Кіріспе

Бауырымен жорғалаушылардың түрі

Chersobius signatus – әлемдегі ең кішкентай тасбақа түрі (Testudinidae тұқымдасы). Бұл түр көбінесе нүктелі тасбақа деп аталады, ал жергілікті жерлерде оны нүктелі қайықтағыш деп те атайды.

Таралу және түр-құралдары

C. signatus табиғи түрде Оңтүстік Африканың батысындағы Кіші Намакваленд аймағындағы шағын жерге ғана шектелген, ол құрғақ аймақ. Ол әдетте тасты тік беткейлерде тіршілік етеді және жейтін ұсақ суккуленттерді тастар арасынан іздейді. Бұл тасбақаларға бірнеше бактериялар мен саңырауқұлақтар үй ретінде тәуелді. (Galosi 2021). Бұрын екі түрше танылған: Намаквалендтің нүктелі тасбақасы (C. s. signatus) және Оңтүстік нүктелі тасбақасы (C. s. cafer), бірақ генетикалық зерттеулер оны растамады және қазір олар бір түр деп есептеледі. Бұл түрдің қабығы жалпақ, шеттері сәл тісті. Қызғылт қоңыр қабық жүздеген қара нүктелермен жабылған. Еркектердің ішкі жағы айқын ойысқан. Бұл кішкентай тасбақаны басқа Chersobius түрлерінен нүктелерімен және алдыңғы аяқтарындағы бес саусағымен (көптеген туыстарының барлық төрт аяғында төрт саусағынан айырмашылығы) ажыратуға болады.

Өмір циклі мен мінез-құлық

Дақты паҙлоперлер таңертеңгі уақытта ең белсенді болады (әсіресе күз және көктемде, олар көбейетін кезде). Жартасты тіктептерде тіршілік етеді, тастардың арасында өсетін, оларға жететін кішкентай сөлілермен қоректенеді. Олардың ұсыну рәсімінде еркек және аналық бір-біріне бас иеді. Жұптасқаннан кейін аналық тастар арасындағы ылғалды топыраққа бірнеше жұмыртқадан тұратын ұя салады. Балапандар 7 граммнан аспайды және 100-120 күннен кейін жарылады. Жұмыртқа қабықтарында кристалданған (Лохр) әктасты қабаттар болады. Ересек дақты тасбақа әдетте жылына 5 жұмыртқаға дейін туады.

Қауіп-қатерлер мен қорғау

C. signatus жолдағы көлік қозғалысы, мекендеу ортасының жойылуы және жануар саудасы үшін браконьерлікпен қоршауда. Chersobius түрлерін жинау және сату қатаң түрде заңсыз, ал тұтқындағы барлық мысалдар Оңтүстік Африка мен Намибияда коммерциялық емес шежірелерге жүйелі түрде тіркеледі, сондықтан Chersobius тасбақаларын коммерциялық мақсатта сату дерлік жағдайда қатаң түрде тыйым салынған. Тағы бір қауіп – үй жануарлары, мысалы, иттер мен шошқалардың табиғи ортаға енгізілуі. Жыл сайын олардың көп бөлігі табиғи мекенінен алынып, көбісі кейіннен өледі, себебі олар тұтқындық диетасына және қоршаған ортаның өзгеруіне оңай бейімделе алмайды. Дегенмен, көптеген басқа Chersobius түрлерінен өзгеше, олардың тамақтануы (көптеген түрлі болғанымен) арнайы мамандануға ие емес. Сондықтан, температураға, ылғалдылыққа және жеткілікті түрлі диетаға назар аударса, бұл түр тұтқындыққа жақсы бейімделе алады. Олар тұтқындықта өте төзімді болуы мүмкін, ал тұтқындық күтімге байланысты көптеген мәселелер дұрыс емес тамақтанудан, жоғары ылғалдылықтан, ылғалдылықтан немесе нашар күтімнен туындайды.