Кіріспе

1996 ж. АҚШ сотының ісі

Hopwood v. Texas, 78 F.3d 932 (5th Cir. 1996) – Калифорния университетінің регенттері Бакке қарсы ісінен кейін студенттерді қабылдаудағы университеттердің артықшылық беру саясатына қарсы алғашқы табысты сот шағымы болды. Хопвуд ісінде Техас университетінің Остин құқық мектебіне қабылданбаған төрт ақ түсті талапкер теңдік принципін бұзды деген негізбен университет қабылдау саясатын сотқа шағымданып, жеңіске жетті. Хопвуд шешімі АҚШ-тың Бесінші апелляциялық округінің сотында жеті жыл бойы үлгі ретінде қолданылғаннан кейін 2003 жылы АҚШ Жоғарғы сотымен күштен шығарылды.

Іс

1992 жылы Техас университетінің заң мектебіне қабылдаудан бас тартылғаннан кейін, Шерил Дж. Хопвуд 1992 жылдың 29 қыркүйегінде Техастың Батыс округінің АҚШ округтік сотында университетке қарсы сотқа шағымданып, іс қозғады. Хопвуд, ақ нәсілді әйел, заң факультетіне қабылданудан бас тартылған, бірақ көптеген аз ұлтты кандидаттарға қарағанда білімі жақсырақ болған (кем дегенде, белгілі бір өлшемдер бойынша). Бастапқыда Хопвудтың бірге сотқа шағымданушысы Стефани К. Хейнс болды, бірақ 1993 жылдың 11 ақпанында Хейнс істен алынып тасталды. Соңында үш ақ нәсілді ер адам – Дуглас Карвелл, Кеннет Эллиотт және Дэвид Роджерс – іс жүзіндегі сотқа талапкер ретінде қосылды. Барлығының LSAT-тегі және бағалары латын американдық 43 студенттің 36-сынан, ал афроамерикандық 18 студенттің 16-сынан жоғары болды. Бұл іс АҚШ округтік судьясы Сэм Спаркс басшылығымен жүрді, ол 1963 жылы Техас университетінің заң мектебін бітірген. Texas Monthly журналының редакторы Пол Бурка кейін Шерил Хопвудты «кері дискриминацияның әділдігін сұраққа салуға арналған өте қолайлы талапкер» деп сипаттады, өйткені оның академиялық жетістіктері мен жеке басына қатысты қиындықтары бар (оның бұлшықет ауруынан зардап шегетін кішкентай қызы бар). 1994 жылдың мамырында сегіз күндік сот отырысынан кейін судья Спаркс 1994 жылдың 19 тамызында шешімін шығарды. Ол университет сотта қарастырылған нәсілдік преференцияларды пайдалануын жалғастыра алатынын анықтады. Өз шешімінде ол «қоғамда оң шешімдер қабылдау бағдарламаларының әлі де қажеттігі өкінішті екенін» атап өтті, бірақ қоғам институционалдық нәсілшілдіктің салдарынан арылғанша олар «қажеттілік» болып қала береді. Содан кейін төрт талапкер бесінші апелляциялық округтің апелляциялық сотына шағымданып, іс қозғады. Алғашқы сотталудан шамамен екі жыл өткен соң, 1996 жылдың 18 наурызында Бесінші округ соты өз шешімін шығарды. Сот «Техас университетінің заң мектебі студенттердің алуан түрлілігін қамтамасыз ету үшін, заң мектебіндегі жағымсыз ортаның салдарымен күресу үшін, заң мектебінің аз ұлтты қауымдастықтағы жаман беделін жою үшін немесе заң мектебінен басқа тұлғалардың бұрынғы дискриминациясының кез келген әсерін жою үшін қай үміткерді қабылдау керектігін шешуде нәсілді фактор ретінде пайдалануға құқығы жоқ» деп шешті. Сот судьясы Жак Л. Винер, кіші, келісті. 1996 жылдың 4 сәуірінде қайта қараудан бас тартты. Университет бұл шешімге қарсы АҚШ Жоғарғы Сотына шағымданып, бірақ ол 1996 жылдың 1 шілдесінде істі қайта қараудан бас тартты. Сертиорариден бас тарту туралы пікірде судья Рут Бадер Гинзбург пен судья Дэвид Саутер қабылдау кезінде нәсілдің конституциялық тұрғыда қолданылуы «ұлттық маңызы зор мәселе» екенін атап өтті. Алайда, судья Гинзбург университет енді сотта қарастырылған нақты қабылдау саясатын қорғамайтынын және тек нәсілге негізделген қабылдау саясатын сақтаудың негізін ғана ақтауға тырысатынын түсіндірді. Жоғарғы Сот шешімдерді емес, пікірлерді қарастыратындықтан, судья Гинзбург «бұл өтініште көтерілген маңызды мәселені қарамас бұрын, шынымен де дау тудырған бағдарлама бойынша соңғы шешімді күту керек» деп мәлімдеді. Осылайша, Хопвуд шешімі Луизиана, Миссисипи және Техас штаттарында, Бесінші округтің юрисдикциясы бар үш штат үшін қабылдау кезінде нәсілді пайдалану туралы елдің соңғы заңы болды.

