Кіріспе

Рыцарлық орденнің басшысы

Ұлы магистр (Magister Magnus; Großmeister; Stormästare) – әр түрлі ордендердің, оның ішінде әскери ордендер және рыцарлық ордендердің жоғары басшысы атағы. Бұл атақ қазіргі заманғы азаматтық бауырластық ордендерінде де кездеседі, мысалы, масондарда, Odd Fellows-та және басқа да түрлі бауырластықтарда. Сонымен қатар, көптеген заманауи, өзін-өзі тағайындаған ордендер бұрынғы ұйымдардың салтын қайталауға тырысады.

Орта ғасырлар

Ортағасырлық әскери ордендерде, мысалы Тамплиерлер ордені немесе Ливониялық Қылышбастарлар орденінде, Ұлы Мастер әскери және феодалдық иерархияның ресми және басқарушы басшысы болды, оны, әсіресе крестонос жорықтарының кең мағынасындағы (lato sensu) контекстінде, "мемлекет ішіндегі мемлекет" деп қарастыруға болады, атап айтқанда Киелі жерге немесе Шығыс Еуропадағы язычниктардың жерлеріне, сондай-ақ Иберия түбегіндегі қайта жаулауға (reconquista) бағытталған. Егер орденге мемлекеттік мәртебе берілсе және ол егеменді деп танылса, Ұлы Мастер сондай-ақ оның Мемлекет басшысы болып табылады. Егер орден Киелі Рим империясының құрамында болса, ол Рейхсфюрст және Үкімет басшысы, яғни шіркеудің нағыз аумақтық князі болатын, мысалы Тевтон ордені мен Мальтаның Әскери және Егемендік ордені сияқты.

Қазіргі заман

Ортағасырлық ұйымдардың қазіргі заманғы жалғасын есептемегенде, 1717 жылдан бері «Ұлы ұстаз» атағын еркін зияткерлердің Ұлы ложаларының басшылары, ал 18 ғасырдан бастап «Odd Fellows» қолданып келеді. «Ұлы ұстаз» атағын түрлі басқа да бауырластықтар, оның ішінде университеттермен байланысты академиялық ұйымдар да пайдаланады. «Каппа Сигма» бауырластығының ұлттық жетекшісі «Құрметті Ұлы шебер» атағын алып жүреді. Жергілікті бөлімшелердің басшылары «Ұлы шебер» атағын қолданады.

Жоғарғы ерлік ордендері

Әмірші монарх көбінесе ең жоғары құрметті рулық ордендердің Ұлы шебері атағын иеленеді, немесе оны патша отбасының ханзадасына, әдетте тақтың мұрагеріне, немесе басқа да жоғары дәрежедегі тұлғаға тапсыруға немесе беруге құқылы. Ұлыбритания және басқа да Достастық елдеріндегі түрлі ордендердің жоғарғы басшысы үшін "Ұлы шебер" орнына "Егемен" термині жиі қолданылады. Мальтаның Егеменді Әскери Орденінде Ұлы шебер "Егемен" деп аталады, мысалы, Егемен Ұлы шебер, себебі ол халықаралық деңгейде тәуелсіз, егеменді мемлекеттік құрылым болып табылады. Республикалық елдерде президент түрлі мемлекеттік ордендердің Ұлы шебері қызметін атқаруы мүмкін, мысалы, Францияда президент Ардагерлер Легионының Ұлы шебері, сондай-ақ Португалияда да осылай.

Фримасондық

Фримасондықта Ұлы ұстаз – масондық юрисдикцияны басқаруға сайланған масонға берілетін лауазым.