Кіріспе
Американдық белсенді және ғалым (1946 жылы туған)
Барбара Смит (16 қараша 1946 жылы туған) – американдық лесбиянка феминисті және социалисті, АҚШ-тағы қара феминизмнің дамуына зор үлес қосты. 1970 жылдардың басынан бері ол ғалым, белсенді, сыншы, лекция оқып жүргізуші, автор және қара феминистік ой-пікірлерді жариялаушы ретінде белсенділік танытып келеді. Сонымен қатар, ол 25 жыл бойы көптеген колледждер мен университеттерде оқытумен айналысты. Смиттың очерктері, рецензиялары, мақалалары, әңгімелері және әдеби сын-пікірлері The New York Times Book Review, The Black Scholar, Ms., Gay Community News, The Guardian, The Village Voice, Conditions және The Nation сияқты көптеген басылымдарда жарияланды. Оның егіз әпкесі Беверли Смит – ол да лесбиянка феминисті және жазушы.
Балалық шақ
Барбара Смит және оның егіз қарындасы Беверли 1946 жылғы 16 қарашада Огайо штатының Кливленд қаласында Хилда Билл Смит отбасында дүниеге келді. Анасы қайтыс болғаннан кейін қыздар әжесі, әпкелері, ағалары және туыстарымен бір үйдің екі бөлігінде тұрды. Смит отбасының қаржылық жағдайы аса жақсы болмаса да, әжесі, әпкелері мен анасы өте білімді болды, әсіресе 1940-1950 жылдары қара нәсілді әйелдерге қол жетімді білім деңгейі үшін. Оның әжесі мен үлкен әжелері солтүстікке көшуден бұрын оңтүстіктегі бөлек мектептерде сабақ берді, бірақ анасы ғана отбасының ішінде Форт-Вэлли мемлекеттік университетінен (бұрынғы Форт-Вэлли мемлекеттік колледжі) білім беру саласындағы ғылым бакалавры дипломын алды. Барбараның отбасы мектепте де, одан тыс жерлерде де білімге баса назар аударған белсенді оқырмандар еді. Барбара өмірінің көп бөлігінде әкесі Гартрелл Смит туралы аз білді, ол егіздер дүниеге келмес бұрын Хилдадан ажырасып кеткен. Барбараның анасының туысы, «тәте» Изабелдің айтуынша, Хилда мен Гартрелл Хилданың ата-анасы олардың некесіне қарсы болғаннан кейін қашып кетіп үйленген. Сонымен қатар, ол солтүстікті де нәсілдік кемсітуден босата алмайды, өзі мен қарындасы бастан өткерген бірнеше қара нәсілділерге қарсы оқиғаларды сипаттайды. Мұндай оқиғалардың бірінде ол мен қарындасы өз қолдарымен жасаған печеньелерін жазғы француз тілі сабағына алып келді, оны ашық нәсілшіл әйел оқытты. Сабақтағы ақ нәсілді балалар печеньелерді жемеді. Бірақ, нәсілдік кемсітуге қарамастан, Барбара мен Беверли екеуі де оқуда жақсы нәтижелер көрсетті.
Білім
Барбара Смит пен оның әпкесі бастауыш білімдерін Болтон бастауыш мектебінде бастады және 1-сыныпта Роберт Фултон бастауыш мектебіне ауысты. Смит өзінің алғашқы академиялық жетістіктерін ол білім алған мемлекеттік мектептердің жоғары сапасына байланысты есептейді. Төртінші сыныпта ол және оның әпкесі қабілеті жоғары балаларға арналған арнайы мектепке іріктелгенімен, анасының қайтысынан кейін қыздардың мектебін осылай тез ауыстыру туралы отбасы шешім қабылдамады. Барбара мен Беверли Александр Гамильтон орта мектебінде, содан кейін Джон Адамс орта мектебінде оқыды. Орта мектепте Смит жоғары деңгейдегі және AP сабақтарында өте жақсы оқыды және PSAT-те жоғары ұпай жинады. Оның бағалары мен емтихан нәтижелері 1965 жылы Маунт-Холиоке колледжіне қабылдануына мүмкіндік берді, бірақ колледждегі нәсілдік арандатудан шаршап, ол Нью-Йорктегі Әлеуметтік зерттеулер мектебіне ауысты, онда бір жыл бойы әлеуметтік ғылымдарды оқыды. Ол Маунт-Холиокке соңғы курсына оралып, 1969 жылы бітірді. 1969 жылы Маунт-Холиоке колледжін бітіргеннен кейін Смит Питтсбург университетінде әдебиет бойынша магистр дәрежесін алып, 1971 жылы бітірді. Питтсбургте ол әйелдер қозғалысына және гомосексуалдар бостандығы қозғалысына белсенді түрде қатыса бастады. 1981 жылы Смит Коннектикут университетінде докторлық диссертациясын қорғаудан басқа барлық талаптарды орындады. Ол кезде ол афроамерикалықтар, феминистер және ЛГБТҚ+ мәселелерінің танымал жақтасы болды. 2015 жылы Олбани университеті Смитке құрметті докторлық дәрежесін берді.
