Кіріспе

1918 жылғы Германия үкіметі / әскери ынтымақтастық туралы келісім

Эберт-Гронер келісімі, кейде Эберт-Гронер мәмілесі деп те аталады, 1918 жылдың 10 қарашасында Германияның сол кездегі канцлері, социал-демократ Фридрих Эберт пен Германия армиясының генерал-квартирмейстері Вильгельм Гронер арасында жасалған келісім. Бұл келісім Германия революциясы Эбертті билікке жеткізгеннен кейін жасалды. Гронер Эбертке қарулы күштердің адалдығын қамтамасыз етті. Қарсылығында, Эберт үкіметтің солшыл көтерілістерге қарсы дереу шаралар қабылдайтынына, Ұлттық жиналыс шақырылатынына және ең бастысы, әскери басқару кәсіби офицерлер құрамында қалатынына уәде берді. Бұл келісім үкіметке солшылдар тарапынан туындаған билікке қарсы қиындықтарды жеңуге мүмкіндік берді. Алайда, ол Эберттің Социал-демократиялық партиясы мен басқа социалистік топтар арасында дау тудырды, олар оны революцияның жауымен одақтасқан деп айыптады. Ол Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Германия империясының нақты билігі болған әскери құрылымды, азаматтық бақылаудан тыс, дербес басқаратын институт ретінде сақтап қалды. Осылайша, Веймар Республикасының болашақ үкіметтері оның жетекшілерінің ізгі ниетіне немесе оның болмауына тәуелді болады.

Өмірбаян

Тарихи тұрғыдан алғанда, Германияның азаматтық үкіметі мен армияның жоғарғы басшылығы бір-бірінен тәуелсіз болды, әскер тек канцлер емес, кайзерге ғана жауапты болды. Бірінші дүниежүзілік соғыс барысында әскери жоғарғы басшылық (OHL) және, әсіресе, Германия армиясының бірінші генерал-квартирмейстері Эрих Людендорф Германияны іс жүзінде басқарушы күшке айналды. Пауль фон Гинденбург пен император Вильгельм II Людендорфтың формалды түрде жоғары тұрғандары болғанымен, маңызды шешімдерді Людендорф қабылдады. 30 қазан күні Киль портындағы неміс флотында офицерлер мен экипаж арасындағы қақтығыс оқиғалар тізбегін бастады, ол келесі аптада елдің үлкен бөлігіне тараған неміс революциясына әкеп соқты. Бұл Веймар коалициясына қолдаудың азаюына және сол және оң жақтағы экстремистер арасындағы саяси поляризацияның күшеюіне себеп болды. Ең маңыздысы, әскерилердің «мемлекет ішіндегі мемлекет» статусы және демократиялық Веймар Республикасын қабылдаудан бас тартуы, 1930-жылдардың басында генерал Курт фон Шлейхер басшылығымен демократияны құлдыратуға алып келді.