Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Псейра (Ψείρα) – Мирабелло шығанағындағы Криттің солтүстік-шығысында орналасқан, Миной және Микен мәдениеттерінің археологиялық қалдықтары сақталған арал.
Pseira (Ψείρα) is an islet in the Gulf of Mirabello in northeastern Crete with the archaeological remains of Minoan and Mycenean civilisation.
Тарих
Арал 1906–1907 жылдары Ричард Сигер зерттеген, ал Хальвор Багге фотосуреттер негізінде сия мен су бояуларымен жартылай құжаттаған (Пенсильвания университетінің мұражайы, 1910). 1984–1992 жылдары Филип П. Бетанкорт пен Костис Даварас Темпл университеті үшін оны толық зерттеді. Бұл теңіз портындағы археологиялық материалдар, оның портынан жоғары орналасқан және жардың бойындағы баспалдақтармен байланысқан, неолиттің 4-мыңжылдық соңынан бастап соңғы қола дәуіріне дейінгі кезеңді қамтиды, ал мәдени өркендеуі ерте минойлықтан кейінгі минойлық IB кезеңіне дейін болды. Сол кезде 60-қа жуық ғимараттан тұратын дамыған қала ашық алаңның (платея) төңірегіне орналасқан, оның бір жағында ірі ғимарат болған. Көптеген заманауи кейінгі минойлық IB орындары сияқты, ол да 1550–1450 ж.б.д. күшпен қиратылған. Халықтың бір бөлігі қираған үйінділерді тазалап, біраз уақытқа бұрынғы қаланың ішінде тұрып жатқан.
The island was explored in 1906–1907 by Richard Seager and partially documented by Halvor Bagge in ink and watercolors based on photographs (University Museum, University of Pennsylvania, 1910), and more minutely examined in 1984–1992 by Philip P. Betancourt and Costis Davaras, for Temple University. Archaeological materials in this seaport, sited above its harbor, to which it was connected by cliffside stairs, span the period from the end of the Neolithic in the 4th millennium to the Late Bronze Age, with the cultural high point being Early Minoan to Late Minoan IB. At that time the prosperous town of some 60 buildings was ranged round its open square (plateia), with a single large building that occupied one side. Like many contemporary Late Minoan IB sites, it was violently destroyed, 1550–1450 BC. A remnant of its population cleared spaces in the rubble and for a time continued to dwell in the ruined town.
Миной өркениетінің
Бұл жердегі кеме бейнелейтін минойлық мөр тасы портың маңызды екенін еске салады. Минойлық қауым балық аулау және қарапайым шаруашылықпен өмір сүрді: олар ауыл шаруашылығы жерлерін терең өңдеп, террасалап, жұқа әк топырағын елді мекеннен шыққан адам қалдықтарымен тыңайтты. Олар егістік жерлерін қоршамаған, себебі аралдағы кейінгі Византия дәуіріндегідей, Миной Псейрасында ешкілер бос жүрмеген; шошқа да өсірмеген. Аралда су тапшы болғандықтан, маусымдық суды жинау үшін бөгеттер салынды, бірақ Эгей аймағы біздің заманымыздан бұрынғы екінші мыңжылдықта қазіргіден гөрі құрғақ болмаған.
A Minoan seal stone from the site representing a ship is a reminder that the harbour was essential. The Minoan community supported itself by fishing and subsistence agriculture: They deeply tilled and terraced agricultural sites where they manured the thin limy soil with human waste from the settlement. They did not enclose their planting sites, as the island's much later Byzantine practice was, a sign that goats did not roam free in Minoan Pseira; neither were pigs kept. Dams collected seasonal run off, for water was scarce on the island, though the Aegean region was less dry in the second millennium BCE than now.
Минойлық зират
Қаланың батысындағы некропольдегі жерлеулер бес түрлі: неолиттік тас пана жерлеулер; Циклад аймағымен салыстырылатын тік тақталардан салынған күмбездер; кішкентай тас күмбездер; құмырадағы жерлеулер; және үйлерді еліктейтін қабірлер. Некропольден табылған заттарға саз ыдыстар, тас ыдыстар, обсидиан, қола құралдар және әшекейлер кіреді. Жерлеулер Миной орта кезеңінде тоқтатылған, қала Миной соңғы кезеңінде кеңейгенге дейін. Платеяның солтүстік жағында орналасқан, сақтықпен "азаматтық ғибадатхана" деп аталған Миной соңғы I кезеңінің ғимараты жоғарғы қабатында боялған штукатурлық барельефтерге ие, сондай-ақ күрделі тоқыма өрнектері бар Миной киіміндегі екі әйелдің бейнесі сақталған фреска фрагменті де бар. Псейрадағы қазбалар, мысалы, Кносстағы анық қабаттарға қарағанда, тарихқа дейінгі кезеңдердегі бір-бірінен кейін дамуы салдарынан бұрынғы кезеңдерді жасыратын күрделілікке толы болды.