Ертедегі белсенділігі
Ол терең сегрегацияланған қоғамда өскендіктен, Смит жас кезінен саяси сананы қалыптастырды. Жоғары сынып оқушысы кезінде ол және оның әпкесі мектептегі нәсілдік бөліністі жоюға бағытталған азаматтық құқықтарға қарсы наразылық акцияларына қатысты. Осы кезеңде Смит Нәсілдік теңдік конгресінің (CORE) Кливленд бөлімінде ерікті болып жұмыс істеді. Ол белсенді және дін қызметкері Брюс Кландердің қазасын Кливленд қозғалысына қатысуының ынталандырғыш күші ретінде сипаттайды. Ол Мартин Лютер Кингтің бірнеше сөйлемін тыңдап, азаматтық құқық қорғаушысы Фанни Лу Хамермен кездесті. 1965 жылы Смит Маунт-Холиок колледжіне түсті, онда ол қара нәсілді студенттердің саналы аз бөлігінің бірі болды. Ол тез арада Азаматтық әрекеттер тобына қосылды, ол Вьетнам соғысына қарсы ұйымдастыру ісімен қатар басқа да мәселелермен айналысты. Маунт-Холиок кампусында Студенттер демократиялық қоғамының (SDS) бөлімшесі болмаса да, Смит және басқа Маунт-Холиок студенттері осы топтың күш-жігеріне қызығушылықпен қарап, олардан үлгі алды. Жаңа әлеуметтік зерттеулер мектебінде оқыған жылы Смит Чикагоға сапар шегіп, Демократиялық ұлттық конвентке қарсы өткен наразылықтарға қатысты. Бір кезде ол академиялық ортада жұмыс істеу арқылы нәсілдік әділеттілікті ілгерілетуге көмектесе аламын деп ойлады. Бірақ Ұлттық қара нәсілді феминисттік ұйымның (NBFO) жиналысына қатысқаннан кейін ол қайтадан белсенділікке қайтып, көптеген белгілі түсті әйелдермен ынтымақтастыққа түсті. Смит Питтсбург университетінен әдебиет бойынша магистр дәрежесін алғаннан кейін Бостон қаласына қоныстанды. Оның әпкесі Беверлидің "Ms." журналындағы қызметтік лауазымы Беверлиге маңызды байланыстарды орнатуға мүмкіндік берді, ал осы басылым арқылы Барбара NBFO-ның негізін қалаушысы Маргарет Слоанмен танысты. 1974 жылы NBFO-ның Шығыс аймақтық конференциясына қатысуға шақырылған Смит Бостон аймағындағы әйелдермен кездесіп, Бостон NBFO бөлімін құру үшін байланыстар жасады. 1975 жылы Беверли және Чикаголық белсенді Демита Фрейзермен бірге Смит Бостон NBFO бөлімін құрды. Ұлттық ұйымнан нақты бағыт болмағандықтан, Бостон бөлімі тәуелсіздікке ие болды және топ ретінде Бостонның кедей және жұмысшы табына көмектесетін сананы арттыру және халықтық ұйымдастыруға баса назар аударды. Бұл топтың мақсаттарын көрсетеді, сонымен қатар оны сыныптық саналы, сексуалдық бағытты қолдайтын қара феминистік ұйым ретінде анықтайды. Лесбияндықты заңды ұғым ретінде мойындау қара феминизм және жалпы әйелдер қозғалысы ішіндегі пікірталасты күшейтті. Социалистік қара феминистік ұйым ретінде ұжым афроамерикандықтар мен басқа да түсті әйелдердің өміріндегі нәсілдік, гендерлік, гетеросексуалдық және таптық қысымның өзара байланысын атап өтті. Сол кездегі басқа қара феминистік ұйымдар сияқты, Комбахи "қара әйелдерге тән көптеген мәселелерді, ақ әйелдермен кездесуі және үйленуі үшін қара еркектерге наразылық білдіруден бастап, тері түсі, шаштың құрылымы және бет пішіні бойынша ішкі қайшылықтарға дейін, ақ және қара әйелдердің қозғалыс мүмкіндіктері арасындағы айырмашылықтарға дейін, қара нәсілді әйелдер туралы мифтерге және танымал мәдениеттегі стереотиптік