Кіріспе

Органохалидті тыныс алу (ОХТ) (бұрын галореспирация немесе дегалореспирация деп аталатын) – галогенделген қосылыстарды анаэробтық тыныс алуда соңғы электрон қабылдаушы ретінде пайдалану. Органохалидті тыныс алу микробтық биодеградацияда маңызды рөл атқарады. Ең көп кездесетін субстраттар – хлорланған алифаттар (PCE, TCE, хлороформ) және хлорланған фенолдар. Органохалидті тыныс алатын бактериялардың түрлері өте кең. Бұл қасиет кейбір Campylobacterota, Thermodesulfobacteriota, Chloroflexota (жасыл күкіртсіз бактериялар), төмен G+C грамположитивті Clostridia және ультрамикробактерияларда табылған.

Органогалоидты тыныс алу процесі

Органохалидті тыныс алу процесі редуктивті дегалогенирлеу арқылы микроорганизмнің өсуі мен метаболизмін қамтамасыз ету үшін қолданылатын энергияны өндіреді. Галогенталған органикалық қосылыстар терминалды электрон қабылдағыш ретінде пайдаланылады, нәтижесінде олардың дегалогенирленуі жүзеге асырылады. Гидрогенолиз және вициналды редукция – бұл механизмтің анықталған екі процесі. Бұл ферменттердің көпшілігі темір-күкірт (Fe S) кластерлерін және олардың активті орындарында корриноид кофакторын қамтиды. PCE – бұрын құрғақ тазалауда, машиналарды майсыздандыруда және басқа да қолдануларда пайдаланылған алкил еріткіш. Олардың қоршаған ортадағы ластаушы заттар ретінде пайда болуы 1920-1970 жылдар аралығында металлдарды майсыздандыру үшін кеңінен қолданылуына байланысты. Бұл ксенобиотикалық қосылыстар жер асты суларының түбінде жартылай ерімейтін қабаттар – тығыз су емес фазалық сұйықтықтар (DNAPL) құрады, олар резервуар сияқты баяу түрде еріп, TCE және PCE-ні жер асты суларының ең көп таралған ластаушыларының біріне айналдырады. TCE және PCE-ні жер асты суларынан жою үшін қолданылатын әдіс – күшейтілген редуктивті дехлоризация (ERD) арқылы биоремедиация. ERD электрон доноры ретінде ферменттелетін органикалық субстраттармен қатар дегалореспиратор бактерияларын тікелей инъекциялауды қамтиды, ал TCE және PCE екі ластаушы зат ретінде электрон қабылдағыштары болып табылады. Дегенмен, бұл аралық өнімдердің токсикалық деңгейі бастапқы қосылыстардан жоғары. Атап айтқанда, *Dehalococcoides* изоляттары VS және BAV1 винилхлоридті RDазаларды кодтайды, олар VC-ні зиянсыз этенге айналдырады, сондықтан олар PCE және TCE-ні биоремедиациялауда қолданылатын ERD жүйелерінде қажетті түрлер болып табылады.