Кіріспе

Габриэле Ферзетти (туған Pasquale Ferzetti; 17 наурыз 1925 жыл - 2 желтоқсан 2015 жыл) – итальяндық актер, оның кинематография, телевидение және сахнадағы жұмыстары 160-тан астам. Оның мансабының шарықталу шегі 1950-1960 жылдарға келді. Ферзеттидің алғашқы басты рөлі «Lo Zappatore» (1950) фильмінде болды. Ол Пуччиниді «Puccini» (1953) және «Casa Ricordi» (1954) фильмдерінде екі рет сомдады. Халықаралық аренада оның танымалдығын Микеланджело Антонионидің «L'Avventura» (1960) фильміндегі бейқам плейбой рөлімен қалыптастырды. Романтикалық рөлдердің қатарынан кейін Италияда ол сәнді, әдепті және аристократ көрінісіндегі басты актер ретінде танылды. Ферзетти Джон Хьюстонның «Киелі кітап: Бастапқыда» (1966) библиялық эпосында Лот рөлін, ал Серджио Леоненің «Бір кезде Батыста» (1968) фильмінде теміржол магнаты Мортон рөлін ойнады. Оның халықаралық деңгейдегі ең танымал рөлі, әдетте, Джеймс Бондтың «Ең сырлы қызметі» (1969) фильміндегі Марк Анже Драко рөлі болды, бірақ оның дауысы британдық актер Дэвид де Кейзермен дубляждалды. Ол, әсіресе, кең аудиторияға Лилиана Каванидің «Түнгі күзетші» (1974) фильміндегі психиатр Ханс рөлімен танымал болды. 1970 жылдары ол көптеген криминалдық фильмдерде, көбінесе инспектор рөлінде ойнады. Ол «Julia and Julia» фильмінде, Лоуренс Оливьемен бірге «Inchon» (1982) және культтық «First Action Hero» фильмдерінде ойнады. Мансабының кейінгі кезеңдерінде ол «Une famille formidable» телесериалында Ноно рөлін ойнады, сондай-ақ Лука Гуаданьиноның 2009 жылғы «I Am Love» фильмінде де қатысты.

