Кіріспе

Үш өлшемді би музыкасы, көбінесе 3/4 тактісімен жазылады; музыкалық стиль, музыкалық шығарма. Вальс (немісше: Walzer; французша: Valse, итальянша: Valzer, испанша: Vals, полякша: Walc) – неміс Ländler биінен пайда болған болуы мүмкін, үш өлшемді би музыкасы, көбінесе 3/4 тактісімен жазылады. Вальс әдетте әр тактідə бір аккордты дыбыстайды, ал вальспен тығыз байланысты аккомпанемент стилі (оң жақтағы мысалда көрсетілгендей) – бірінші соққыда аккордтың негізін, ал екінші және үшінші соққыларда жоғарғы ноталарын ойнау болып табылады.

Тарих

"Вальс" атауы неміс тіліндегі "walzen" етістігінен шыққан. Француз жазушылары вальсты 16 ғасырғы "вольтамен" байланыстыруға тырысқанмен, бұл итальяндық форманы 18 ғасырдың ортасында "walzen" биді сипаттау үшін алғаш рет қолданылуымен байланыстыратын нақты дәлелдер жоқ. Классикалық композиторлар дәстүрлі түрде қажет болған жағдайда билерге музыка жазатын, ал Франц Шуберттің вальстері ("Вальс сентиментальділері" мен "Вальс дворяндары" сияқты) үй билері үшін жазылған, олар өнер музыкасы емес еді. Дегенмен, Фредерик Шопеннің сақталған 18 вальсі (бесін бала кезінде жазған), мазуркалары мен полонездері биге арналмағаны анық. Олар вальс пен басқа да би формаларын композициялық жанр ретінде қабылдауды білдірді. Классикалық музыкадағы вальс жанрына үлкен үлес қосқандардың қатарында Йоханнес Брамстың 16 шығармасы (алғашқыда фортепиано дуэті үшін), сондай-ақ Морис Равельдің фортепианоға арналған "Valses nobles et sentimentales" және оркестрге арналған "La valse" шығармалары бар. Халыққа кең таралған вальстердің мысалдары: Вебердің "Бейге шақыруы", Берлиоздың "Бал", Вальдтеуфельдің "Скейтшінің вальсі", Розастың "Sobre las Olas", Чайковскийдің "Гүлдер вальсі", Ивановичидің "Дунай толқындары" және Шостаковичтің №2 вальсі. Осман империясының 32-ші сұлтаны Абдулазиз хан да "Вальс шақыруы" атты вальс шығармасын жазған. Вальстың ұзақ жылдар бойы танымал болуы Бірінші дүниежүзілік соғыспен аяқталды, ол Австро-Мажар монархиясын және оны ұзақ уақыт бойы дамытқан Вена мәдениетін жойды. Еуропалық жеңіл музыка Венадан Берлинге көшті, ал Густав Малер, Игорь Стравинский және Уильям Уолтон сияқты композиторлар биді өткеннің сағындырғыш немесе қабақтандырғыш бейнесі ретінде бейнеледі. Дегенмен, вальстерді Эрик Коутс, Роберт Стольц, Айвор Новелло, Ричард Роджерс, Коул Портер, Оскар Штраус және Стивен Сондхайм сияқты жеңіл музыка композиторлары жазуын жалғастырды. Австралиялық композитор Джулиан Кокран француз тіліндегі "Valses" атауын қолданып, фортепиано мен оркестрге арналған шығармалар жазды, бұл латын тіліне жақын болғандықтан, Вена стиліне қатысты болжамдарды азайтуға бағытталған. 20 ғасырда баяу вальс баллдық бөлмелердегі басым формаға айналды, ол 1910 жылдар шамасында танымал болды және 1870 жылдардағы Бостон вальсінен туындады. Халық әндерінен алынған мысалдар: "Рамона" (1927), "Parlami d’amore, Mariù" (1933) және "Соңғы вальс" (1970). "Миссури вальсі" (Дэн мен Харвидің джаз-тобы, 1918) және "Джуг-бенд вальсі" немесе "Миссисипи вальсі" (Мемфис Джаг-бенді, 1928) сияқты ерте мысалдар бар болғанымен, олар ерекше жағдайлар, өйткені 1955 жылға дейін джаздың барлығы дерлік екі уақыт өлшемінде болды. 1938 жылы джаз әсерімен классикалық композитор Дмитрий Шостакович 3/4 уақыт өлшеміндегі "Джаз сюитасын" жазды. 1950 жылдардың басында "боп вальсі" пайда болғаннан кейін ғана (мысалы, Телониус Монктың 1952 жылы "Carolina Moon" және Сонни Роллинстің 1956 жылы "Valse Hot" жазбалары) үш уақыт өлшемі джазда кең таралды.