Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Фриц Дитлоф Граф фон дер Шуленбург (5 қыркүйек 1902 – 10 тамыз 1944) – неміс мемлекеттік қызметкері және Адольф Гитлерге қарсы 20 шілдедегі қастандыққа қатысқан неміс қарсылығының мүшесі.
Fritz Dietlof Graf von der Schulenburg (5 September 1902 – 10 August 1944) was a German government official and a member of the German Resistance in the 20 July Plot against Adolf Hitler.
Жеке даму
Шюленбург Лондонда дүниеге келді, себебі оның әкесі, Фридрих Граф фон дер Шюленбург, сол кезде Ұлыбритания астанасындағы Сент-Джеймс сарайына Германия империясының әскери атташесі болған. Оның анасы – Фреда Мари Арним (ақсүйек тегі) (1873 жылы туған). Әкесінің қызметінің ерекшелігіне байланысты, Шюленбург, оның төрт бауыры және әпкесі Тиза фон дер Шюленбург Берлин, Потсдам, Мюнстер және отбасының шеткі Мекленбургтағы Шлосс Трессов поместьесі сияқты әртүрлі жерлерде өсті. Пруссия ақсүйектерінің дәстүріне сәйкес, балалар бастапқыда үйде тәлімгермен қатаң оқытылды. 1920 жылы Шюленбург Любекте Abitur емтиханын тапсырды. Ол отбасылық дәстүр бойынша әскери шенеунік болудан бас тартып, Геттинген және Марбург университеттерінде құқық тағылымдарын оқуға бел буды. Оқу кезеңінде ол неміс студенттік бірлестігі – Corps Saxonia Göttingen мүшесі болды және дәстүрлі семсермен жекпе-жекте бірнеше жарақат алды. 1923 жылы ол Цельде мемлекеттік емтиханды тапсырды және келесі бес жыл бойы Потсдам мен Кирицте стажер-мемлекеттік қызметкер болып жұмыс істеді. 1924 жылы ол үш айға оқуын тоқтатты және Оңтүстік Америкаға және кері саяхат жасаған кемеде теңізші болып қызмет етті. 1928 жылы оқуын аяқтап, Реклингаузенде мемлекеттік қызметкер (ассесор) болды. Пруссияның танымал ескі ақсүйек отбасының мүшесі болғандықтан, Шюленбург Германия империясының билеуші тобының құрамына кірді, ол мемлекеттің екі тірегі – әскери және мемлекеттік қызметпен анықталды. Осы себепті Шюленбург аграрлық қарыз және жер реформасы сияқты практикалық мәселелерге терең бойлады. Оның шаруалар қауымдастығына және әлеуметтік әділдікке деген романтикалық көзқарасы оған әріптестерінен «ротер Граф» («Қызыл граф») деген лақап атты әкелді.
Schulenburg was born in London, as his father, Friedrich Graf von der Schulenburg, was at the time the German Empire's military attaché to the Court of St James's in the British capital. His mother was Freda Marie Arnim (Adelsgeschlecht) (born 1873). As a result of the nature of their father's work, Schulenburg, his four brothers, and their sister Tisa von der Schulenburg, grew up in several different places, including Berlin, Potsdam, Münster, and the family's country house, Schloss Tressow in northwestern Mecklenburg. In accordance with the traditions of the Prussian nobility, the children were at first strictly educated at home by a governess. In 1920, Schulenburg passed his Abitur exam in Lübeck. He then decided not to pursue a career as a military officer, the family tradition, but instead studied law at the universities of Göttingen and Marburg. During that time, he became a member of the Corps Saxonia Göttingen, a German student fraternity, and he sustained several cuts as a result of the traditional dueling with swords. In 1923, he took the state examination in Celle, and for the next five years was employed as a trainee civil servant in Potsdam and Kyritz. In 1924, he interrupted his training for three months and served as a sailor on a steamship to South America and back. He completed his training in 1928, and became a graduate civil servant (Assessor) in Recklinghausen. As a member of a prominent old Prussian noble family, Schulenburg was part of the German Empire's ruling class, which was defined by the two pillars of the state, the military and the civil service. Because of this background, Schulenburg immersed himself in practical subjects such as agrarian debt and land reform. His romantic vision of the farming community and of social justice soon earned him the nickname the "roter Graf" ("Red Count") from his colleagues.