Ерте өмір

Ферзетти 1925 жылдың 17 наурызында Италияның Рим қаласында Паскуале Ферзетти болып дүниеге келген. «Бенгази» фильміндегі келесі рөлінде аталымы көрсетілмеген, ал 1942 жылы түсірілген Флавио Кальзавараның «Контесса Кастильонье» фильмінде рөлі танылды. Содан кейін ол кинодағы актерлік қызметінен үзіліс жасады, оның орнына бірнеше театрлық қойылымдарда ойнады, кейін 1946 жылы түсірілген «Жоғалған бақыт» (Felicità perduta) және Риккардо Фреданың «Кәсіреттер» (1948, аталымы көрсетілмеген) фильмдерінде кішкентай рөлдерді ойнады. 1949 жылы «Ұшқыштар эскадрильясы» (Rondini in volo) фильмінде ұшқыш рөлінен кейін және «Сицилия көтерілісі» (Vespro siciliano) фильмінде ойнады. 1282 жылы Сицилия кештесі соғысы кезінде болған тарихи фильмде ол Элли Парво, Пьеро Лулли, Чарльз Ванель және Марчелло Мастрояннимен бірге Луиджи Капуаноның «Махаббаттың басы қызылуы» (Vertigine d'amore) және «Фабиола» (1949) фильмдерінде Клаудио рөлін ойнады. Римде оқиғасы өрбитін бұл драма жақсы қабылданып, ыстық қарсылық алды. Ол Луис Тренкердің «Солтүстікке кедергі» (1950) фильміне, Гвидо Бригноненің «Жылаңаш және зұлымдар» (Core 'ngrato, 1951) және «Алданғандық» (Inganno, 1952) фильмдеріне, Курцио Малапартенің «Тыйым салынған Христос» (Il Cristo proibito, 1951) драмасына, Антонио Пьетранджелидің «Көңілдің күні» (Il sole negli occhi, 1953) фильміне түсті. Ол композитор Пуччинидің өмірінен алынған табысты фильмде, Кармин Галлоненің «Пуччини» (1953) фильмінде ойнады және Роланд Александрдың Джоаккино Россини рөлін сомдаған «Рикорди үйі» (Casa Ricordi, 1954) фильмінде қайтадан сол рөлді ойнады. Ферзетти Микеланджело Антонионидің «Достар» (Le Amiche, 1955) фильмінде Лоренцо есімді, өмірімен күресіп жүрген суретші рөлінде ойнады, ал бас рөлдерде Элеонора Росси Драго, Франко Фабрици және Валентина Кортезе болды. Туринде түсірілген бұл фильм Чезаре Павезедің «Жалғыз әйелдер арасында» (Tra donne sole, 1949) повесі негізінде түсірілді. Сол кезде ол Джорджо Мозердің «Аспанның бір бөлігі» (Un po' di cielo, 1955) және Марио Моничеллидің «Донателла» (1956) фильмдерінде Эльза Мартинеллимен бірге ойнады. Фильм 6-шы Берлин халықаралық кинофестивалінде көрсетілді. Ферзетти Нанни Лой мен Джанни Пуччини режиссерлік еткен «Тоқсанның сөзі» (Parola di ladro, 1957) қылмыс фильмінде Аббе Лейн, Надя Грей және Андреа Кеккимен бірге ойнады. Кейіннен ол Антонио Пьетранджелидің «Италиялық сувенир» романтикалық комедиясында Джун Лаверик, Изабелл Кори және Ингеборг Шёнермен бірге түсті. Ферзетти Антонио Леонвиоланың «Балерина және Құдай» (Ballerina e Buon Dio, 1958) фильмінде ойнады, содан кейін Джанни Франсиолинидің «Жаздық әңгімелер» (Racconti d'estate) фильмінде Альберто Моравияның әңгімесі негізінде түсірілді. Тигуллио шығанағында оқиғасы өрбитін бұл романтикалық комедияда Ферзетти Альберто Сорди, Мишель Морган, Марчелло Мастроянни, Сильва Коскина, Дориан Грей, Франка Марци, Франко Фабрици және Хорхе Мистральмен бірге ойнады. 1959 жылы Ферзетти Андре Дебар және Иса Мирандамен бірге француздық тарихи комедиясы «Шевалье д’Эонның құпиясы» (Le secret du Chevalier d'Éon) фильмінде Бернард Турке де Майенн рөлін ойнады. Жаклин Одридің режиссерлік еткен бұл фильм 1728 жылы Бургундияда түсірілді. Кейіннен ол Карло Людовико Брагальяның «Ганнибал» фильмінде Виктор Матуре, Рита Гам, Милли Витале және Рик Баттальямен бірге ойнады. Фильм Рим республикасы кезінде оқиғасы өрбиді, Ферзетти Фабиус Максимусты ойнады.

