Екінші дүниежүзілік соғысындағы британ тыңшысы Кристофер Бернейдің тағдыры

Кіріспе

Кристофер Артур Джеффри Берни MBE (1917 – 18 желтоқсан 1980) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Арнайы операциялар атқарушы ұйымында (SOE) қызмет еткен британ аристократы.

Өмірбаян

1941 жылы Пьер де Вомекорт арнайы операциялар басқармасының F бөлімінің алғашқы қарсылық желілерінің бірі – AUTOGYRO ұйымдастырды. Де Вомекорттың жалдағандарының арасында Францияға парашютпен түсірілген алғашқы SOE агенты Жорж Беге болды, ол сымсыз оператор ретінде тағайындалды; Ноэль Фернан Рауль Бурдейрон (нағыз аты: Норман Ф. Берли); және Матильда Карре. Ақша, қару-жарақ және кадрлардың жетіспеушілігі, сондай-ақ Лондонмен байланыстың тұрақсыздығы AUTOGYRO-ның аз жетістіктерге қол жеткізуіне себеп болды. Ашуланған Бурдейрон/Бурли жеке күшімен бір рельсті тартып, неміс әскерін жабдықтайтын пойызды жолдан шығарды – AUTOGYRO-ның жалғыз сәтті шабуылы, ол немістерге елеулі шығын келтірді. Бұл әрекетке әсерленген SOE Бурдейронға көмек жіберуге шешім қабылдады. Олар Кристофер Берниді тартты, ол британдық армияның лейтенанты және Францияда тұрған, француз тілінде акцентсіз сөйлейтін тәжірибелі командалық құрамындағы офицер болды. 1942 жылдың 30 мамырында «Шарльз» кодолық атымен ол «Себастьян» кодолық атымен басқа миссиядағы Уильям Гровер Уильямспен бірге Францияға парашютпен жіберілді. Француздық ауылдық жерге түскеннен кейін Берни Бурдейронмен кездесуге бет алды. Ғимаратты айналып өте келе, ол әртүрлі жерлерден күдікті адамдардың бақылап тұрғанын байқады. Ол дереу кездесуінің құпиясы ашылғанын және AUTOGYRO-ға сатқындық жасалғанын түсінді (әрине, Матильда Карре қос агент еді). Ол тыныш түрде кетіп, Бурдейронмен немесе де Вомекортпен байланысқа түсуге ешқандай әрекет жасаған жоқ. Берни өзінің жеке желісін құруға тырысты, бірақ он бір аптадан кейін Абвер банк қызметкерлеріне, қонақүй қызметкерлеріне және басқаларға «Шарльз» есімді адамды іздеуге және оның тұрған жері туралы ақпарат бергендерге сыйақы ұсынатынын білді. Айналымда Бернидің жақсы сипаттамасы болды, ол бойы ұзын, шашы сары болғандықтан Нормандияда көзге түсетін болды. Өзінен бар күшін салғанын сезіне, ол Пиреней таулары арқылы Испанияға, содан кейін Англияға қашуды жоспарлады. Гровер Уильямс көмек ұсынды, және Берни қашуды ұйымдастыру үшін бірнеше рет онымен кездесті, бірақ ол Гровер Уильямспен соңғы рет кездесетін күні таңертең, Абвер агенттері қонақүй қызметкері берген ақпарат бойынша оны ұйықтағанда ұстап алды. Немістер оны алдымен Фресне түрмесіне, содан кейін 15 айға жалғыздық камераға жапты, кейін Бухенвальд концлагеріне жіберді. Бухенвальдта Берни Ф. Ф. Е. Йо Томаспен кездесті, сондай-ақ 168 одақтас ұшқышының аға офицері Фил Ламасонмен кездесіп, оларды тұтқынға алу лагеріне ауыстыруға үлкен қауіп төндіретін көмек көрсетті. 1945 жылы босатылғаннан кейін ол соғыстан кейін жаңадан құрылған Біріккен Ұлттар Ұйымында жұмыс істеді, Нью-Йорктегі олардың ғимаратын салуға көмектесті. Голланд дипломаты және БҰҰ Бас хатшысының көмекшісі Адриан Пелт 1949 жылдан 1951 жылға дейін Ливияның Франко-британдық БҰҰ сенімгерлік аумағында Ливияның тәуелсіздігі жөніндегі БҰҰ комиссары ретінде тағайындалғанда, Берни оның көмекшісі болып тағайындалды. 1950 жылдары банк саясатымен айналысатын Зигмунд Варбург оны Британдық және Француздық банктің менеджері ретінде жұмысқа алды. Бернидің кіші інісі Роджер Берни 1942 жылдың 18 ақпанында француздық Субмарина Суркуфтың Кариб теңізінде құпия түрде батып кетуінен қаза тапқан екі британдық офицердің бірі болды. 1966 жылы Франк Кермод Бёрнидің жалғыздық камерада өткізген уақыты туралы тәжірибесін өзінің «Аяқталу сезімі» атты еңбегіне енгізді, ол батыстың уақыттың өтуіне қатысты тәжірибесі туралы маңызды сындық жұмысы болып табылады.