Нацистік партияға қосылу
1930 жылы Шуленбург нацистік партиямен алғашқы байланыс жасады, ал 1932 жылы, отбасының қалған бөлігі партияға қосылған кезде, ол партия мүшесі болды. Сол жылы ол Шығыс Пруссияға жіберілді, онда нацистік партияның қатарын нығайтуға көмектесті. Шуленбургті «солтүстік неміс» нацизмін ұстанатын адамдардың қатарына жатқызуға болады, оның ең басты өкілдері Грегор және Отто Штрассер ағайындылары еді. Грегор Штрассер Гитлердің бұйрығымен «Ұзын пышақ түнінде» өлтірілді. Отто Штрассер 1930 жылғы Бамберг конференциясында Гитлерге қарсы шыққаннан кейін эмиграцияға кетті. Ол 1956 жылы Германияға оралды. 1933 жылдың наурыз айында Шуленбург Кенигсбергтегі үкімет кеңесіне тағайындалды және үкіметтік қызметкер ретінде де, партия мүшесі ретінде де ықпалын арттырды. Сол айда ол Шарлотта Котельманға үйленді. Оның сол кездегі жаңа міндеттері негізінен Глихшлятунгті (нацистік саясат бойынша қоғамдық ұйымдарды күштеп «үйлестіру») өкілеттігі шегіндегі лауазымды тұлғалар арасында орнату және нацистік партия мүшелеріне жұмыс тапсыру болды. Алайда Шуленбург өзінің жоғары лауазымдағы Эрих Кохпен, Шығыс Пруссияның танымал гаулейтерімен жиі келіспейтін еді. 1934 жылы ол Кенигсбергтің батысындағы Фишхаузен қаласына аудандық әкім болып ауыстырылды. Кохпен келіспеушіліктер уақыт өте келе күшейді, бірақ 1937 жылы ол Германияның Ішкі істер министрлігі тарапынан жоғарылатылып, полиция вице-президенті ретінде Берлинге жіберілді. Оның тікелей бастығы Берлин полициясының президенті Вольф Генрих фон Хеллдорф болды, ол Шуленбургті тағайындауға ұзақ уақыт бойы қарсылық көрсетті. Бірақ күтпегендей, екі өте әртүрлі лауазымдағы адам жақсы қарым-қатынас орнатты. 1939 жылы, Гитлер Польшаға шабуыл жасаған жылы, Шуленбург Жоғарғы және Төменгі Силезияның Oberpräsident міндетін атқарушы болып тағайындалды. Осы кезде нацистік режим оны саяси жағынан сенімсіз деп санады және 1940 жылы партиядан шығарды.
Schulenburg's first contacts with the Nazi Party came in 1930, and he had become a party member by 1932, at about the same time as the rest of the family joined. In the same year, he was posted to East Prussia, where he helped to build the Nazi rank and file. Schulenburg could be counted among the followers of "north German" Nazism, characterized mainly by the brothers Gregor and Otto Strasser. Gregor Strasser was murdered during the Night of the Long Knives on Hitler's orders. Otto Strasser escaped into exile in following the 1930 Bamberg Conference where he opposed Hitler. He returned to Germany in 1956. In March 1933, Schulenburg was appointed to the government council in Königsberg and gained increasing influence, both as a government official and as a member of the Party. He married Charlotte Kotelmann in the same month. His new jobs at this time were mainly to establish Gleichschaltung (the Nazi policy of forced "coordination" of societal groups) among officials in the realm of his influence, and also to delegate jobs to Nazi Party members. However, Schulenburg increasingly came into conflict with his superior, Erich Koch, the infamous Gauleiter of East Prussia. In 1934, he had himself transferred to the small town of Fischhausen, west of Königsberg, as a district administrator. The conflicts with Koch increased as time went on, but in 1937 he was promoted by the German Interior Ministry and posted to Berlin as vice president of police. His immediate superior was the Berlin President of Police Wolf Heinrich von Helldorf, who resisted having Schulenburg assigned for a long time. Contrary to expectations, however, the two very different officials got along well together. In 1939, the year Hitler attacked Poland, Schulenburg was appointed as acting Oberpräsident of Upper and Lower Silesia. By this time, the Nazi régime had come to view him as politically untrustworthy, and in 1940 he was excluded from the Nazi Party.
Соғыс кезіндегі тәжірибе
Әскери шенеуніктердің Гитлердің жаулау жоспарларына деген күдігіне және 1938 жылы Армия Бас қолбасшысы Вернер фон Фричтің қызметтен босатылуына байланысты туған жағдайға (Бломберг-Фрич ісі) қарамастан, Шуленбург патриоттық ынтамен майданға әскери қызметке ерікті түрде келді. Оның үстінен бағынышты Гаулейтер және Оберпрезидент Вагнер қызметтен алынғаннан кейін, Бреслаудағы Regierungspräsident ("Үкімет президенті") лауазымын сақтап қалу мүмкін болмай қалды. Резервтегі лейтенант ретінде Шуленбург Потсдамдағы 9-шы жаяу әскер полкінің резервтік батальонына тағайындалды. Осы элиталық бөліммен ол Ресей жорығына қатысып, бірінші дәрежелі Темір крестпен марапатталды. Дегенмен, ол 1941-1942 жылдары Кеңес Одағына жасалған шабуыл кезінде ғана Гитлердің соғыс жүргізу саясатын сынады. Осы кезеңде оның жұмысы жиі өзгеріп тұрды, соңында ол Потсдамдағы резервтік батальонға қайта оралды. Осы кезде ол өзінің міндетін Гитлерді күшпен биліктен құлату жоспарын жасау деп есептеді.
