Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Карфи (Карфи, Καρφί) – Грекияның шығыс Криттегі Дикти тауларындағы археологиялық ескерткіш. Бұл жердің ежелгі атауы белгісіз; "Карфи" ("шеге") – жергілікті топоним, ол әсіресе солтүстіктен қарағанда ескерткіштің шыңын көрсететін әктас тастың ерекше бөлігін атау үшін қолданылады. Теңіз деңгейінен шамамен 1100 метр биіктікте орналасқан Карфи Ласити платосының солтүстік жағына қарап тұрады және оның орналасуы Перудегі әйгілі Мачу-Пикчу инка ескерткішіне ұқсас. Орта миной кезеңінде бұл жердің ең биік қасиетті орын ретінде пайдаланылғанына қатысты белгілі бір дәлелдер бар болғанымен, Карфи грек "Қараңғы ғасырларының" басындағы IIIC кезеңінің (шамамен б.з.б. 1200–1000 жылдар) ірі және жан-жақты зерттелген қаласы ретінде танымал.
Karfi (also Karphi, Καρφί) is an archaeological site high up in the Dikti Mountains in eastern Crete, Greece. The ancient name of the site is unknown; "Karfi" ("the nail") is a local toponym for the prominent knob of limestone that marks the peak of the site, especially when viewed from the north. Located approximately 1100 meters above sea level, and overlooking the northern entrance to the Lasithi Plateau, the dramatic situation of Karfi is somewhat akin to that of the famous Inca site of Machu Picchu in Peru. While there is some evidence that the site was used during the Middle Minoan period as a peak sanctuary, Karfi is best known as a large and extensively excavated town of the Late Minoan IIIC period (around 1200–1000 BCE) at the beginning of the Greek "Dark Ages."
Сайттың тарихы
Карфи шыңы бастапқыда қасиетті орын болған, кең "көрініс аймағына" ие биік тіктес беткейде (теңіз деңгейінен жоғары) орналасқан. Бұл "алғашқы сарай кезеңінде" (Орта Миной дәуірі IB–II, 1900–1800 ж.б.э.) қалыптасқан желіге тән еді, басқа орындармен көру сызықтарын байланыстырып, бірақ шамамен 1650 ж.б.э. (Сотенс, Дризен және т.б.) діни орталықтандырудың күшеюіне байланысты, мүмкін, тасталған. Тасты жердің үстінде екіге бөлінген тас тіреуі орналасқан, ол Крит және Кипрдегі қашап жасалған, пішінделген ай тәрізді тас тұғырларға ерекше ұқсайды. 1100 ж.б.э. шамасында Пелопоннестен Критке келген, соғысқа дайын, әртүрлі топтар деп аталатын дорийліктер археологиялық реконструкциялар бойынша минойлықтардың микендіктермен бірге, төменгі тап ретінде аман қалғанын тапқан. Миной тілі шаруалардың арасында сөйленіп жүргені сөзсіз, бірақ қазіргі Linear B жазуындағы жазулардың барлығы микендік жоғары тапқа байланысты грек тілінде болған (BBC). Дорийліктер жергілікті халықты тауларға қарай ығыстырған сияқты; минойлық мәдениетке ие соңғы қалалар қол жеткізуге қиын жерлерде орналасқан, ал ең ірі және кең аумақты қоныстардың бірі – Карфи, Дикти тауларында. Осы биік, шалғай, ежелгі және қасиетті орында Кноссос басып алынғаннан кейін Миной өркениетінің бір бөлігі шамамен 400 жыл бойы сақталған. Археологиялық қалдықтарға үй кешендері кіреді, олардың кейбіреулері орталық ошағы бар мегарон типті ғимараттарға ұқсас, сондай-ақ "Храм" немесе қасиетті орын, онда құрбандық мүсіндері табылды. Бұл сазбалшықтан жасалған діни мүсіндерге цилиндрлі белдемше киген, қолдарын көтеріп, аян белгісін көрсететін құдайлар жатады. Карфиде Этеокреттік минойлық қоныстардың соңғысы осы шөл даудың беткейіне шегінді, одан Крит теңізі, Педиада аңғары және Ираклион қаласымен бірге Лассити платосын көруге болады, ал Карфиден табылған заттар қазір Археологиялық мұражайда (11-бөлме) қойылған. Шығыс Крит тауларында грек тілінен өзгеше тіл классикалық дәуірге дейін сөйленіп, жазылып келген, ал оны сөйлеген адамдар әлі де "этеокреттіктер" деп аталған – "нағыз криттіктер".
