Нараян Ваман Тилак: Өмірі мен ізденістері

Кіріспе

Нараян Ваман Тилак (6 желтоқсан 1861 – 9 мамыр 1919) – бұрынғы Британ Үндістанындағы Бомбей президенттігінің Конкан аймағынан шыққан маратхи тіліндегі ақын және Читваван брахмин қауымынан христиан дініне өткен белгілі тұлға.

Өмір

Нараян Тилак 6 желтоқсан 1861 жылы Бомбей президенттігінің Ратнагири ауданындағы Караджгаон ауылында Кокаста индус отбасында дүниеге келді. 9 мамыр 1919 жылы Бомбей, Байкула ауруханасында қайтыс болды. Тилак, отарлық Үндістанда туған индус ретінде, дәстүрлі индус діни және әлеуметтік жолдармен өсті және дамыды. Ол Локманья Бал Гангадар Тилакпен жақын туыс болды. (Девдат Нараян Тилак жазған туғанына 100 жыл толуына арналған кітапшаны қараңыз). Читпаван индустарының көптеген өкілдерінен (мысалы, Махадев Говинд Ранад, Локманья Тилак, Гопал Кришна Гокхале) ерекшеленді. Олар Пунеде колледжді бітіріп, содан кейін экономика және құқық саласында білім алу үшін Англияға барғаннан кейін 19 ғасырда Махараштрада танымал болды. Нараян Тилак өмірі бойы Үндістан шегінен шыққан емес. Оның санасы британдық Үндістандағы батыс білімімен қалыптасқан академиялық ортадағы батыс ойшылдарының зерттеулерімен емес, ал көп оқу және отарлық жағдайдағы халқы үшін маңызды мәселелерді терең ойлау арқылы қалыптасты. Үйленгеннен кейін көп ұзамай ол жас әйелі Лакшмини қарындастарының үйінде қалдырып, терең сұрақтарға жауап іздеуге аттанды. Кейін Лакшмини әкесіне қалдырып, жұмыс іздеумен және сол рухани ізденіспен айналысты. Бірнеше рет санньясаға келуге тырысты, бірақ үйленгенін білген соң, одан бас тартты. Ол тіпті солтүстік Үндістанның Делиге дейін және батыс Үндістанның Дваркаға дейін жаяу қажылыққа (падаятра) барды. Оның мақсаты діни болғанымен, шын мәнінде ол бұл саяхатты дессева рухымен, яғни отандастарына, әсіресе білім, дін, мәдениет және әлеуметтік жағынан жақсартуды қажет ететін әйелдерге қызмет ету үшін жасады. Ол буддизм мен исламды жеке зерттеді. Соңында, соңғы онжылдықтардағы индуистік монотеистік бірлестіктердің, әсіресе Прартана Самадж және Ария Самаджтың күшті ықпалымен, ол халқын азат етуге бағытталған жаңа дін құру үшін бес қағидатты қалыптастырды. Оны ең көп мазалаған екі мәселе болды. Нараян өзінің сүйікті анасының қайғылы жағдайын көрді, өйткені оның өзімшіл және жүрексіз әкесі оны өлтірді, сондай-ақ Нараянның үлкен әпкесі Сахудың бала кезінде оның консервативті индус әкесімен күйеуге берілгенін көрді. Тилак үшін ең маңызды мәселе – әйелдердің қатал және діни түрде бекітілген патриархат астындағы қиындықтары мен азаптары болды. Инду әйелдері білім алу және азаттыққа қол жеткізу мүмкіндігінен айырылды. Олар балалардың некесіне байланысты адамгершілікке жатпайтын әрекеттерден зардап шекті. Мұндай әрекеттердің салдары "бала жесірлер" және кедей және кейде жасөспірім қыздардың бай жесірлерге, кейбіреулері өздерінің жасына сәйкес үйленулері болды. (Ума Чакраварти, "Тарихты қайта жазу: Пандида Рамабайдың өмірі мен дәуірі", 1998 жылды қараңыз). Шешуді қажет ететін екінші мәселе – касталық жүйе, бұл Үндістан қоғамының, әсіресе Махараштраның, апатты жағдайы болды. Тилак өте кедей отбасыдан шыққан, бірақ беделді тектің өкілі болды. Шындығында, Читпаван брахмандары, оның өзі сияқты, Махараштра қоғамының сүйікті ұлдары болды. Ол "төменгі касталар" деп аталатын касталарға туғандардың және касталық индуистік қоғамның, әсіресе брахмандардың (бхатжилер) және баниялардың (жер иелері және ақшалы саудагерлер) қалауына қызмет ететін жағдайдың жоқтығын көрді. Тилак, басқа реформаторлық көзқарасты жоғары дәрежелі индустар сияқты, 19 ғасырдағы Махараштраның