Despite military officials' reservations about Hitler's plans for conquest, and despite shock over the seamy affair of Army Commander in Chief Werner von Fritsch's discharge in 1938 (see Blomberg Fritsch Affair), Schulenburg volunteered for military service at the front with patriotic enthusiasm. After his superior, the Gauleiter and Oberpräsident Wagner, had been dismissed, his position as Regierungspräsident ("Government President") in Breslau had become untenable anyway. As a lieutenant in the reserves, Schulenburg was posted to the reserve battalion of Infantry Regiment 9 in Potsdam. With this elite unit, he participated in the Russian Campaign and was awarded the Iron Cross, first class. However, it was not until his experiences in the invasion of the Soviet Union in 1941 1942 that he became a critic of Hitler's conduct of the war. During this period, his job changed often, and in the end he returned to the reserve battalion in Potsdam. By this time he viewed his duty as organizing a plot for the forcible removal of Hitler.
Төңкеріске ұмтылу және өлтіру
Шюленбург Гитлерге қарсы заговоршылардың ішкі шеңберінің бірі болды және "Валькирия" операциясын жоспарлауға белсенді қатысты. Заговоршылар Гитлер өлтірілгеннен кейін оны Ішкі істер министрлігін басқаруға ниеттенген. 1944 жылдың 20 шілдесінде Шюленбург көтерілістің бас штабында, Берлиндегі Бендлерштрассе әскери барлау басқармасында болды және Гитлерге жасалған қастандық сәтсіз аяқталғаннан кейін сол күні тұтқындалды. 1944 жылдың 10 тамызында ол танымал нацистік Volksgerichtshof сотында сотталды. Бұл көрсетпе сотта, жаман атты нацист Роланд Фрайслер төрағалық етті. Шюленбург өзінің іс-әрекеттерін былай түсіндірді:
Schulenburg was one of the inner circle of the plotters against Hitler and was actively involved in the planning of Operation Valkyrie. He was intended by the plotters to head the Interior Ministry after Hitler had been killed. On 20 July 1944, Schulenburg was in the headquarters of the revolt, the Bendlerstrasse military intelligence headquarters in Berlin, and he was arrested there on that day, shortly after the attempt on Hitler's life had failed. On 10 August 1944 he was tried by the notorious Nazi Volksgerichtshof. In this show trial, with the infamous Nazi Roland Freisler presiding, Schulenburg explained his actions thus:
"Біз Германияны белгісіз апаттан қорғау үшін осы іске қолдадық. Мен үшін бұл ісім үшін асылатыным анық, бірақ мен ісіме өкініш білдірмеймін және басқа біреудің сәтті кезеңінде оны орындайтынына үміттенемін." Сот барысында Шюленбург батылдық танытып, өзіне сенімді болды. Бір сәтте Фрайслер, сот барысында оны үнемі "Шюленбург қарақшысы" деп атаған, еңсере келіп оны "Шюленбург графы" деп атады. Сонда Шюленбург оны тоқтатып, әзілдеп: "Шюленбург қарақшысы, сұраймын!" деді. Фрайслер оны кінәлі деп танып, өлім жазасына кесті. Шюленбург 1944 жылдың 10 тамызында Берлиндегі Плоццензее түрмесінде асылып өлтірілді.
"We took upon ourselves this deed to protect Germany from a nameless misery. It is clear to me that I shall be hanged for it, but I do not rue my deed and hope that another, in a luckier moment, will undertake it." During the trial Schulenburg conducted himself with courage and never lost his nerve. At one point Freisler, who had been addressing him throughout the trial as "Scoundrel Schulenburg," inadvertently called him by his hereditary title of "Count Schulenburg" — whereupon Schulenburg interrupted him by humorously saying, "Scoundrel Schulenburg, please!" Freisler found him guilty and sentenced him to death. Schulenburg was executed by hanging at Plötzensee Prison in Berlin later the same day, 10 August 1944.
Отбасы
Оның екі қызы, Шарлотта мен Анжела, Кристабель Биленбергтің ұлдары Николас пен Кристоферге тиесілі болды; тағы бірі, Адельхайд, Гоуридің 2-ші графы Грей Рутвенге үйленді.
Two of his daughters, Charlotte and Angela, married sons of Christabel Bielenberg, Nicholas and Christopher respectively; another, Adelheid, married Grey Ruthven, 2nd Earl of Gowrie.