1960 жылдар

Ферцетти Джанни Пуччинидің "Il carro armato dell'8 settembre" (1960) фильмінде, содан кейін Флорестано Ванчинидің "La lunga notte del '43" (екеуі де 1960 жылы) фильмінде ойнады. Соңғы фильм 1943 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Италияға одақтастардың басып кіруі кезінде түсірілді және Ферцетти Белинда Ли мен Энрико Мария Салерномен бірге түсті. Фильм Венеция кинофестивалінде үлкен жетістікке ие болды және «Алтын Арыстан» сыйлығына ұсынылды. Микеланджело Антонионидің «L'Avventura» (1960) фильмінде Леа Массари мен Моника Виттимен бірге романтикалық рөлде ойнап, ол халықаралық аренада танымал болды, рөлі жақсы қабылданды. Лиз Энн Боуден «Оксфорд фильмдерінің серігі» кітабында: «Актерлік шеберлігі тамаша. Габриэль Ферцетти «Le Amiche» фильміндегі жеткіліксіз ер/суретші рөлін қайталайды және дамытады». Ферцетти мансабының өте қарбалас кезеңіне кірді, 1962 жылы экранға шыққан жеті фильмде ойнады. Олардың ішінде Серджо Корбуччидің «Il giorno più corto», Джузеппе Беннатидің Жан Себергпен бірге «Congo vivo», Жан Негулесконың «Jessica» американдық фильмінде Морис Шевалье, Энджи Дикинсон және Ноэль Ноэльмен, сондай-ақ Жерар Уридің «Жылмыстың тоқырауы» (АҚШ) фильмдері бар. Көптеген актерлердің құрамында Ферцетти Жан Деланнойдың «Империялық Венера» (1963) фильмінде ойнады және Чарльз Френд пен Бруно Вайлатидің «Торпедо шығанағы» (1963) соғыс драмасында Лилли Палмер, Джеймс Мейсон және Альберто Лупомен бірге Леонарди рөлін сомдады. Луис Лучианың «Crucero de verano» (1964) музыкалық комедиясында Кармен Севилья, Мариза Мерлини және Хосе Альфаятемен, ал Паоло Ферраримен бірге «Lo scippo» (1965) фильмінде түсті, сондай-ақ Жак Дерейдің француз криминалдық драмасында Вик Дерматтың рөлін ойнады. Сондай-ақ, ол Марсель Карненің «Манхэттендегі үш бөлме» (1965) фильмінде рөл ойнады, онда жас Роберт Де Ниро эпизодтық рөлде пайда болды. Ферцетти американдық жобалармен жұмыс істей бастады. Ол Джон Хьюстонның «Киелі кітап: Бастапқыда» (1966) библиялық эпопеясында Лот рөлін ойнады, бұл фильм Жаратылыс кітабына негізделген. Сонымен қатар, ол американдық «I Spy» шпиондық сериалының екі эпизодында телеарнада дебют жасады. Ферцетти Элио Петридің «A ciascuno il suo» (Ескі әдіспен өлтіруді жалғастырамыз, 1967) фильмінде ойнады, ал 1968 жылы экранға шыққан сегіз фильмде түсті, олардың ішінде Марчелло Фондатоның «I protagonisti», Сальваторе Самперидің «Grazie zia», Хосе Мария Форкедің «Un diablo bajo la almohada», Роберто Фаензаның «Escalation», Альберто Де Мартиноның «Roma come Chicago» және Серджио Леоненің «Батыс жұлдыздары» батырлық эпопеясында теміржол магнаты Мортон рөлін ойнады, осы фильмде Генри Фонда мен Чарльз Бронсон сияқты шебер актерлермен бірге ойнады. Одан кейін ол Мауро Болоньинидің «Un bellissimo novembre» фильмінде түсті. Эрколь Паттидің романы негізінде түсірілген бұл фильмде Ферцетти мен Джина Лоллобриджида қайтадан басты рөлдерде ойнады. 1969 жылы Ферцеттидің ең маңызды рөлі, және халықаралық деңгейде ол ең көп танылған рөлі, 1969 жылғы Джеймс Бондтың «Оның Ұлылықтарының құпия қызметі» фильміндегі ұйымдасқан қылмыс басшысы Марк Анже Драко рөлі болды. Питер Хант режиссерлік еткен фильмде Ферцетти Трейси ди Виченцоның (Диана Ригг) әкесін сомдады, ол Джеймс Бондқа (Джордж Лазенби) үйленгені үшін жомарт күйеуағалысын уәде етеді; олар ғашық болып, содан кейін үйленеді. Хант Ферцеттиді итальяндық фильмде көрді, оны Гарри Солтцманмен бірге басқа актерді сынау үшін қарап отырған, екеуі де бірден Ферцеттиге қызығып, продюсерлерді оны сынауға көндірді. Алайда, жақсы ағылшын тілінде сөйлеуіне қарамастан, оның сөздері британдық актер Дэвид де Кейзермен дубляждалды, себебі Ферцеттидің итальяндық акценті күшті болды. Фильмнің соңында оның кейіпкері Драконың ресурстары Бондқа Эрнст Ставро Блофельдтің Пиз Глориядағы базасын жоюға көмектесуде маңызды рөл атқарады. 1969 жылғы оның соңғы фильмі Альберто Латтуаданың «L'amica» фильмі болды.