ең радикалды индус реформаторы Жотиба Фуледің жазбаларымен және іс-әрекеттерімен таныс болды. Ол Пуна мен Махараштраның басқа жерлерінде әйелдер мен шұдралардың жағдайын жақсарту үшін пионерлік жұмыс жасады. Фуле Мали кастасының брахман емес, шотланд миссионерлері білім алған, бірақ ешқашан христиан дініне кірген емес. Тилак, екінші жағынан, анасы мен өзіне жасаған қатыгездікпен ауыр жарақат алған брахман ретінде және индуизмнің, сондай-ақ маратхи және санскрит әдебиеттерінің қазынасына терең бойлаған адам ретінде, көзқарасында қарапайым және либералды болды. Ол діни және әлеуметтік реформаны Махараштрадағы әйелдерді және "шұдраларды" азат етудің перспективалы жолы деп есептеді. Бірақ талантты Пандит Нараян Ваман Тилак, индус патриоты және өз бетімен сударк, христиан дініне кіруге батыл қадам жасауы мүмкін емес екенін ешкім күтпеген еді. Сол кездегі индуистік элитаның негізгі тұжырымдамасы - әлеуметтік-діни қайтадан дінге кіру индуистік дін мен қоғамға опасыздыққа тең болды. Мұндай сатқындыққа қатаң жазалар, мысалы, остракизм немесе тіпті өлім жазасы қарастырылған. Одан да жаман, егер касталық индус басқа дінге ауысса, оны кастаға қайта қабылдау мүмкін емес еді. Тилак ақша және өмір бойы тұрақты жалақы беру туралы ұсыныстарды, сондай-ақ туыстардың, достардың және ықпалды демеушілердің барлық әрекеттерін қабылдамады. Тилак Лакшмини өзіне қосылуын қалады және оның батырлық танытуын күте көп айлар күтті. Ол оның зияткерлік және рухани тұрғысынан келісетініне сенді, бірақ соңғы сәтте тартынды. Діни, отбасылық, касталық және ауылдық байланыстардың күрделі желісін елемеу мүмкін емес еді. Дінді қабылдаудың үлкен қарқындылығы мен денсаулығының нашарлауымен Нараян Ваман Тилак ойламаған нәрсені жасады. Рухани әкесі, пастор Джастин Э. Абботтан төрт айлық оқудан кейін, 1895 жылдың 10 ақпанында, 34 жасында Нараян Тилак Бомбей, Байкуладағы Америкалық Маратхи миссиясының Бхенди Базар шіркеуінде (Бхаджаналайда) крещение алды және бір жылға жуық уақыт бойы Байкуладағы Хьюм орта мектебінде сабақ берді. Тилак крещениесін пастор Абботтың қолынан емес, миссиядағы касталық индустардан емес, тіпті танымал жарияланған крещендердің бірінен де емес, есімдері белгілі болған Падманджи бабадан емес, бұрынғы далит, Днянодаяның маратхи редакторы Тукарам Натоджиден қабылдады. Бұл символдық таңдау болды. Тилак өздігінен төмендеудің құдайлық ұстазының үлгісін ұстанды. Ол христиан дінін отарланған елдің өкілі ретінде қабылдаған жоқ. Ол үшін шет елдік емес, және беделді касталық индус патриархатының символы емес, бұрынғы далит тегінен шыққан талантты жазушы және редактор болды - соңғысы бірінші болады. Тилак крещениесі сенсациялық оқиғаға айналды және оның индус ізбасарларының көптеген өкілдері қорланды. Ол бұрыннан поэзия, оқыту, жарияланған жазу, ынталы және сауатты индус патриоты және әлеуметтік реформатор, сондай-ақ серге жол беретін рухани көшбасшы ретінде жоғары құрметке ие болды. Ол индуизмді және қоғамды жаңартуға бағытталған монотеистік бірлестік, Прартана Самаджға жақын болды. Ол оның қарама-қарсылық тудыратын концепциялары мен доктриналарынан, мысалы, карма (істер) және жаңа туу (қайта туу) сияқтыларды жоюға бағытталған. Оның христиан дініне өтуді жоспарлап отырғанын білген туыстары, достары және жақтастары оны ойын өзгертуге көндіруге бар күштерін салды. Бірақ ол оларды қатты көңіл көшірді. Жауап ретінде, жақында дін ауысқан адамның өміріне екі қастандық жасалды, бірақ ол керемет түрде құтылды. Хьюм орта мектебінің директоры, пастор Эдвард Саккетт Хьюмнің қатаң батыстық стильдегі тәртібіне шыдамағандықтан, ол Ахмеднаға...

