Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Оңтүстік Америка гаучо пышағы, "жалған" бекон.
South American gaucho knife
"fake" bacon
Факон – Аргентина, Бразилия және Уругвайда Оңтүстік Америка далаларында (пампада) гаучоның басты құралы және қаруы ретінде кеңінен қолданылатын, соғысқа және тұрмыста пайдалануға арналған пышақ. Көбінесе әсем безендірілген металл сапты және қабығы бар факонның жалпақ, ауыр жүзі 25 см (10 дюйм) бастап 51 см (20 дюйм) дейін жетеді.
A facón is a fighting and utility knife widely used in Argentina, Brazil, and Uruguay as the principal tool and weapon of the gaucho of the South American pampas. Often fitted with an elaborately decorated metal hilt and sheath, the facón has a large, heavy blade measuring from 25 cm (10 in.) to 51 cm (20 in.) in length.
Тарих
Факон – португалдық факаодан туындаған, португалдық зерттеушілер мен эмигранттар Бразилияны мекендеген және зерттеген кезде бірге алып жүрген үлкен жалпақ ұрыс және тұрмыстық пышақ. Әртүрлі бұйрықтармен қылыш тағу мүмкіндігінен айырылған Оңтүстік Америкадағы испан кавалериясы факонды қабылдады, әсіресе Уругвай, Бразилия және Аргентина елдерінде. 1828 жылы испан тілінде сөйлейтін қарақшылардың әртүрлі тобын тасымалдаған «Лас Дамас Аргентина» атты қарақшылық кемесін ұстау туралы есепте, факонға өте ұқсас пышақтардың тасымалдануы айтылады: «Бұл [қарулар] арасында испандықтар өте шебер қолданатын көптеген ұзын пышақтар болды. Олар шамамен ағылшынның әдеттегі кесу пышағының мөлшерінде, бірақ жапырақтың бірнеше дюймы екі жағынан да кесе алатын». Қанды тарихының нәтижесінде факон және оған ұқсас пышақтар Уругвайда, Аргентинада және Бразилияда көп жылдар бойы жиі тыйым салынды, бірақ бұл көпке көрініс бермеді.
The facón is a derivation of the Portuguese facão, a large bladed fighting and utility knife that accompanied Portuguese explorers and émigrés during their settlement and exploration of Brazil. Deprived of their ability to wear a sword by various edicts, Spanish caballeros in South America adopted the facón, particularly in the nations of Uruguay, Brazil and Argentina In an 1828 account of the capture of Las Damas Argentinas, a pirate schooner carrying a mixed group of Spanish speaking pirates, the carrying of knives very similar to the facón is mentioned:
"Amongst these [weapons], were a large number of long knives weapons which the Spaniards use very dexterously. They are about the size of a common English carving knife, but for several inches up the blade cut both sides." As a result of its bloody history, the facón and similar knives were frequently outlawed over the years in Uruguay, Argentina, and Brazil, though without much outward effect.
Сипаттама
1830 жылы жарияланған мақалада сол дәуірдегі гаучоның алып жүрген факоны он төрт дюймдік жүзі бар "кесу пышағы" деп сипатталған; ол былғары қабылда сақталатын, оны белдігіне немесе шалбарына тығып алып жүретін. Факонның көптеген мысалдарында әсемдемелер қарапайым және жинауы нашар. Чарльз Дарвин факонды киіп, қолданған ерекше адамдар туралы былай деді: "Көптеген жанжалдар туды, олар пышақпен шайқасудың қалыпты жорасынан туындап, көбінесе өлімге әкеп соқты".
An 1830 article on the facón carried by the gaucho of that era describes it as a "carving knife" with a blade fourteen inches in length; it was carried in a leather sheath worn either in a waist sash or tucked into leggings. Most examples of the facón have crude decorations and are poorly fitted. As Charles Darwin said of the distinctive men who wore and used the facón, "Many quarrels arose, which from the general manner of fighting with the knife often proved fatal."