Consistent with the long period of occupation, burials in the necropolis west of the town are of five kinds: Neolithic rock shelter burials; cist graves built of vertical slabs with Cycladic parallels; small rock built tombs; jar burials; and tombs imitating houses. Artifacts from the necropolis included clay vases, stone vessels, obsidian, bronze tools and jewelry. Burials broke off in Middle Minoan, before the town underwent its Late Minoan expansion. The Late Minoan I building that occupies the northern side of the plateia, cautiously identified as a "civic shrine", featured painted stucco bas reliefs in its upper floor and retains a fresco fragment of two women in Minoan dress of complicated woven design who face one another. Excavations at Pseira have been clouded by successive development in prehistoric stages obfuscating respective earlier stages, in contrast with more clearly defined strata in Knossos, for example.
Рытаның үйі
Рита үйіндегі қазба жұмыстары минойлықтардың кейбір құлшылық амалдарын көрсететін дәлелдерді ашты, бұл минойлықтардың кейбір рәсімдерін түсінуге көмектеседі, бірақ олардың негізгі мағынасы бізге белгісіз. Үш түрлі құрылымда құлшылық іс-әрекеттерінде риталар – түрлі пішіндердегі сусын ыдыстар, олардың барлығында табанында тесік, бұқа пішінді ыдыстар, тритон қабықшалары, тостағандар және көптеген кеселер қолданылған. "Кейінгі кезеңдерде көптеген риталарды қолданатын діни амалдар Бронза дәуірінің соңында да жалғасты, бұл Угариттегі (қазіргі Рас-Шамра, Сирия) 15 ритадан, соның ішінде микендік және минойлық үлгілерден тұратын қызықты діни құрылыммен дәлелденеді", - деп атап көрсетеді Бетанкурт. Ритон ішіндегі химиялық іздер арпа, сыра және шарапқа сілтеме жасайды. Бұл рәсімдік ыдыстардың барлығы маусымдық қолданыс арасында сақталған, үлкен топтар қабырғалары әктелген және мүсіндік бедерлермен боялған жоғарғы қабаттағы бөлмелерде жиналатын, ал едені рәсімдік түрде ақталған (платеяға қарап тұрған ғимаратта) немесе тас плиталармен төселген (Рита үйі). Рита үйінде ғимараттың тұрғындарына тым үлкен болған, астыңғы қабатта ас үй орналасқан; онда бұрышта ошақ, қарсы бұрышта тасқа орнатылған диірмен және ұнтақтау тастары болған. Жоғарғы бөлмедегі ішімдік рәсімдері той-думанмен бірге өткізілген.
Excavation at the House of the Rhyta disclosed evidence for some Minoan cult practice that add to our understanding of some Minoan rites, though the core meaning they evoked escapes us. In three different structures cult activity involved the use of rhyta, drinking vessels in several forms, all with a hole at the base, a bull shaped vessel, triton shells, and chalices, and a large number of cups. "Cult practices involving large numbers of rhyta continued into successive periods in the Late Bronze Age, as is demonstrated by an interesting religious structure at Ugarit (modern Ras Shamra, Syria) with 15 rhyta, including Mycenaean and Minoan examples," Betancourt observes. Chemical traces in a rhyton suggest barley, beer, and wine. All of these ritual vessels were stored in between their periodic seasonal use, when large groups would gather in upper floor rooms that had lime washed and painted stucco reliefs on the walls and a floor that was ritually whitewashed (in the building fronting the plateia) or paved with stone slabs (House of the Rhyta). In the House of the Rhyta, there was a kitchen space below, too substantial for the occupants of the building alone; it had a corner hearth, a mortar built into bedrock in the opposite corner, and grinding rocks. The drinking rites that were observed in the upper room were apparently accompanied by feasting.
Қазына
Төменгі портың жанында Сейгер тапқан қазынада қос балтамен әшекейленген себет пішіндес ритон, дельфиндермен әшекейленген алмұрт пішіндес рита, бұқа пішіндес ыдыс және грек контекстінде Дионис құдайының болуын көрсететін, жүзім қауырсынымен әшекейленген құмыра сияқты басқа да заттар болды.
A hoard found by Seager near the lower harbor included a rhyton in the shape of a basket decorated with double axes, pear shaped rhyta decorated with dolphins, a bull shaped vessel, and a jar decorated with ivy — which in a Greek context would indicate the presence of Dionysus — among other goods.