Narayan Tilak was born into a Kokanastha Hindu family on 6 December 1861 in the village of Karajhgaon in Ratnagiri District of Bombay Presidency. On 9 May 1919 he died at J. J. Hospital, Byculla, Mumbai. Tilak's growth and development as a Hindu born in colonial India was entirely along traditional Hindu religious and social lines. He was a close relative of Lokmanya Bal Gangadhar Tilak. (See Devdatt Narayan Tilak's booklet which consists of a report on the celebration of Tilak's birth centenary). Unlike many of his Chitpavan Hindu caste fellows, (such as Mahadev Govind Ranade, Lokmanya Tilak, Gopal Krishna Gokhale) who made a name in 19th century Maharashtra after going to college in Pune and after that to England for higher studies in economics, and law, for example, Narayan Tilak never left India's shores for his entire life. His mind was not formed by studies of Western thinkers in academic circles that were shaped by western education in British India, but he read widely and thought deeply on matters of moment for his people in a colonial situation. At some point, not long after marriage, he left his very young wife Laxmi with her in laws and went on his quest for answers to deep questions. Later, in his twenties, he left Laxmi in the care of his father and took off in part for employment, and in part on same persistent spiritual quest. He actually tried a couple times to take sannyasa as a renunciate, but was rejected when his gurus found out that he was married and sent back to care for his family. He even went on a padayatra (pilgrimage on foot) to northern India as far as Delhi and western India as far as Dwarka. His goal may have seemed religious, but in fact he undertook this purposeful wandering principally out of a spirit of deshseva, namely, to serve his countrymen and especially women whose conditions struck him as oppressive and greatly in need of amelioration educationally, religiously, culturally, and socially. He made his own inquiries into Buddhism and Islam. Eventually, under the powerful influence of the Hindu monotheistic associations of the past several decades, particularly of the Prarthana Samaj and the Arya Samaj, he formulated five principles on which to found a new religion that was geared to emancipate his people. What pained him most seems to have been two urgent issues. Probably because Narayan saw the intolerable situation of his own beloved mother, who was killed by his overbearing and heartless father, as well as that of Narayan's older sister Sakhu who had been married off by his orthodox Hindu father as a mere child, the first burning issue for Tilak was that of women's distress and suffering under an ironclad and religiously sanctioned patriarchy. Hindu women severely lacked opportunities for their education and emancipation. They suffered due to inhumane practices relating to child marriage. Some consequences of such practices were "child widows", and marriages of poor and sometimes pre pubescent young girls to rich widowed men, some of them in their dotage. (See Uma Chakravarti, "Rewriting History: The Life and Times of Pandita Ramabai" 1998). The second issue that needed to be addressed was casteism, a plague on Indian society, especially in Maharashtra. Tilak came from a relatively poor family, but from privileged stock. Indeed, Chitpavan brahmin males such as himself, were the blue eyed boys of Maharashtrian society. He saw the desperate and widespread situation in which there was no way out for those born into so called "lower castes" and who structurally served at the whim and fancy of caste Hindu society, especially brahmins (aka bhatjis) and banias (landed and moneyed trader caste which was known to have generally profited from unprincipled moneylending). Tilak, like other reform minded elite Hindus, was certainly aware of the writings and practices of Jotiba Phule, perhaps the most radical Hindu reformer of 19th century Maharashtra. He had done pioneering work for the emancipation and amelioration of the conditions of women and shudras in Pune and elsewhere in Maharashtra. Phule, a non brahmin of the Mali caste had been educated by Scottish missionaries, but never converted to Christianity. Tilak, on the other hand, as a brahmin traumatized by his father's abusive treatment of his mother and himself, and as one who had delved deep into the treasure troves of Hindu religion, as