бейнелерге қарсы күресті". Ұжым сондай-ақ "репродуктивтік құқықтар, зорлау, түрме реформасы, стерилизация, әйелдерге қатысты зорлық-зомбылық, денсаулық сақтау және ақ әйелдер қозғалысы ішіндегі нәсілшілдік" сияқты мәселелер бойынша жұмыс істеді. Ол иерархияны болдырмау және мүшелеріне теңдік сезімін сыйлау үшін әдейі құрылды; Смит осы құрылымды қара феминизмнің "радикалды қозғалыс ретінде" аман қалуын қамтамасыз ету үшін маңызды деп атады. Combahee мүшелері Санаттамадағы мәселелерді, қара феминизмді қара әйелдердің санасына қалай енгізудің жолдарын және өз қауымдастықтарындағы өзекті мәселелерді талқылау үшін семинарлар ұйымдастырды. Алайда лесбияндық және білім берудің дамуы туралы әңгімелер кейбір мүшелерді алаңдатып, ұйымның күші әлсіреген. Басшылықтың келіспеушілігі мен жеке даулардың нәтижесінде Комбахи мүшелерінің саны азайды. Ұйымның соңғы жиналысы 1980 жылдың ақпан айында өтті.
Асхана үстелі: Түсті әйелдер
Америка әдебиеті мен жазу өнеріне құштар Смит өзінің білім алу кезеңінде ағылшын тілін оқыды. Джеймс Болдуиннің «Гораға хабарла» («Go Tell It on the Mountain») романына тәнті болғаннан кейін ол эмигрант-жазушы болуға бекінді, бірақ 1960-шы жылдардағы әлеуметтік қозғалыстарға қызығушылығынан кейін, өз елінде әдебиетті зерттеуге бет бұрды. Ол түсті терілі әйел жазушыларды табу үшін әдебиет бойынша аспирантураны бітірді, бірақ американдық әдеби канонында қара нәсілді әйелдердің жоқ екенін түсінді. «Ms.» журналында Элис Уокер афроамерикалық әйел жазушыларға арналған курс оқитыны туралы оқығаннан кейін, Смит өзі оқытқанда түсті терілі әйел жазушыларды оқытуға ант берді. Ол 1973 жылы Эмерсон колледжінде осылай істей бастады. 1980 жылы Бостонда құрылған «Kitchen Table» 1981 жылы Нью-Йоркке көшірілді. Лорд, Черри Морага, Хэтти Госсетт, Сьюзан Л. Юнг, Джун Джордан және Глория Анзальдуамен бірлесіп, Смит этнографиялық, әйелдерді зерттеу, квир-теория және қара нәсілділерді зерттеу бағдарламаларында қолданылған бірнеше памфлеттер мен кітаптарды жариялады, мысалы, «Үй қыздары: қара феминистік антологиясы», «Осы көпір менің артымнан», «Cuentos: Латина әйелдерінің әңгімелері» және «Мен сенің қарындасыңмын: әртүрлі сексуалдық бағытталған қара нәсілді әйелдердің ұйымдасуы». Смит «Kitchen Table»-дың мұрасы қазіргі заманғы баспа ісінде жатыр дейді, өйткені Уолкер және Тони Моррисон сияқты түсті терілі жазушылар американдық әдеби канонына енді, сондай-ақ феминистік зерттеулерге де әсер етіп, қиылыс теориясын зерттеу құралы ретінде енгізді. «Маңызды» және «жаңашыл» деп бағаланған Смит қара нәсілді әйелдер туралы үш ірі жинақты редакциялады: «Шарттар 5: қара нәсілді әйелдер мәселесі» (1979, Лорейн Бетелмен бірге); «Барлық әйелдер ақ, барлық қаралар ерлер, бірақ біздің кейбіреулеріміз батыл: қара нәсілді әйелдерді зерттеу» (1982, Глория Т. Халлмен және Патрисия Белл Скоттпен бірге); және «Үй қыздары: қара феминистік антологиясы» (бірінші басылым, «Kitchen Table: Women of Color Press», 1983; екінші басылым, «Rutgers University Press», 2000). Смит содан бері өзінің әртүрлі жазбаларын «The Truth That Never Hurts: Writings on Race, Gender, and Freedom» (1998) антологиясында жинақтады.
