Кіріспе

Сурья Мал қозғалысы Британдық Цейлон колониясында Шри-Ланканың бұрынғы әскери қызметшілеріне көмек көрсету мақсатында Мақ күні Сурья гүлдерін сату үшін құрылған. Көп ұзамай бұл қозғалыс антиимпериалистік сипатқа ие болды және 1934-1935 жылдардағы безгек эпидемиясы кезінде жеңілдету жұмыстарына да қатысты.

Басталуы

Атыс тоқтау күні (11 қараша) мак сатудан түскен табыстың британдық бұрынғы әскери қызметшілерді қолдауға жұмсалуына қарсылық ретінде, шри-ланкалық Элиан Перера деген азамат сол күні Сурия гүлдерін сата бастады, оның түсімдері шри-ланкалық ардагерлерге көмектесуге бағытталды. 1933 жылы британдық мұғалім Дорин Янг «Гүлдер шайқасы» деген мақала жазды, ол «Сейлон Daily News» газетінде жарияланды және Янгтың пікірінше, шри-ланкалық мектеп оқушыларын шри-ланкалықтардың есебінен британдық бұрынғы әскерилерге көмектесу үшін мак сатып алуға мәжбүр етудің абсурдтығын егжей-тегжейлі баяндады, бұл оның отандастары тарапынан жамандалуына әкелді. Оңтүстік Коломбо жастар лигасы кейін «Сүрия Мал» қозғалысына қатысып, оны жаңадан антиимпериалистік және соғысқа қарсы негізде жаңартып қойды. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін жыл сайын жас жігіттер мен қыздар Атыс тоқтау күні көшелерде мак сатушылармен бәсекелесіп, Сурия гүлдерін сатты. «Сүрия Мал» гүлдерін әдетте қоғамның кедей топтары сатып алатын, ал жиналған қаражат көп болған жоқ. Бірақ бұл қозғалыс сол кездегі антиимпериалистік көзқарастағы жастарды біріктірді. Британдық отаршылдық үкіметі «көше жинау ережелері» заңы арқылы қозғалыстың тиімділігін шектеуге тырысты. Дорин Янг Уилмот Перераның Хоранадағы үйінде өткен жиналыста «Сүрия Мал» қозғалысының алғашқы президенті болып сайланды. Теренс де Зилва мен Робин Ратнам бірлескен хатшылар болып, ал Рой де Мел қазынашы болып сайланды.

Малария эпидемиясы мен су тасқыны

1934 жылы құрғақшылық болды, нәтижесінде 3 миллион бушельдей күріш тапшылығы туды. Қазан айынан бастап су тасқыны болды, ал 1934–35 жылдары безгек эпидемиясы тарады, оның салдарынан 1 миллион адам зардап шекті және кем дегенде 125 000 адам қаза тапты. "Сұрия мал" қозғалысы безгек эпидемиясы мен су тасқыны кезінде кедейлер арасында еріктілікпен жұмыс істеді. Еріктілер халық арасында кең таралған дұрыс тамақтанбауды анықтады, ол күріш тапшылығымен күшейіп, ауруға қарсы тұру қабілетін азайтты. Олар Marmite ашытқысынан жасалған таблеткалар арқылы дұрыс тамақтанбаумен күресуге көмектесті. Н. М. Перера сол күндері зардап шеккендерге құрғақ азық ретінде таратып берген бұршақтары үшін "Париппу Махатмайя" ("Бұршақ мырзасы") деп танылды.