well as of Marathi and Sanskrit literatures, seems to have been more moderate and liberal in his outlook, and considered religious and social reform as a promising way to emancipate women and "shudras" in Maharashtra. But nobody anticipated that the talented Pandit Narayan Vaman Tilak, Hindu patriot and sudharak in his own right, might unthinkably take the dread step of conversion to Christianity. The underlying assumption of most Hindu elites at that time was that sociological religious conversion was tantamount to treachery toward Hindu religion and society. Such treachery had severe sanctions, for example, ostracism or even death. Even worse, once a caste Hindu sociologically converted to another faith, it was all but impossible for him or her to be received back into caste. Tilak spurned all attempts of relatives, friends, and would be benefactors to bribe him with money and a regular salary for life, for example. But Tilak rejected all offers. Tilak tried to get Laxmi to join him and waited for many long months for her to pluck up courage and join him. She seemed to agree with him intellectually and spiritually, but balked at the last moment. The intricately woven networks of religious, family, caste, and village ties were simply too strong to ignore. With the tremendous urgency of conversion creating mounting pressure on him, and with his health beginning to show signs of deterioration, Narayan Vaman Tilak did the unthinkable. After four months of instruction by his spiritual father Rev. Justin E. Abbott, on 10 February 1895, at age 34, Narayan Tilak was baptized in the Bhendi Bazaar Chapel (Bhajanalay) of the American Marathi Mission, in Byculla, Mumbai and taught for a year at Hume High School, Byculla. Significantly, Tilak chose to be baptized neither at the hands of Rev. Abbott, his religious instructor, nor by any of the caste Hindu converts in the Mission, not even by Baba Padmanji, one of the famous well published ordained converts whose book Arunodaya (Sunrise), Tilak had read at least six times when he was internally debating and vacillating because of Laxmi's decision not to follow her seemingly foolhardy husband. Tilak deliberately chose a former untouchable Rev. Tukaram Nathoji, then Marathi editor of the Dnyanodaya to do the honors. This was a symbolic choice. Tilak was going to follow his divine teacher's example in self emptying. He was not accepting Christianity as a gesture of a colonized subject. Not for him a foreigner as the officiant nor a symbol of privileged caste Hindu patriarchy, but an accomplished writer and editor of formerly untouchable stock—the last would be first. Tilak's baptism proved to be a sensational event and multitudes of his Hindu followers were scandalized. He was already highly respected as a poet, teacher, published writer, fervent and enlightened Hindu patriot and social reformer, and a dynamic spiritual leader. He was very sympathetic to the Prarthana Samaj, a monotheistic association dedicated to modernizing Hindu religion and society by jettisoning what seemed to be untenable intertwined Hindu concepts and doctrines such as karma (deeds) and punarjanma (rebirths). Knowing that he was contemplating Christian conversion, his relatives, friends, and admirers tried their level best to persuade him to change his mind. But he deeply disappointed them all. As payback, two attempts were made on the recent convert's life, but he miraculously escaped. Unable to cope with the principal of Hume High School, Rev. Edward Sackett Hume's strict western style discipline, he moved to Ahmednagar, a major center of the American Marathi Mission, at the invitation of Rev. Robert Allen Hume, who was dean of the Theological Seminary. There Tilak reinvented himself and also began to reinterpret the colonial Mission itself. Besides doing rural pastoral work, Tilak played a key role in the transformation of its prime Christian beneficiaries, who were primarily the rural poor and former Untouchables of the Mahar and Mang castes. Due to his ostracism from caste, Narayan Tilak was cut off from his beloved wife Laxmi, age 27, and little son Dattu, age 3 and one half. He made many efforts to have them rejoin him, even if it might be as Hindus, and finally, after 4 and one half years, he succeeded. After going through various phases of keeping her distance from her reunited husband and his "untouchable" people, she finally opted to be baptized along with her son in 1900 at Rahuri. Given Tilak's untraditional practices as a dedicated rural catechist, under Rev. Hume's advisement, the American Marathi Mission decided to ordain Tilak on 10 February 1904 at Rahuri. In 1912, after Tilak had made a name for himself from the 1890s as one of the leading modern Marathi poets and men of letters among the Marathi intelligentsia of the Bombay Presidency, he accepted the position of Marathi editor of the bilingual Protestant weekly Dnyanodaya. Indeed, Tilak was recipient of a gold medal for his poetry. From his Hindu years, he composed kirtans (musical religious services with a mixture of poetry and dramatic retelling of Hindu stories of religious inspiration, along with humor and vigorous community participation) and was so popular, he even trained others to professionally conduct kirtans. This continued into his Christian years when he led kirtans, trained Christian kirtankars, including his wife Laxmi, and published a little handbook Kirtan Kalap as a guide. From 1895 for nearly fifteen years, Tilak published innumerable poems and articles for children on topics suited to a child's mind in the Balbodhmeva, an entertaining educational monthly run by the American Marathi Mission dedicated to children. He wrote voluminously in prose and verse and, due to the Romantic stamp of his secular poetry, was deemed the "Christian Wordsworth of Maharashtra." Owing to the very many hundred of devotional hymns which Rev. Tilak composed for church worship and for singing in villages, others saw him as the "Tagore of Western India." (See Nazareth, "Rev. Narayan Vaman Tilak: An Interreligious Exploration," 1998, chapter 3 and Appendix). From 1869–1873, he studied elementary school in the town of Kalyan near Mumbai, and for the next two years (1874–76), studied primarily Sanskrit and Marathi literature, especially poetry, under Ganeshshastri Lele in Bhatjicha Math, Nashik. Then, after two years (1877–79) at the Nashik High School, learning English and other school subjects, before completing his matriculation examination, he terminated his studies, undertaking a modest job as a teacher to support himself some of his siblings and relatives. In 1880, at age 18, his marriage was arranged by his family with Manakaranika Gokhale (मनकर्णिका गोखले), age 11, in accord with the social customs of his times. After the marriage Manakarnika was given the name Laxmibai. She had no formal schooling; however, through Tilak's encouragement, she learned to read and write Marathi, mastering the language to the extent of later composing poems and, after her husband's death, writing her autobiography, Smruti Chitre (स्मृतिचित्रे), which turned out to be an all time autobiographical masterpiece in Marathi literature. It is an excellent source to understand the lives and personalities of both Narayan Tilak and Laxmi both before and after their conversion to Christianity in the American Marathi Mission. For example, after marriage, Narayan lived with his in laws. Laxmi described how he would disappear at night to watch and participate in Dashavatari plays in the neighboring village of Gangapur and return in the wee hours of the morning. His talent for acting in diverse roles did not fail to catch the attention of the villagers. Rumors of his acting and singing and compositions reached his brother in law who went and ascertained for himself the truth. Indeed, Narayan was a gifted actor and poet. (See Smruti Chitre, Part 1)

Narayan (aka Nana) Tilak was a seeker. As a child, he was strongly influenced by the religiosity of his mother Jankibai and his maternal grandfather who sang to little Narayan the songs of the Saint poets of Maharashtra such as Dnyaneshvar, Namdev, Eknath, Tukaram, and Ramdas. So much have the poetry and devotional practices of Narayan Tilak, both in his Hindu and Christian years, been influenced especially by the saint poets especially of the Varkari Sampraday, that Tilak has sometimes been deemed the "last of the saint poets of Maharashtra." He has also been called the "Tukaram of Maharashtra." The earliest influences on Nana's great love and gifts for poetry and spirituality were his beautiful natural surroundings in the Konkan region of his infancy and childhood, and the spiritual and poetic gifts of his mother whom he loved dearly. Nana