Феминизм
Смит "таныстық саясаты" терминін тұңғыш рет қолданған ғалым болды, ол оны түрлі түсті әйелдерге, әсіресе қара нәсілді лесбиян әйелдерге қатысты қанаудың ерекше формаларын тудыратын сәйкестік тәсілдерін сипаттау үшін пайдаланды. Осы тұжырымдамадан Кимберле Креншоу соңғы 20 жылда танымалдыққа ие болған интерсекционалдық идеяны дамытты. Смит екінші толқын феминизмін жиі қара әйелдердің тәжірибесін елемегені және кейде қасақана шеттетуі үшін сынады. Егер феминизм барлық әйелдерді қамтымаса, ол "әйелдердің өзін-өзі дәріптеуі" ғана емес, феминизм де емес деп мәлімдеді. Смит таныстық саясатымен бірге қара феминистік сынды қалыптастырды. "Қара феминистік сынға қарай" атты мақаласында Смит Америкадағы афроамерикалық әйелдердің бай әдеби дәстүрін анықтады. Оның сөзіне қарағанда, бұл қара нәсілді әйел авторлар әдебиет тарихында көбінесе назарсыз қалған. Назарсыз қалмаған жағдайларда да, олардың еңбегін төмендетіп, саяси және феминистік мағынасынан айырған. Қара феминизмінің саяси қозғалысы болмағандықтан, қара әйелдердің еңбегі афроамерикалық әдебиетке жатқызылып, жыныстық немесе гендерлік тұрғысынан талданбады. Сол кездегі "феминизмді" анықтаған барлық еңбектер оны ақ әйелдердің тәжірибесімен байланыстырды. Қара әйелдердің әдебиетін бағалау үшін теориялық база құрумен қатар, Смит Элис Уокер, Тони Моррисон, Эми Тан және басқа да түрлі түсті әйел авторларды "Ас үй үстелі: Түсті әйелдер баспасы" арқылы танымал етудегі ең ықпалды тұлға болды. Лесбиянка ретінде Смиттің феминизмге қатысты интерсекционалдық көзқарасы нәсіл мен жыныстан асып, сексуалдыққа дейін жетті. Ол қара нәсілді лесбиян феминистік әдебиеттің алғашқы ғалымы болды, бірақ лесбияндықты саяси ұғымнан бөліп қарады. 1970-ші, 1980-ші және 1990-шы жылдары Смит ЛГБТ құқықтары үшін күресте белсенділік танытты, бірақ қозғалыстың жеткіліксіз күрделілігіне көңілі қалды, ол гомосексуалистік неке және "жұлдыздар мәдениеті" сияқты жекелеген мәселелерге тоқталып қалды. Басты назарда ақ гейлердің тәжірибесі болды, ал түрлі түсті гейлердің күшейте түсетін қанауларына немқұрайлылық танытты. Осыдан кейін Смит көпмәселелі ЛГБТ белсенділігін басымдыққа қойды, ол қоғамда ең маргиналданған топтардың қанауын қамтиды.
Мемлекеттік қызмет
Өзінің қоғамдық ұйымдастырушы қызметін жалғастыра отырып, Смит 2005 жылы Нью-Йорк штатының Албань қалалық кеңесіне (қалалық кеңес) 4-ші округтен сайланды және 2009 жылы қайта сайланды. Ол сонымен қатар бұл кезеңде Дэвид Качинскимен бірге «Өлім жазасына баламалар іздеуші Нью-Йорктіктер» ұйымында зорлық қылмыстарына жаңашыл шешімдер табу бойынша жұмыс істеді. Албань қалалық кеңесінде өткен екі мерзімінде Смит жастарды дамыту, зорлық-зомбылықтың алдын алу және кедей, аз ұлтты және жетіспейтін мүмкіндіктерге тап болған адамдарға білім беру мүмкіндіктері мәселелерімен белсенді айналысты. Ол 2013 жылы қайта сайлануға түспеді. Смит қазір Албань мэрінің кеңсесімен бірлесіп экономикалық, нәсілдік және әлеуметтік теңсіздіктерді жоюға бағытталған бастамаларды жетекшілік етеді.
