Кіріспе

Жұмыс берушілер мен қызметкерлер арасындағы қатынасты реттейтін заңдар.

Қожайындар мен қызметшілер туралы заңдар немесе Қожайындар мен жұмысшылар туралы заңдар 18 және 19 ғасырларда жұмыс берушілер мен қызметкерлер арасындағы қатынасты реттеу мақсатымен жасалған заңдар еді. 1823 жылғы Ұлыбритания заңы оның мақсатын "қызметшілер, еңбекшілер және жұмыс істейтіндерді жақсырақ реттеу" деп сипаттады. Бұл заң АҚШ, Австралия (1845 жылғы заң), Канада (1847), Жаңа Зеландия (1856) және Оңтүстік Африка (1856) елдеріндегі еңбек қатынастары мен еңбек құқығына зор әсер етті. Бұл заңдар көбінесе жұмыс берушілерге басымдық берген, қызметкерлерді тәртіпке келтіруге және кәсіподақтардағы жұмысшылардың "бірлесуін" басуға бағытталған деп есептеледі. Заң қызметкерлерден өз келісімшарттары бойынша жұмыс берушілеріне бағыну және адалдық танытуын талап етті, ал келісімшартты бұзу сотта жазаланды, көбінесе қатаң еңбекпен түрмеге қамауға алып келді. Бұл заң жұмысшылар жағдайын жақсарту үшін ұйымдасқандарына қарсы, 1871 жылы Ұлыбританиядағы алғашқы кәсіподақ заңы қабылданғанға дейін, кәсіподақтардың заңдық статусын қамтамасыз еткенге дейін қолданылып келді. Осыған дейін кәсіподақтар "сауданы шектеуге" байланысты заңсыз деп танылуы мүмкін еді. 2013 жылғы зерттеу "Қожайындар мен қызметшілер туралы заң жұмысшыларға еңбек нарығының тәуекелдерінен сақтандыруға мүмкіндік берді, оларға жоғары сыртқы жалақыға қарамастан, жұмыс берушімен қалуға сенімді міндеттеме беруге мүмкіндік берді. Егер қызметкерлер жоғары жалақыға үміттене отырып келісімшарттарын бұзса, жұмыс берушілер еңбек күшін сақтап қалу үшін қудалауды пайдаланды. 1875 жылы келісімшартты бұзу үшін жазалау санкцияларын жою қысқа мерзімді келісімшарттармен және жоғарырақ, бірақ тұрақсыз жалақымен байланысты болды."

Австралияда қолдану

Тәуелсіз жұмысшының бір сағаттық рұқсатсыз қанасы түрмеге қамауға немесе жазалау машинасына (тредмилл) жіберуге әкелуі мүмкін еді. 1840 жылы Австралияда жұмыстан рұқсатсыз кеткен қызметкерлерді «Бусхраңгерлер туралы» заң бойынша іздеуге алып, қудалауға ұшырады. Мельбурн ауданында 1835 және 1845 жылдар аралығында, еңбек тапшылығының өте күшті болған кезеңде, түрмедегі тұтқындардың 20% астамы 1823 жылғы Жаңа Оңтүстік Уэльс заңы бойынша жұмыс орнын рұқсатсыз тастап кету және қонақүйлерде табылған сияқты құқық бұзушылықтар үшін сотталды. 1902 жылы 1823 жылғы заңға түзетулер енгізіліп, егер жұмыс келісімшарты (жазбаша немесе ауызша) орындалмаса, жалақысы алынып тасталатын болды. Жұмыс орнынан қанау үш айға дейін бас бостандығынан айырумен, қатаң еңбекпен немесе қатаң еңбексіз жазаланды. «Келісімшартта» көзделген міндеттерін орындамаған немесе қашып кеткен «қызметкерді» (яғни жұмысшыны) бағып-қағуға, жасыруға немесе қайта жұмысқа алуға тырысқандарға 10 фунт стерлингке дейін айыппұл салынды. 1823 жылғы заң Австралия тарихында кеңінен еске алынбайды (дегенмен, Виктория дәуірімен жұмысшыларды жөнсіз пайдалану туралы жалпы түсінік бар). 2006 жылы кәсіби одақтар тобы Хауард үкіметінің «WorkChoices» еңбек қатынастары саясатын сынағанда 1823 жылғы заңға сілтеме жасап, «Жұмысшы ретіндегі құқығымыз 1800 жылдардың басында болған деңгейге қайта оралды – енді тек Қожайын-қызметкер заңы ғана жетіспейді» деді. Осыған ұқсас салыстыруларды әлеуметтік комментаторлар, кәсіби одақтар мен саясаткерлер де жасады.