Кіріспе
Уильям Дин Хауэллстің 1889 жылғы романы «Жаңа байлықтың қаупі» – Уильям Дин Хауэллстің романы.
A Hazard of New Fortunes is a novel by William Dean Howells.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
"Жаңа байлықтың қаупі" деген атау Уильям Шекспирдің "Король Джон" туындысына сілтеме жасайды. "Король Джон" белгісіздік, өзгеріс және зорлық-зомбылық тақырыптарын бейнелейді, олардың барлығы "Жаңа байлықтың қаупі" үшін де маңызды. Кітап 19 ғасырдың соңында Нью-Йорк қаласында өрбітеді. Онда Базиль Марчтың тарихы айтылады. Марч Нью-Йорк журналындағы жоғары лауазымға орналасып, сүйікті ескі ұстазы мен журналдың бай иесі арасындағы қатыгез даудың ортасында қалады. Кітаптың басында Марч әйелі мен балаларымен Бостонда тұрады. Содан кейін ол кәсіпкер досы Фулкерсонның ықпалымен Нью-Йоркке көшіп, жаңа журнал ашуға көмектеседі, онда жазушылар пайданы бөлісудің алғашқы формасынан үлес алады. Біраз ойланысқаннан кейін Марштар Нью-Йоркке көшіп келіп, тамаша пәтер іздеуге кіріседі. Көптеген апталар іздегеннен кейін Базиль өзі мен әйелі "әсемдіксіз бұйымдар" деп атаған заттарға толы пәтерді таңдайды – олардың жоғары орта таптық талғамына сай келмейтін әсемдемелер мен сәндік заттар. Нью-Йоркта жүргенде Марч он жыл бұрын Маршқа неміс тілін үйреткен неміс текті зиялы Бертольд Линдаумен қайта танысады. Линдау Америка Азамат соғысында шайқасып, бір қолын жоғалтқан. Қазір ол қартайған, кедей жесір. Линдау әлі де жылы жүректі және идеалистік болғанымен, оның социалистік көзқарастары Американың капитализм аясында қандай күйге келгені туралы ағысып тұратын сөздерге әкеледі. Марч қартты түсінбеген адамдар оны патриот емес немесе зорлыққа бейім деп қате түсінеді деп алаңдайды. "Әр екінші апта" атты жаңа журналға жұмыс басталады. Журналды миллионер Драйфус қаржыландырады, ол Орта Батыстағы фермасында табиғи газды тапқаннан кейін байыған және қазір Уолл-стритте ақша тауып отыр. Драйфус өзінің дүниеден бейхабар ұлы Конрадқа журналдың бизнес-менеджері лауазымын береді, оның епископальдық дін қызметкері болуын болдырмауға тырысады. Фулкерсонның ескі досы Ангус Битон атты суретші сурет бөлімін басқаруға таңдалады. Битон алғашқы санының мұқабасын салу үшін өзіне ғашық Алма Лейтонды таңдайды. Марч Линдауды, бірнеше тілді білетін, журналға Еуропадан мақалаларды аударуға шақырып, оған шамалы табыс әкеледі. Полковник Вудберн, Оңтүстіктің бай адамы, және оның қызы Нью-Йоркке көшіп келіп, журналмен байланысады, өйткені олардың әлеуметтік айналымы оларды Альма Лейтонмен жақындастырады; олар онымен және оның анасымен бірге тұрады. Фулкерсон полковник Вудберннің құлдыққа қарсы жазған кейбір туындыларын "Әр екінші апта" журналында жариялауды жөн көреді, өйткені ол олардың дау тудыратынына және жаңа журналдың көбірек данасын сатуға көмектеседі деп санайды. Журналмен байланысты адамдардың банкетінде капиталист Драйфустың, социалист Линдаудың және құлдықты жақтаушы полковник Вудберннің саяси көзқарастары қақтығысады. Линдау Вудбернге қарамастан, капиталист Драйфусқа қатысты одан да қатал пікір білдіреді және миллионердің соғыста қызметтен бас тартып, басқаларға соғысуға ақы төлегенін еске түсіруімен жұбатпайды. Линдау Маршқа Драйфусты қаншалықты жек көретінін неміс тілінде айтады, өйткені ол үстелдегі ешкімнің осы тілді білмейтініне сенімді. Кейін Драйфустың (Пенсильвания голландтық тегінен) неміс тілінде сөйлейтіні және Линдаудың сөздеріне ренжідігі белгілі болады. Кітаптың соңында Нью-Йорк қаласындағы трамвай жүргізушілері ереуілге шығады. Ереуіл, Хеймаркет оқиғасы сияқты, тәртіпсіздікке ұласады. Конрад Драйфус, кедейлер мен жұмысшы табына көмектесетін гуманитарлық көмекші, қайырымдылық құндылықтарын бөлісетін әдемі Маргарет Вэнске ғашық болады. Ол Конрадты барлық тараптарға соққыны тоқтатуды айту арқылы ереуілді аяқтауға шақырады. Қарт және мүгедек Линдауды полиция қызметкерінен қорғауға тырысқанда Конрад қаза табады. Марш трамвайдан шығып, көшеде бір-бірінің қасына жатқан қаза тапқандарды көреді. Драйфус ұлының қазасына күйінеді. Оның әлсіз қолынан одан әрі ампутация жасалғаннан кейін Линдау Маргарет Вэнспен бірге көз жұмады. Драйфус журналды Фулкерсон мен Маршқа өте арзан бағаға сатады және қалған отбасын Еуропаға алып кетеді. Фулкерсон жаңа әйелі, полковник Вудберннің қызымен бірге журналдың үстіндегі пәтерге көшіп кіреді. Марш көшеде Маргарет Вэнске кездеседі; ол епископальдық монах болыпты.
Жарияланым тарихы және жауаптар
"Жаңа байлықтың қаупі" алғаш рет 1889 жылғы 23 наурыз бен 16 қараша аралығында "Харпердің апталығында" сериялық түрінде жарияланды. 1890 жылы Harper & Bros. баспасында кітап түрінде алғаш рет жарық көрді және кітап әлеуметтік әділетсіздікті бейнелеуі үшін жақсы қабылданды. Көптеген адамдар бұл романын оның ең үздік туындысы деп санайды, сонымен қатар Нью-Йорк қаласын суреттеген алғашқы роман ретінде танылады. New York Times газетіндегі бір замандас шолуда: «Хауэллстің романдары роман оқырмандары үшін мерекелік сезім сыйлайтын жандылығы жоғалмаған», – делінген. Жалпы мақтағанмен, әлеуметтік мәселелер «қажет болған жағдайда шешілмейтін» болып қалғаны атап өтілді. Кейбір зерттеушілер бұл роман Хауэллстің социалистік және утопиялық идеялармен жазылған үш романының біріншісі болды деп санайды: 1892 жылғы «Мейірімділіктің сапасы» және 1893 жылғы «Мәжбүрлі міндет». Бұл романда Хауэллс Америка Азамат соғысы туралы қысқаша айтса да, негізінен соғыстан кейінгі «Алтын ғасыр» Америкасының еңбек даулары, өзін-өзі жасаған миллионерлердің пайда болуы, қалалық Американың өсуі, иммигранттардың көптеп келуі және басқа да өнеркәсіптік дәуірдің проблемалары сияқты мәселелерін қарастырады. Көптеген сыншылар «Жаңа байлықтың қаупін» Хауэллстің американдық әдеби реализмінің ең маңызды мысалдарының бірі деп есептейді, себебі ол әртүрлі әлеуметтік топтардан және түрлі ортадан шыққан адамдарды бейнелейді.