Кіріспе
АҚШ Әскери-теңіз күштерінің су асты кемелері класы
АҚШ Әскери-теңіз күштерінің 16 O класты су асты кемелері L класынан алынған тәжірибелердің нәтижесінде құрылды. O класты кемелер L класты кемелерге қарағанда 80 тоннаға ірі, сонымен қатар, мұхиттық патрульдеуге арналған қуаты мен төзімділігі жоғары болды. Американың Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысуына байланысты O класы бұрынғы кластарға қарағанда әлдеқайда жылдам салынды және барлығы 1918 жылы қолданысқа берілді. O 1-ден O 10-ға дейін – Electric Boat компаниясы жобалаған 1-топ, ал O 11-ден O 16-ға дейін – Lake Torpedo Boat Company компаниясы жобалаған 2-топ, кейде жеке класс ретінде қарастырылады. 2-топқа жататын кемелер Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталар алдында пайдалануға берілді. 1-топтың сегіз кемесі 1941 жылы қайта қолданысқа енгізілгенде, Екінші дүниежүзілік соғыста оқу кемелері ретінде қызмет етуге аман қалды. O класының кемелері бес кеме құрылысшы зауытында салынды: O 1 – Портсмут теңіз кеме құрылыс зауытында, Мэн штатының Киттери қаласында, O 2 – Пьюгет-Саунд теңіз кеме құрылыс зауытында, Вашингтон штатының Бремертон қаласында, O 3-тен O 10-ға дейін – Фор Ривер кеме құрылыс зауытында, Массачусетс штатының Куинси қаласында, O 11-ден O 13-ке дейін – Lake Torpedo Boat Company компаниясында, Коннектикут штатының Бриджпорт қаласында және O 14-тен O 16-ға дейін – Калифорния кеме құрылыс (бұрынғы Крейг кеме құрылыс), Калифорния штатының Лонг-Бич қаласында.
Қызмет
Бұл класс кемелер бастапқыда АҚШ-тың шығыс жағалауында су астына қарсы күреске жұмыртқа салды. Екі кеме, O 4 және O 6, 1918 жылдың 24 шілдесінде Атлант мұхитында британдық сауда кемесінен атылды. Бу кемесі O 4-тің басқару мұнарасына және қысым корпусына оның кім екенін анықтағанға дейін алты оқ тигізді. O 4 оқ сынықтарынан шағын зақымдар алды. O 3-тен O 10-ға дейінгі кемелер 1918 жылдың 2 қарашасында Ньюпорт, Род-Айлендтен Азор аралдарына аттанған жиырма кемелік су асты кемелерінің құрамына кірді, бірақ тоғыз күннен кейін бейбіт келісімге қол қойылғаннан кейін күштер кері қайтарылды. "Lake Torpedo Boat Company" және "Craig Shipbuilding" компаниялары салған екінші топтағы кемелер (O 11-ден O 16-ға дейін) электрлік проблемаларға тап болды. O 11 дереу 5 айлық күрделі жөндеуге Филадельфия әскери-теңіз базасына жіберілді. 1918 жылдың қазан айында O 13 су астында жүзген кезде "Mary Alice" патрульдік кемесімен соқтығысып, батып кетті. O 15 де жөндеуден өтті, бірақ Панама каналы аймағындағы Коко Солоға қызметке кіріспес бұрын резервке жіберілді. Бұл да тағы бір жөндеуді қажет етті. O 16 де іске қосылғаннан кейін көп ұзамай жөндеуден өтті, кейін 1919 жылдың желтоқсан айында оның басқару мұнарасында өрт болды. 2-топтың барлық алты кемесі 1924 жылдың шілдесінде қызметтен шығарылды және 1930 жылдың шілдесінде Лондондық теңіз келісімінің шарттары бойынша жаратылды. Алайда O-12 қарусыздандырылып, "Nautilus" деп аталды және сер Хьюберт Уилкинстің Арктика экспедициясында қолданылды. АҚШ теңіз күштеріне қайтарылғаннан кейін ол 1931 жылдың қараша айында Норвегия фиордында батып кетті. Бірінші топ жақсы қызмет етті, бірақ O 5 жүк кемесімен соқтығысып, 1923 жылдың 28 қазанында Панама каналына жақын жерде батып, үш экипаж мүшесінен айырылды. 1-топтың тоғыз кемесі де 1931 жылы қызметтен шығарылды, бірақ 1941 жылы O 1 кемесін қоспағанда, Коннектикут штатындағы Нью-Лондон теңіз су асты кемелері базасында оқу кемелері ретінде қайта қолданылды. Бұл кемелер Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қызметтен шығарылды, 1941 жылдың маусым айында терең суға түсу сынақтары кезінде батқан O 9 кемесінен басқа. Оның 33 экипажы жоғалып кетті. Соғыстар арасындағы бір кезеңде O класы суға батқан жағдайда қауіпсіздікті арттыру үшін өзгертілді. Алдыңғы және артқы жағына екі маркерлік буй қосылды. Егер су асты кемесі су түбіне тұрып қалса, онда су асты кемесінің орнын көрсету үшін буйлар босатылатын болды. Сондай-ақ, машина бөлімі ең артқы бөлікте орналасқан. Осы өзгерістердің нәтижесінде артқы корпус сатыға айналды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қалған жеті O кемесі Нью-Лондон су асты кемелері базасында орналасты және Су асты кемелері мектебінің оқу платформалары ретінде қызмет етті. Соңғы O кемесі - USS O 4 1945 жылдың қыркүйек айында қызметтен шығарылды. O 4 27 жыл бойы қызмет етті және сол кезде АҚШ теңіз күштері тарихында ең ұзақ қызмет еткен су асты кемесі болды. 1943 жылы Нью-Лондон су асты кеме базасында түсірілген "Crash Dive" фильмінде кем дегенде бір O класты су асты кемесі қысқаша көрінеді.