Белорус жазушысы Владимир Короткевич өмірі мен шығармашылығы
Uladzimir Karatkievich
Беларусьтік жазушы Уладзімір Караткевіч (1930-1984) өмірі мен шығармалары. "Предыстория", "Леаніды не вернуцца да Зямлі" романдары, тарих және әдебиет.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ула́дзи́мир Караткевич (; Владимир Семёнович Короткевич) (26 қараша 1930 – 25 шілде 1984) – белорусс романтик жазушысы.
Belarusian writer
Uladzimir Karatkievich (; Владимир Семёнович Короткевич) (26 November 1930 – 25 July 1984) was a Belarusian romantic writer.
Отбасы және балалық шағы
Караткевичтің ата-тегі ақсүйектерге жататын, олар Днепр, Рогачев, Мстиславль, Могилев және басқа да белорусь қалаларынан шыққан. Жазушының анасының туысы, отбасылық аңыз бойынша, Томас Хринкевич 1863 жылғы көтеріліске қатысқан. Оның басқаруындағы көтерілісшілер жеңіліске ұшырады, ал ол Рахачовта атылды. Бұл оқиғаны Короткевич орыс тіліндегі "Предыстория" романының эпилогында және "Естен шығара алмаймын" ("Леонидтер Жерге қайтып келмейді") романының прологында сипаттаған. 1930 жылдың 26 қарашасында Витебск облысының Орша қаласында зиялы отбасында дүниеге келген. Әкесі Симон (1887–1959) Орша қалалық колледжін бітірген, қазынашылықта жұмыс істеген, императорлық армияда кеңсе қызметкері болған, содан кейін Орша аудандық қаржы бөлімінде бюджет инспекторы болып жұмыс істеген. Анасы Надежда Васильевна (1893–1977), Хринкевичтер әулетінен, Могилевтегі Мариинск гимназиясын бітіргеннен кейін Рогачевке жақын ауыл мектебінде мұғалім болып жұмыс істеді, үйленгеннен кейін үй шаруасына көшті. Отбасында үш бала болды: Владимир, оның үлкен ағасы Валерий (1918–1941) және үлкен әпкесі Наталья (Кучковская; 1922–2003). Бала кезінде Владимирге отбасының әсері зор болды. Әсіресе анасының әкесі Басилий Юльянович Хринкевич (1861–1945), өмір тәжірибесі мол, облыстық қазынашы болып көтерілген адам, үлкен ықпал етті. Василий Хринкевич – әңгіме айту шебері, немересі одан көптеген ертегілер мен халық аңыздарын тыңдап, табиғатқа деген сүйіспеншілігін сіңірген. Кейіннен әкесі "Құлақ астындағы серпім" романындағы Даниил Загорский Вежаның прототипі болды. Владимир әкесінен 1743–1744 жылдардағы Кричев көтерілісі туралы "Жел анасы" аңызын естіген. Әкесінің көптеген әңгімелері Владимирдің болашақ туындыларының көзіне айналды. Владимир үш жарым жасында оқуға үйренді. Бала кезінде ол үлкендер оқыған ертегілер мен әңгімелерді тыңдаған ғана емес, сюжеттің дамуын ойлап табуға тырысты. Кішкентай кезінен-ақ тарихқа, әсіресе Беларусь тарихына қызығушылық танытты. Бала кезінде оның талантының көп қырлылығы сурет салуға бейімділігінде көрінді, ол өмір бойы сақталды. Сонымен қатар, ол музыка мектебінде оқыған кезінде абсолютті тыңдау қабілетіне ие болды. Жас Караткевич театрға да қызығушылық танытты, идиш тілін түсінді, бұл туралы оның үлкен әпкесі Наталья Кучковскаяның естеліктері куәлік етеді: "Біздің қалаға кейде еврей театры келіп тұратын. Орша көшелерінде еврей тілі күн сайын естіліп тұрғандықтан, бізге аудармашының қажеті болмады, Шолем Алейхемнің "Көшпелі жұлдыздар", "Тев сүтшісі", "Бой Мотл" және тағы да қызықты туындыларынан тұратын бүкіл репертуарды үнсіз тамашалап отырдық". 1938 жылы Орша қаласындағы мектепке түсті. Соғыс басталғанға дейін ол 3 сыныпты бітіруге үлкерді.