Жетістіктер
Смит лекция оқуын және сөз сөйлеуін жалғастырды. Ол өзінің құжаттарын Бруклиндегі Лесбиян тарихы мұражайына (Lesbian Herstory Archives) сыйға берді және өмірінің ауызша тарихын Колумбия университеті мен Смит колледжіне жеткізді. Ол Марлон Риггстің 1994 жылғы "Black Is Black Ain't" және 2013 жылғы PBS және AOL телеарналарының "Makers: Women Who Make America" деректі фильмдерінде пайда болды. 2017 жылдың 2 ақпанында ол "Claiming Williams" іс-шарасында сөз сөйледі, бұл "кампус қоғамдастығының нәсіл, гендер, жеке сәйкестік, дін және қоғам мәселелерін талқылау үшін жиналатын жылдық шара" еді. "Claiming Williams" Уильямс колледжінде "әдептілік батырлығы күні" ретінде белгіленеді. Смит "биік тұру, адал болу және объективті түрде қорқынышты нәрсе жасауға шешім қабылдау" адамгершілік батырлығының негізгі компоненттері екенін айтты. Ол 2000 жылы Church Women United ұйымының Адам құқықтары сыйлығын алды және 2005 жылы Нобель бейбітшілік сыйлығына үміткер болды. 2015 жылдың 14 қарашасында Албани қалалық кітапхана қоры Смитке "ӘДЕБИЕТТЕГІ КӨШБАСШЫ" атағын берді, сондай-ақ Албани тумасы Грегори Магуайрға (Wicked: The Life and Times of the Wicked Witch of the West кітабының авторы) де сыйлық табыс етті. Смит исламофобияға қарсы белсенді. Ол иммигранттар мен босқындарға қолдау көрсету мақсатында "Stop Islamophobia" веб-сайтын құрды. Ол "United States of All" деген слоганы бар нақыш жасады және 2016 жылдың қараша және желтоқсан айларында шерулер ұйымдастырды. 2019 жылы жарық көрген "Making Gay History" подкастының 6-шы маусымы, 3-ші бөлімі Смит туралы болды. 2020 жылдың ақпан айында Смит Демократиялық партиясының ішкі сайлауында Берни Сандерсті президенттікке қолдады. 2020 жылдың маусым айында алғашқы ЛГБТК Прайд шеруінің 50 жылдығына арналған шарада Queerty оны "барлық адамдарға теңдік, қабылдау және қадір-қасиетке бастап бара жатқан 50 батырдың" қатарына қосты.
Смит қамқорлық тобы
Өзі сөзін іспен дәлелдейтін және "өмір бойы еңбек етіп, күресуге" міндеттенген Смит дәстүрлі зейнетақы қорына қол жеткізе алмайды. Қара феминистік этиканың ұжымдық күтім дәстүрін жалғастыра отырып, Смит пен оның жұмысын қолдайтын Қамқорлық шеңбері құрылған. Көмектесу үшін ай сайын жарна төлеуге болады.
Ешкімнің мені бұрып жіберуіне жол бермеймін
2014 жылы SUNY Press баспасы «Мені ешкім бұрғысы келмейді: Барбара Смитпен қозғалыстың қырқ жылдық құрылысы» атты кітабын жарыққа шығарды, ол төрт онжылдық белсенділік тарихына шолу жасайтын ойлы әңгіме. Редакторлар Алетия Джонс және Вирджиния Юбанкс Смитпен бірлесіп, оның бала кезінен бастап, сайланған лауазымдағы тұлға ретіндегі соңғы жұмысына дейінгі өмірін зерттеді. Табу қиын тарихи құжаттарды және белсенділер мен ғалымдардың жаңа, жарияланбаған сұхбаттарын үйлестіру арқылы кітап, бүгінгі «топтық саясаттың» және «қиылыстықтың» терең тамырларын ашады, сонымен қатар ынтымақтастық пен қарсылықты іс жүзінде қолдануға арналған нұсқаулық ретінде қызмет етеді. Кітапқа Робин Д. Г. Келли алғы сөз жазған.