Реакция

Университет басшылары бұл пікірге наразы болды. Пікір жарияланғаннан кейін көп ұзамай UT президенті Роберт Бердал "жоғары білім берудің дерлік қайта бөлінуі" деп болжады, ал UT жүйесінің канцлері Уильям Каннингэм әкімшіліктің "Бесінші округтің Бакке енді ел заңы емес екенін және бұрынғы кемсітушілік пен әртүрлілік енді түсуге оң әрекеттерді негіздемейтінін" айтқан кең шешімінен қайғығанын атап өтті. Бесінші округтің пікірі кампуста түсудегі нәсілдік мәселелер туралы пікірталас тудырды. Оқытушылар мен студенттер наразылық көрсетті. Келесі бірнеше жыл бойы бұл іс университеттің студенттік газеті The Daily Texan-да жиі талқыланып, пікірталас тудырды. Техас заң шығарушы органы штаттағы мемлекеттік колледждерге түсуді реттейтін Топ-10 пайыздық ережені қабылдады, бұл Hopwood шешімінің кейбір салдарына баса кезең салу мақсатында жасалды.

Кейінгі дамуы

1997 жылдың 15 қаңтарында Техас штатының бұрынғы вице-губернаторы және сол кезде Хьюстон университеті жүйесінің ректоры Уильям П. Хобби, Техас штатының бас прокуроры Дэн Моралестен Хопвуд ісінің қолданылуы туралы түсіндіру сұрады. Атап айтқанда, Хобби жаңа федералды сот шешімінің Техастағы жоғары білім беру мекемелеріне қаржылық көмек көрсетуге қалай әсер ететінін (әсіресе, Хьюстон университетінің нақты бағдарламаларына, атап айтқанда Хьюстон университетінің құқық мектебіне қабылдауға тигізер әсерін) білгісі келді. 1997 жылдың 5 ақпанында Моралес Хоббидің сұранысына жауап ретінде ресми пікірін жариялады. Моралес «Хопвудтың шектеулері қабылдау, қаржылық көмек, стипендиялар, гранттар, жұмысқа алу және кадрларды сақтау сияқты барлық ішкі институттық саясаттарға жалпы түрде қолданылады» деген қорытындыға келді. Осылайша, Моралес түсіндірмесі бойынша Хопвудтың әсері қабылдаудан басқа да салаларда нәсілді қарастыруға тыйым салу үшін кеңейтілді. 2003 жылдың 23 маусымында Жоғарғы Сот Греттер және Боллинджер ісінде Хопвудты күштен шығарды, онда сот «АҚШ Конституциясы құқық мектебінің алуан түрлі студенттік контингенттен білім алудың пайдасын қамтамасыз ету мақсатында қабылдау шешімдерінде нәсілдік факторды шектеулі түрде қолдануына тыйым салмайды» деп тапты.