Гарри МакШейн: Шотландиялық социалист және футболшы

Кіріспе

Шотланд социалисі, футболшы

Гарри МакШейн (7 мамыр 1891 – 12 сәуір 1988) – шотланд социалисі және Джон Маклиннің жақын серігі.

Өмір және мансап

Католик отбасында туып өскен ол марксист болды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Клайд жұмысшылары комитетінің және соғысқа қарсы қозғалыстың құрамында болды. Соғыс аяқталғаннан кейін Маклин құрған «Трамп Траст Инлимитед» ұйымында жұмыс істеді. Бұл ұйым, басқа социалистік саясаттармен қатар, ең төменгі жалақы мен алты сағаттық жұмыс күнін талап ету үшін үгіт-насихат жүргізді. Маклин сияқты, ол Британдық социалистік партиясының мүшесі болды, бірақ 1920 жылы құрылған Ұлыбритания Коммунистік партиясына қосылуды таңдады, Маклиннің Шотландия жұмысшыларының республикалық партиясына қатысуын қаламады. МакШейн SRWP туралы: «Мен ұнатпайтын ерекше адамдар бар еді – олар Джонның экономика сабақтарына ешқашан бармаған, социализм немесе революциялық жұмыс туралы ештеңе білмейтін. Тіпті мен Коммунистік партияға қосылмағанда да, сол топқа еңкей алмас едім», – деді. Совет Одағының адал жақтаушысы болған МакШейн 1932 жылы Ресейге сапар шекті. Донбас аймағындағы көмір шахтасындағы жұмыс жағдайлары сияқты, ол көрген кейбір нәрселер оны қатты таңқалдырды, ол оларды өткен ғасырдан шыққандай деп сипаттады. КСРО-ға ынталы қолдаушы ретінде келген жас американдық журналисті кездестірді, бірақ ол көңілі тоймады, себебі «адамдар жоғалып жатты және ешкім сұрақ қоймады». Кейін МакШейн Совет Одағына деген сенімінің берік болғанын еске алды, бірақ сапардан кейін алғашқы күмәндер пайда болды. 1930 жылдары ол Ұлттық жұмыссыздар қозғалысына қатысып, Лондонға бірнеше аштық шерулерге жетекшілік етті. 1933 жылы МакШейн Глазгодан Эдинбургке дейін NUWM шеруін ұйымдастырды, ол Шотландия аштық шеруі ретінде танылды. Шерушілер үш күн бойы Эдинбург көшелерінде орналасты, ал МакШейн осы оқиғаны «Эдинбургті дүр сілкіндірген үш күн» атты кітапшада баяндап, жариялады. 1930 жылдары ол басқа социалистік қайраткерлермен бірге Глазго Гринде сөз және жиналыс бостандығын қамтамасыз ету үшін күресті. МакШейн Коммунистік партиямен көптеген келіспеушіліктерге тап болды, әсіресе «Британдық социализмге жол» атты құжатқа байланысты, ол оны «реформаторлық» деп санады. Ақырында ол Коммунистік партиядан шықты, бірақ өмірінің соңына дейін берік социалист болып қалды. 1954 жылы ол Эрик Хеффер сияқты басқа социалистік қайраткерлермен бірігіп, Марксистік топтар федерациясын құрды. 1958 жылы Рая Дунаевскаяның «Марксизм және еркіндік» еңбегін оқығаннан кейін марксистік гуманизмді қабылдады. Ол сонымен қатар Біріккен Инженерлік Одаққа қатысты және Daily Worker газетінің шотландиялық тілшісі болды. Толық уақытты ұйымдастырушы болмаса да, МакШейн инженер ретінде жұмыс істеді және 69 жасқа келгенге дейін инженерлік жұмыстарын жалғастырды. Оның «Ешқандай емес жауынгер» атты өмірбаяны 1978 жылы жарық көрді. Кітап Пол Футтың ұсынысымен жасалған таспалық жазбалардың транскрипцияларына негізделген. Ричард Купер және Pluto Press Джоан Смит жазбаларды жасау үшін қолданған таспаны сатып алды. Ол содан кейін МакШейнмен бірге жұмыс істеді, олар бірлесіп баспаға дайындалған соңғы нұсқаны жасады. 1988 жылдың 12 сәуірінде қайтыс болды.

Born into a Roman Catholic family, he became a Marxist. He was involved in the Clyde Workers Committee and the anti war movement during the First World War. After the conflict ended, he was part of the Tramp Trust Unlimited, formed by Maclean to propagandise and campaign for a minimum wage and a six hour day, amongst other socialist policies. He was a member of the British Socialist Party, like Maclean, but chose to join the Communist Party of Great Britain when it was formed in 1920 rather than follow Maclean into the Scottish Workers Republican Party. McShane stated of the SRWP, that they "had some queer people that I didn’t like – they had never been to John’s economics classes, they knew nothing about socialism or revolutionary work. Even if I had not joined the Communist Party I could never have joined with that crowd". A firm supporter of the Soviet Union, McShane visited Russia in 1932. He was shocked by some of the things he saw there, particularly the working conditions in a coal mine in the Donbas region, which he described as being like something from the previous century. He met a young American journalist who had come to the USSR as a firm supporter, but had become disillusioned, as "people kept disappearing and no one asked any questions". McShane remembered later that his faith in the Soviet Union remained strong, but he had his first doubts after the trip. In the 1930s, he became involved with the National Unemployed Workers' Movement and led a number of hunger marches to London. In 1933, McShane lead an NUWM march from Glasgow to Edinburgh which became known as the Scottish Hunger March. The marchers camped out on the streets of Edinburgh for three days, and McShane chronicled this event in a pamphlet that was published and distributed entitled "Three Days that Shook Edinburgh". In the 1930s, he also fought to ensure that freedom of speech and assembly was allowed on Glasgow Green along with other socialist figures. McShane had a number of disagreements with the Communist Party, particularly over the policy document The British Road to Socialism which he regarded as "reformist"; ultimately, he would leave the Communist Party but remained a convinced socialist for the remainder of his life. In 1954, he combined with other socialist figures such as Eric Heffer to create a new organisation, the Federation of Marxist Groups. In 1958, after reading Marxism and Freedom by Raya Dunayevskaya, he embraced Marxist Humanism. He was also involved in the Amalgamated Engineering Union and was a Scottish correspondent for the Daily Worker. While not involved as a full time organiser, McShane worked as an engineer, and continued to do engineering work until he retired at 69. His biography, No Mean Fighter was published in 1978. The book is based on transcriptions of tape recordings made at the suggestion of Paul Foot. Richard Kuper and Pluto Press bought the tape recorder that Joan Smith used to make the recordings. She then worked alongside McShane until together they produced the final draft for publication. He died on 12 April 1988.

Марапаттар

1984 жылғы 21 желтоқсанда еңбек және кәсіподақ қозғалысына қызмет еткені үшін Глазго қаласының құрметті азаматы атағымен марапатталды.