In 1941, Pierre de Vomécourt organized AUTOGYRO, one of the first resistance networks of Section F of the Special Operations Executive. Among de Vomécourt's recruits were Georges Bégué, the first SOE agent ever to be parachuted into France, who was assigned as the wireless operator; Noel Fernand Raoul Burdeyron (real name: Norman F. Burley); and Mathilde Carre. Lack of money, weapons, and personnel, along with spotty communications with London meant that AUTOGYRO accomplished little. In frustration, Burdeyron/Burley singlehandedly derailed a German supply train by pulling up a rail, AUTOGYRO's only successful attack, causing considerable German casualties. Impressed, SOE decided to send Burdeyron some assistance. They recruited Christopher Burney, a lieutenant in the British Army and a trained commando, who had lived in France and spoke idiomatic French without an accent. On 30 May 1942, under the code name "Charles", he was inserted by parachute into France along with William Grover Williams, on a different mission under the code name "Sebastian". After being blind dropped into the French countryside, Burney made his way to his rendezvous with Burdeyron. Circling the building, he spotted several suspicious men watching from various positions. He immediately concluded that his rendezvous had been blown and AUTOGYRO betrayed (it had – Mathilde Carre was in fact, a double agent). He quietly left, and never attempted any further contact with Burdeyron or de Vomécourt. Burney then tried to create his own network, but after eleven weeks learned that the Abwehr was passing around a circular warning bank clerks, hotel clerks, and others to be on the lookout for a man named "Charles" who was asking strange questions, and offering a reward for tips on his whereabouts. The circular contained a good description of Burney who, tall and blonde, was very conspicuous in Normandy. Deciding he had done all he could, he planned his escape over the Pyrenees to Spain and back to England. Grover Williams offered his help, and Burney met with him several times to organize the escape, but on the morning he was to meet Grover Williams for the last time, Burney was surprised in his sleep by Abwehr agents who had been tipped off by a hotel clerk familiar with the circular. The Germans locked him up, first in Fresnes prison, for 15 months of solitary confinement, then in Buchenwald concentration camp. While at Buchenwald, Burney would meet F. F. E. Yeo Thomas and also subsequently meet Phil Lamason, the senior officer in charge of 168 allied airmen and would help at great risk with their transfer to a POW camp. Freed in 1945, he worked after the war for the newly formed United Nations, helping to commission their building in New York City. When Dutch diplomat and UN Assistant Secretary General Adrian Pelt was posted from 1949 to 1951 in the Franco British UN Trust Territory of Libya as UN Commissioner for Libyan Independence, Burney was assigned as his assistant. In the 1950s, banking magnate Siegmund Warburg recruited him as a manager for the British and French Bank. Burney's younger brother, Roger Burney, was one of two British officers killed on 18 February 1942 when the French submarine Surcouf was mysteriously sunk in the Caribbean. In 1966, Frank Kermode, somewhat controversially, included Burney's experience of time passing in Solitary Confinement in his own major critical work of Western experience of passing time in The Sense of an Ending.