did not benefit from his father Vaman's love and attention. Vaman, in fact, generally hated and abused the lad and showed his disdain openly. Nana twice ran away from home, the latter time being immediately after Janki was mortally wounded by a kick from her husband to whom she had always been devoted. Nana was witness to his father's cruel act. After a few days of attending to his mother, he watched her die. Then he waited for her cremation rites at the sacred pilgrimage center of Tryambakeshwar, after which Nana left his father and his family for good. He walked the twelve miles from Tryambak to Nashik. He was sitting on the banks of the Godavari contemplating his next move, when a local boy befriended him and brought him to his mother Yesubai Mayle. Without a fuss, the good woman welcomed her son's newfound homeless friend into her home and arranged for his food with local brahmin families as he went to study at Bhatjicha Math. His budding talent for poetry and elocution soon earned him fame in his mid teens as well as the nickname "Maharashtra kokil" (the sweet singing cuckoo of Maharashtra). Tilak undertook a variety of modest jobs in different towns in Maharashtra at different times in his life, including the job of a teacher, a Hindu priest, and a printing press compositor. He was not stable in holding on to a job too long because his temperament as a seeker impelled him to search for guidance and role models in gurus (spiritual teachers), of whom there were at least three. He also As a poet, he was an improvisatore, and would earn more than pocket change for publishing poetry. In 1891, he got a job in Nagpur as a translator of Sanskrit literature, both philosophical and religious. (He himself wrote and published poems in Marathi and Sanskrit from his years in Nashik and won many prizes in Maharashtrian cities for elocution.) Under the patronage of Appasaheb Buti, he edited for a short while a Marathi magazine named Rushi (ऋषि), which was aimed at interpretation and discussion of Hindu religious matters. Tilak was proud of his Hindu heritage and leaned strongly toward Hindu social and religious reform as a sudharak (reformer). He never went to college, but taught himself English by memorizing much of an English dictionary. In 1893, Tilak was travelling by train from Nagpur to Rajnandgaon, a princely state ruled by a Hindu priest, and located within the then Central Provinces of India, in search of employment. During this journey, he met a Protestant missionary Ernest Ward of the Free Methodist Church who spoke glowingly of Christianity, presented a copy of the Bible to Tilak, and suggested that Tilak would become a Christian within two years. Tilak's journey to Christianity was painful as he understood the reactions that would follow conversion. He anonymously corresponded with a missionary magazine and after confirmation through a series of dreams decided to be baptized. His baptism in Mumbai on 10 February 1895 was done without the knowledge of his relatives, including his wife. Lakshmibai's ordeal is a remarkable story, as she was separated from Tilak for over 4 years before rejoining him, making a radical break with caste, and then embracing discipleship to Jesus. Tilak immediately began teaching in the seminary in Ahmadnagar and was ordained as a minister in the Congregational church in 1904. He became editor of (and frequent contributor to) the Marathi section of the missionary magazine Dnyanodaya in 1912, a position he held until his death. After about ten years as a Christian he began expressing his faith in local idioms, particularly the poetic style of the Varkari Hindu sampradaya of Maharashtra. The many songs he composed remain very popular among Marathi speaking Christians. But Tilak was a critic of traditional Christianity, and for the last two years of his life moved beyond the church to focus on developing a new brotherhood (that he called an ashram) of baptized and unbaptized disciples of Jesus. This new approach never took root due to Tilak's early death in Mumbai on 9 May 1919. Tilak's son, Devdatt Narayan Tilak, edited and published the epic poem Christayana. Tilak's grandson, Ashok Devdatt Tilak, was an accomplished historian who edited a critical edition of Smruti Chitre (स्मृतिचित्रे) and wrote a biographical novel about Tilak (चालता बोलता चमत्कार, Chalta Bolta Chamatkar) among other works.