1970 жылдар

1970 жылы Ферзетти Коста Гаврас режиссерімен бірге Ив Монтан мен Симон Синьоретке қарсы «Конфессия» саяси триллерінде ойнады. Лиза Лондонның кітабына негізделген фильм Чехословакия Сыртқы істер министрінің вице-министрі түрмеде отырғанда бастан өткерген психикалық азаптарды зерттейді. Фильм «Алтын глобус» сыйлығына ұсынылды. Ферзетти Пьер Коралник режиссерлік жасаған «Канабис» қылмыстық фильмінде инспектор рөлінде ойнады. Фильмде американдық мафия және француз есірткі саудагерлері бейнеленген. Ол сондай-ақ Теренс Янгтың «Салқын тер» американдық фильмінде де түскен. 1971 жылы Ферзетти Сальваторе Самперидің «Миллион долларлық бұғы» комедиялық фильмінде өзінің қашқанын сахналап, ата-анасынан ақша алу үшін По өзенінің дельтасында жасырынып, өмір сүрген мұрагер әйел туралы фильмде ойнады. 1972 жылы Ферзетти Роберт Блейк, Кэтрин Спаак және Эрнест Борньинмен бірге Франко Просперидің «Un uomo dalla pelle dura» бокс драмасында ойнады. Содан кейін ол «Альта Тенсия», «Три миллиард без лифта» (1972) және Луиджи Зампа режиссерлік еткен «Бистури ла мафия бьянка» (1973) фильмдері сияқты қылмыстық фильмдерде бірнеше рет пайда болды. 1973 жылы Ферзетти Варис Хусейннің «Оның ажырасуы, оның ажырасуы» және Эннио Де Кончини режиссерлік еткен британдық-итальяндық «Гитлер: Соңғы он күн» фильмінде ойнады. Ферзетти Фельдмаршал Вильгельм Кейтель рөлін Алек Гиннес (Адольф Гитлер), Саймон Уорд, Адольфо Чели және Дайан Силентомен бірге ойнады. 1974 жылы ол тағы да екінші дүниежүзілік соғыс туралы фильмде ойнады, бұл жолы Лилиана Кавани режиссерлік еткен және Холокост туралы даулы классикалық фильмде түсті. Ол Дирк Богард пен Шарлотта Рамплингпен бірге ойнады және өзінің ең танымал рөлдерінің бірі болған психиатр Ханс рөлін сомдады. Фильм соғыс кезіндегі нацизм мен соғыстан кейінгі Еуропа арасындағы саяси байланысты және өткенді қайта-қайта бастан өткеруге бейім кейіпкерлердің психологиялық байланысын көрсетеді. Фильмнің қараңғы және алаңдатарлық тақырыптары мен соңындағы біршама түсініксіз моральдық тұжырымдамасы ескерілгенде, «Түнгі күзетші» көрермендерді бөліп, әдетте сенсациялық болуға талпынды деп айыпталды. Киносыншы Роджер Эберт: «Бұл фильм жағымсыз, бірақ тартымды, қуғын-сүргін мен азаптың естеліктерін пайдаланып бізді қызықтыруға тырысқан жиреншікті әрекет», - деді. Ферзетти Марио Каяно режиссерлік еткен «a tutte le auto della polizia» (1975), Максимилиан Шелл режиссерлік еткен «Der Richter und sein Henker» (1975) неміс детективтік триллері, Эрипрандо Висконтидің «La Orca» (1976) және Фернандо Ди Леоның «Gli amici di Nick Hezard» швейцариялық қарақшылық туралы фильмі сияқты қылмыстық фильмдерде ойнады. Ол сондай-ақ француз режиссері Роджер Пигоның Клод Брассер мен Марте Келлермен бірге түсірген «Le guêpier» фильмінде және Винсенте Миннеллидің 1976 жылғы «A Matter of Time» фантастикалық фильмінде шағын рөл ойнады, онда Ингрид Бергман мен Лиза Миннелли де түскен. 1977 жылы ол Эрипрандо Висконтидің «Эдип Орка» және Лусио Фулчидің «Психик» фильмдерінде ойнады, бұл фильмде көріп тұратын әйел (Дженнифер О'Нилл) туралы әңгіме баяндалады. Ол көріп тұрғаннан кейін күйеуінің (Ферзетти) үйінің қабырғасының бір бөлігін алып тастап, оның артында қаңқа табады. 1978 жылы Ферзетти француз режиссері Клод д'Аннаның «CIA contre KGB» фильмінде Бруно Кремер, Дональд Плесенс, Элен Леман, Денис Хоппер және Джозеф Коттенмен бірге ойнады. Ол сондай-ақ Эли Шураки режиссерлік еткен «Mon premier amour» романтикалық драмасында түсті. 1979 жылы Ферзетти Жанфранко Пагани режиссерлік еткен «Porci con la P 38», Витторио Синдони режиссерлік еткен «Gli anni struggenti», Энтони Ричмонд пен Тонино Риччи режиссерлік еткен «Incontro con gli umanoidi» фильмдерінде ойнады, сондай-ақ Теренс Янгтың «Bloodline» фильмінде эпизодтық рөл ойнады. Ол сондай-ақ «I vecchi e i giovani» телесериалында да ойнады.

