біз Талибан таныстырған исламға қарсы болсақ, онда біз мейірімділік пен қайырымдылықтың көзі деп санайтын исламның жақсы үлгісін ұсына білуіміз керек", - деді ол. "Бірақ ол бүгінгі күннің қажеттіліктеріне сай болуы керек, сонда ғана ол біздің жастарымызға қабылданатын болады". "Бір кезде мен проблеманың адамдарда екенін ойладым. Бірақ ол қателік еді. Нағыз проблема – жемқорлыққа үйреніп қалған билеушілер, олар революцияның басындағы әлеуметтік әділдік және теңдік туралы уәделерін орындай алмайды". 2006 жылы Дехнамаки президент Махмуд Ахмадинежадқа ашық хат жолдап, "әдептілікті насихаттау мен жамандыққа жол бермеуді әйелдердің киімдеріне қарсы күреске дейін кеміткен және қоғамдағы әділдікті ескермеген" "фундаменталистік және керітартпалық қолдаушыларына" қарсы ескертті.