The peak of Karfi was originally a peak sanctuary, occupying a typical site on a high shoulder (some above sea level) with a wide "viewshed" (Soetens, Driessen et al.) that connected it with sightlines to other sites, typical of the network developed in the "first Palace period" (Middle Minoan IB–II, 1900–1800 BCE) onwards, but probably abandoned, perhaps under increased religious centralization, in Middle Minoan IIIA (ca 1650 BCE) (Soetens, Driesen et al.). The rocky site is dominated by a bifurcated stone outcropping that is unmistakably like the carved and shaped crescent horn stone altars known in Crete and Cyprus. When the warlike mixed group conventionally referred to as Dorians arrived on Crete from the Peloponnese after ca 1100 BCE, archaeological reconstructions suggest that they would have found the Minoan people living along with the Mycenaeans, surviving as an underclass. No doubt the Minoan language continued to be spoken by the peasants, though inscriptions, now in Linear B, were all in a form of Greek associated with a Mycenaean upper class (BBC). The Dorians seem to have driven the local people up into the hills; the latest towns with Minoan material culture are in more and more inaccessible places, one of the largest and most extensive settlements being at Karfi, high in the Dikti Mountains. At this high, remote, ancient, and sacred site a fragment of Minoan civilization survived intact for about 400 years after the occupation of Knossos. Archaeological remains include house complexes, some of which resemble the megaron type building with central hearth, and a "Temple" or sanctuary, where votive figures were found. These clay religious figurines include the cylindrical skirted goddesses in cylindrical skirts with their hands raised in the epiphany gesture. At Karfi the last of the Eteocretan Minoan settlements retreated to the slopes of this barren mountain, from which they had a view of the Sea of Crete, the valley of Pediada, and the plateau of Lassithi with Iraklion, where the finds from Karfi are now displayed in the Archaeological Museum (Room 11). In the mountains of Eastern Crete a non Greek language was still being spoken and sometimes inscribed into Classical times, and the people who spoke it were still identified as "Eteocretans"— "true Cretans".
Археология
1937 және 1939 жылдары Дж.Д.С. Пендлбери және Британдық археология мектебі бұл қираған жерлерді кеңінен қазды. Кейбір мамандар, қазба жұмыстары осы орынның үштен бір бөлігін ғана қамтыды деп санайды (Свиндал). Джонс Карфиді биік таулардағы қасиетті орын деп мәлімдейді, ал басқа дереккөздер күмәнділік білдіреді (Свиндалға қараңыз). Джонстың тізімдеген заттарына керамикалық тоқыма салмақтары, кішкентай құмыралар және кең таралған биік таулардағы қасиетті орындарда кездесетін саз адам және жануар мүсіндері кіреді. Миной қаласында құрбандық тастағы бар ғибадатхана, бір қабатты үйлер және тас төселген көшелер бар. Ауылдың жанында дөңгелек қабірлермен (толос) екі миной зираты орналасқан. Ауыл Соңғы Миной IIIc кезеңіне жатады, ал егер бұл орында шынымен биік таулардағы қасиетті орын болса, онда ол Орта Миной кезеңіне жатады.
J. D. S. Pendlebury and the British Archaeology School extensively excavated the ruins in 1937 and 1939. Some believe only one third of the site has been excavated (Swindale). Jones declares Karphi a peak sanctuary, while other sources suggest doubt (see Swindale). Finds inventoried by Jones include ceramic loom weights, miniature vases, and the clay human and animal figurines that are ubiquitous among peak sanctuaries. The Minoan town includes a shrine with an altar, single story houses and paved streets. Two Minoan cemeteries with tholos tombs are located near the village. The village dates from Late Minoan IIIc, and if the site does indeed include a peak sanctuary, it was of the Middle Minoan period.