Karatkevich's ancestors were of aristocratic class and came from the Belarusian cities Dnieper, Rogachev, Mstislavl, Mogilev and others. One of the writer's maternal relatives, according to family legend Thomas Hrynkevich, took part in the uprising of 1863. The rebels under his command were defeated, and he himself was shot in Rahačow. This story Korotkevitch described in the epilogue of the Russian language novel "Background" (Предыстория), and in the prologue of the novel "Can not forget" ("Leonids will not return to the Earth", «Леаніды не вернуцца да Зямлі»). He was born on November 26, 1930, in the city of Orsha, Vitebsk region, into a family of intellectuals. Father Simon (1887 1959), graduated from City College in Orsha, he worked in the Treasury, served as a clerk in the imperial army, then worked as an inspector of the budget in the Orsha district finance department. Mother Nadezhda Vasilevna (1893 1977), from the Hrynkevich family, after graduating from the Mariinsky Gymnasium in Mogilev, worked for some time as a teacher in a rural school near Rogachev, after marriage she took up housekeeping. The family had three children Vladimir, his older brother, Valery (1918 1941), elder sister Natalia (married Kuchkovskaya; 1922–2003). During his childhood, the family greatly influenced Vladimir. Especially influential was his maternal grandfather Basil Yullyanavich Hrynkevich (1861 1945), a man with rich life experience, who rose to the rank of provincial treasurer. Vasil Hrynkevich was a witty narrator, from whom his grandson heard many fairy tales and folk tales, inherited a love of nature. Later, the grandfather will be the prototype of Daniel Zagorskaga Vezhy in the novel "Ears under your sickle" («Колосья под серпом твоим»). From his grandfather Vladimir heard the legend of the "Mother of the Wind" about the events of the Krichev uprising of 1743 1744. Many of the stories of his grandfather became a source for future works of Vladimir. Vladimir learned to read very early, at the age of three and a half. As a child, he not only liked to listen to fairy tales and various stories that were read to him by his elders, but tried to think of plot development. From the earliest childhood he was interested in history, especially the history of Belarus. As a child, the diversity of his talents was manifested in a penchant for drawing, which lasted a lifetime. Also, he had perfect pitch, while engaged in a music school. Young Karatkevich was also interested in theater, understood Yiddish, as evidenced by the memoirs of his older sister Natalia Kuchkovskaya: "Occasionally a Jewish theater came to our city. Since the Jewish language sounded at Orsha streets every day, we had no interpreter quietly watched the whole repertoire, consisting of well known works of Sholem Aleichem: "Wandering Stars", "Teve milkman", "Boy Motl" and have more fun". In 1938 he went to school in Orsha. By the beginning of the war he managed to finish 3 classes.
Соғыс кезеңі және кейінгі өмірі
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде оның отбасы Мәскеуге, содан кейін Чкалов пен Киевке эвакуацияланды. 1954 жылы Киев университетінің филология факультетін бітіріп, алдымен Украинаның Киев облысындағы ауыл мектебінде, содан кейін туған Орша қаласында (Беларусь) сабақ берді. Кейін ол Мәскеуде жоғары әдебиет курстарын (1960) және кинематографияны (1962) аяқтады. Әдебиет оның басты қызметіне айналды. Киевте Уладзімір Караткевич белорус және орыс тілдерінде өлеңдер жазуды жалғастырды, сондай-ақ украин және поляк тілдерінде жазуға тырысты. Студенттік эсселерінде Пушкин, Богданович және басқалардың шығармалары сияқты бірнеше әдеби тақырыптар терең зерттелді. Осы кезде ол 1863-1864 жылдардағы көтерілістің барлық жағдайларын бейнелеуді жоспарлаған ірі тарихи туындыны ойластырды. 1950 жылдың жазында Оршада, филология факультетінің бірінші курсынан кейін Короткевич әйгілі «Король Стахтың аң ауы» романының алғашқы нұсқасын жасады.
During the Second World War his family was evacuated to Moscow, and then to Chkalov and Kyiv. In 1954, he graduated from the Philological Department of Kyiv University and first taught in a village school in the Kyiv region of Ukraine, and then in his home town, Orsha (Belarus). Later, he completed advanced literature courses (1960) and cinematography (1962) in Moscow. Literature became his main occupation. In Kyiv, Uladzimir Karatkevich continued to compose poems in Belarusian and Russian, and tried to write them in Ukrainian and Polish. In his student essays, several literary topics were thoroughly developed: the works of Pushkin, Bogdanovich and others. At this time he conceived a great historical work, where he planned to present all the circumstances of the uprising of 1863–1864. In the summer of 1950 in Orsha, after the first course of the Faculty of Philology, Korotkevich created the first version of the famous novel King Stakh's Wild Hunt.
Мансап
Оның алғашқы жарияланған шығармасы (өлең) 1951 жылы жарық көрді, одан кейін үш өлеңдер жинағы шықты. Кейін ол прозаға көшті және "Чазения", "Тайфунның көзі", "Ескі заманнан" және тағы да басқа жинақтарда көптеген әңгімелер жариялады. Ол сондай-ақ "Есте қаларлық" және "Ольшанскийдің қара қамалы" романдарын жазды. "Дзікае паляванне караля Стаха" романы (Дзікае паляванне караля Стаха, 1964) оның ең танымал туындысы болып саналады. Оның романдары көбінесе Беларусьтің тарихи өткенімен, соның ішінде 1863-1865 жылдардағы қаңтар көтерілісімен байланысты. Караткевич бірнеше пьеса, очерк, мақала, қысқа және толық метражды фильмдерге сценарийлер, сондай-ақ детективтік және оқиғалы әңгімелер де жазды. Караткевичтің әдеби шығармалары романтизм, көркем бейнелердің байлығы және эмоционалдық тереңдігімен ерекшеленеді. Ол бірнеше ұлттық әдеби сыйлықтың иегері және белорус әдебиетіндегі тарихи тақырыптардың одан әрі дамуына зор ықпал етті.
His first published work (a poem) was in 1951, which was followed by three collections of verses. Later, he turned to prose and subsequently published a large number of short stories in collections entitled Chazenia, The Eye of the Typhoon, From Past Ages, and others. He also wrote the novels Unforgettable and The Dark Castle Olshansky. The novel King Stakh's Wild Hunt (Дзікае паляванне караля Стаха, 1964) is probably his most popular work. His novels deal predominantly with Belarus's historical past, including the January uprising of 1863 – 1865. Karatkievich also wrote a number of plays, essays, articles, screenplays for short and feature films, and detective and adventure stories. Karatkievich's literary works are marked by romanticism, rich imagery, and emotionalism. A recipient of several national literary awards, he has strongly affected the further development of historical themes in Belarusian literature.