Негізгі көздер

Тилак, Нараян Ваман. "Маза Анубхав" (Мәсіхке қарай қадамдар). Днянодая 54/11 (наурыз 1895) 2 б. Тилак, Нараян Ваман. "Стри" (Әйел). Днянодая 54/13 (наурыз 1895) 2 б. Тилак, Нараян Ваман. "Брахманның күнә туралы түсінігі". Днянодая 59/23 (маусым 1900) 1. Тилак, Нараян Ваман. "Дәулет беруші индустар". Днянодая 59/29 (шілде 1900) 1. Тилак, Нараян Ваман. "Әкеміздің дұғасы туралы бірнеше ойлар". Днянодая 66/37, 38, 41, 42, 43, 49 (қыркүйек, қараша 1907) 6. Тилак, Нараян Ваман. "Индиялық мифтерді зерттеу". 71/37 (қыркүйек 1912) 1. Тилак, Нараян Ваман. Бхакти Ниранжана. Насик, н. д. 160 б. Тилак, Нараян Ваман. (Оның өлеңдерінің ағылшын тіліне аудармалары, соның ішінде "Христаянаның" бөліктері). Тилак, Нараян Ваман. "Үндістанның үлкен қажеттілігі". YMI (қаңтар 1909) 10. Тилак, Нараян Ваман. "Менің Отаным". YMI (қыркүйек 1917) 513. Тилак, Нараян Ваман. "Енді мен емес, Мәсіх". YMI (сәуір 1926) 219. Тилак, Нараян Ваман. Сусила және басқа өлеңдер. Калькутта: YMCA, 1926. 60 б. Тилак, Нараян Ваман. (Дж. С. Уинслоудың ағылшын тіліне аудармасы). Тилак, Нараян Ваман. Кристиан. Дж. С. Уинслоу аударған. CSS Review. Тилак, Нараян Ваман. Дж. С. Уинслоудың "Нараян Ваман Тилак" кітабындағы аудармалары. Калькутта: YMCA, 1923. 137 б. Тилак, Нараян Ваман. Лока Банду Прабху Иса Мәсіх. (Халықтың досы Иса Мәсіх, I). [Проза]. Бомбей: Бомбей трактат қоғамы, 1921. 38 б. Тилак, Нараян Ваман және Тилак, Лаксмибай. Кристаяна. Нашик: Девадатт Нараян Тилак, 'Шантисадан', 1938. Тилак, Нараян Ваман және Лаксмибай Тилак. Кристаяна. Санскипта. [= Қысқартылған]. Мумбай: Бомбей трактат және кітап қоғамы, 1959.

Екіншілік көздер

Дж. С. Уинслоу, Нараяна Вамана Тилак. Калькутта: Association Press, 1923 жыл. Назарет, Малкольм Дж., Нараян Ваман Тилак: Дінаралық зерттеу. Темпл университеті, 1998 жыл. Патил, Субаш, Санта Тукарам және Рев. Тилак: Ек Бхаванбандха. Пуне: Snehavardhana Publ. House, 2005 жыл. Ричард, Х. Л., Христос бхакти: Нараян Ваман Тилак және индустар арасындағы христиандық қызмет. Дели: ISPCK, 1991 жыл. Ричард, Х. Л., Исаны із басу: индуистік контекст. Қайта қаралып, кеңейтілді. Секундерабад, Үндістан: OM Book, 1998 жыл. Ричард, Х. Л., Исаны із басу: индуистік контекст. Н. В. Тилак өмірі мен ой-пікірінің қызықты салдары. Американдық қайта қарастырылған басылым. Пасадена: William Carey Library, 1998 жыл. Шейх, Мир Исах, Лаксмибай Тилак атындағы естелік суреттер: Бір ой. Пуне: Pratima Prakashan, 2000 жыл. Тилак, Ашок Д., Чалта Болта Чамматкар. Мумбай: Popular Prakashan, 2005 жыл. Тилак, Ашок Д., Чаваитухи. Нашик: Mukta Ashok Tilak, Shantisadan, 2001 жыл. Тилак, Ашок Д., Сампурна Смрути Читре. Мумбай: Popular Prakashan, 1989 жыл. Тилак, Ашок Д., Джара Вегала Энгель. Нашик: Mayavati Ashok Tilak, 1979 жыл. Тилак, Ашок Д., Таккармал. Нашик жолы: Vangmayaseva Prakashan, 2006 жыл. Джордж, Энтони Д., Еркіндікпен дін ауыстырған христиандардың рухани өзіндігі, әлеуметтік және әдеби зерттеуі. Мумбай: Мумбай университеті, 2007 жыл. [Бомбей университетіне ұсынылған 1947 жылға дейінгі маратхи тіліндегі христиан дініне өткендер туралы докторлық диссертациясы.]