1980 жылдар 2015 жыл

Ферзетти Янгтың тағы бір картинасында, тарихи соғыс фильмі «Инчон» (1981) фильмінде түрік бригадирін ойнады, генерал Дуглас Макартур рөлін Лоренс Оливье сомдады. Ол Марчелло Алипранди режиссерлік жасаған «Ватикан құпиясы» (Morte in Vaticano, 1982) фильмінде және Франческо Лаудадио режиссерлік жасаған «Грог» (сол 1982 жылы түсірілген) криминалды комедиясында Франко Неромен бірге ойнады. 1980-жылдардың ортасында, зейнетке шығу жасына жақындаған сайын, Ферзеттидің кинодағы мансабы төмендей бастады, көбінесе төмен бюджетті телефильмдерде және мини-сериалдарда ойнады, соның ішінде Джери Лондонның «Скарлет және қара» (1983) фильмінде, «Кво Вадис?» (1985), «Жеңіске құштарлық» (La voglia di vincere, 1987) және «80 күнде әлем айналысы» (1989) сериалдарында эпизодтық рөлдерде болды. Осы кезеңдегі оның басқа фильмдері – Питер Дель Монте режиссері «Джулия және Джулия» (1987), онда ол Кэтлин Тернер, Габриэль Бёрн және Стингпен бірге ойнады, сондай-ақ Джулиано Карнимео режиссері «Computron 22» (1988). 1990-жылдары Ферзетти телефильмдерде көбінесе шағын немесе эпизодтық рөлдерде пайда болды, мысалы, «Террор саяхаты: Ахилл Лауро ісі» (1990), «Жүректей қара» (1991), «Сатурн сақиналары» (1992), «Әкемен мереке» (Natale con papà, 1994) және доктор Браски рөлінде ойнаған «Жеке қылмыстар» (1995) сияқты мини-сериалдарда. Дегенмен, ол «Бірінші әрекет батыры» (1994) фильмінде де ойнады, бірақ 1990-жылдардағы оның басты рөлі Оливер Паркер режиссерлік жасаған «Отелло» (1995) фильміндегі Венеция герцогы болды. Сондай-ақ, ол Ренцо Мартинеллидің «Порзус» және Альфредо Анжелидің «Con rabbia e con amore» телехикаясында (1997 жылдан бастап) пайда болды. 2000-жылдары Ферзетти Франко Баттиато режиссерлік жасаған «Жоғалған махаббат» (Perduto amor, 2003) фильмінде, Клаудио Фрагассо режиссерлік жасаған (2005) фильмінде және Лука Гуадагнино режиссерлік жасаған «Мен – сүйіспеншілік» (Io sono l'amore, 2009) фильмінде ойнады. 1996 жылдан кейін оның ең танымал рөлі – француздық «Une famille formidable» сериалындағы Ноно, онда ол 1996 және 2007 жылдар аралығында 11 эпизодта ойнады. Ол Эдоардо Леоның «18 жыл өткен соң» (Diciotto anni dopo, 2010) комедиялық фильмінде Энрико рөлін сомдады, онда Марко Бонини басты рөлде ойнады.

Өлім

Ферзетті 2 желтоқсан 2015 жылы 90 жасында дүние сарды.