Кіріспе
Жүктілік кезінде өзгерген жатырдың бөлігі – децидуа. Децидуа – жүктілікке дайындық мақсатында әр ай сайын қалыптасатын жатырдың өзгерген шырышты қабығы (яғни өзгерген эндометрий). Егер ұрықтандырылған жұмыртқа болмаса, ол әр ай сайын қабығынан айырылады. Децидуа прогестеронның әсеріне түседі. Эндометрий жасушалары айқын ерекшеліктерге ие болады. Децидуа плацентаның аналық бөлігін құрайды және жүктілік бойына сақталады. Туғаннан кейін децидуа плацентамен бірге шығарылады. Децидуаның гистологиялық ерекшеліктері бар, стромасында ірі көпбұрышты децидуалдық жасушалар кездеседі. Бұл – эпителийге ұқсас (сондықтан "эпителиоидты" деп аталады) ұлғайған эндометрий стромальды жасушалары. Децидуализация процесіне фибронектин мен ламининге бай (эпителий жасушаларына ұқсас) перицеллярлық клеткадан тыс матрица құратын, жіп тәрізді стромальды фибробластардың семіз секреторлық децидуалдық жасушаларға дифференциациялануы кіреді. Децидуализация кезіндегі эндометрийде қан тамырларының мөлшері де, өткізгіштігі де артады. Оның лейкоциттер тобы ерекше, ірі эндометриялық түйіршікті лейкоциттер басым, ал көп ядролы лейкоциттер мен В-жасушалары сирек кездеседі. Үлкен түйіршікті лимфоциттер (CD56 жарқын) – жатырдың табиғи өлтіруші жасушалары (uNK жасушалары) деп аталады.
The decidua is the modified mucosal lining of the uterus (that is, modified endometrium) that forms every month, in preparation for pregnancy. It is shed off each month when there is no fertilised egg to support. The decidua is under the influence of progesterone. Endometrial cells become highly characteristic. The decidua forms the maternal part of the placenta and remains for the duration of the pregnancy. After birth the decidua is shed together with the placenta. The decidua has a histologically distinct appearance, displaying large polygonal decidual cells in the stroma. These are enlarged endometrial stromal cells, which resemble epithelium (and are referred to as "epithelioid"). Decidualization includes the process of differentiation of the spindle shape stromal fibroblasts into the plump secretory decidual cells, which create a pericellular extracellular matrix rich in fibronectin and laminin (similar to epithelial cells). Vascularity, as well as vascular permeability, is enhanced in the decidualizing endometrium. Its leukocyte population is distinct, with the presence of large endometrial granular leukocytes being predominant, while polynuclear leukocytes and B cells are scant. The large granular lymphocytes (CD56 bright) are called uterine natural killer cells| (uNK cells).
Даму
Овуляциядан кейін плаценталы сүтқоректілерде эндометрий қабығы эстроген және прогестерон жыныстық гормондарының әсерінен гипертрофияланып, қан тамырлары қабаты қалыңдайды. Гемохориал плацентацияға бейімделген жануарларда, имплантациядан кейін эндометрий децидуализация процесінен өтеді. Егер ұрықтандыру болмаса, секреторлық қабат сіңіріледі (эструс циклі) немесе қабығы түсіріледі (менструальді цикл). Децидуа плацентамен бірге босанған кезде түсіріледі.
Функция
Эмбрионмен аналық байланыс ретінде децидуа, жүктілік кезінде қоректік заттар, газ және қалдықтар алмасуына қатысады. Ол жүктілікті ананың иммундық жүйесінен де қорғайды. Бұдан әрі, децидуа трофобласттың өте бақыланатын жағдайларда тікелей енуіне мүмкіндік беруі керек. Плацента аккретасы сияқты инвазивті плаценталық бұзылыстарда децидуализация жеткіліксіз екені үнемі анықталды.
Гормон өндірісі
Децидуа гормондарды, өсу факторларын және цитокиндерді бөліп шығарады. Оның эстроген, прогестерон, өсу гормоны және басқаларына рецепторлары бар. Оның өнімдерінің арасында кортизол, CRF, GnRH, пролактин және релаксин сияқты басқа органдармен байланысты гормондар да бар. Децидуалдық пролактин дофаминергиялық бақылауда емес. Инсулинге ұқсас өсу факторымен байланысатын белок 1 (IGFBP1), сондай-ақ плаценталық белок 12 деп аталатын, және PAEP (гликоделин) секреторлық және децидуалдық қабықтың ерекше өнімдері болып көрінеді. Басқа факторларға интерлейкин-15 және тамыр эндотелийлік өсу факторы (VEGF) жатады. Осы гормондар мен факторлардың рөлі мен өзара әрекеттесуін толық түсінуге әлі жетілген жоқ.
Басқа
Эктопиялық жүктілік жағдайында эндометрий бәрібір децидуализацияланады. Әйел организмнен қабықшаны түсіруі мүмкін, бұл түсік ретінде қабылдануы мүмкін, бірақ шындығында жатырдан тыс жүктілік әлі де жалғасуда. Жүктілік кезінде перитоней мен жұмыртқалық тіндерінде децидуалық реакция байқалуы мүмкін, және бұл прогестеронға жауап ретінде стромалық тіндердің реакциясын көрсетеді. Лимфа түйініндегі децидуа метастаздық карциномаға ұқсап келуі мүмкін.
Клиникалық маңызы
Децидуаның ұзаққа созылған инфекциясы, созылмалы децидуит, ерте босануға себеп болады.
Тарих
Сөз келеді.