Кіріспе

Елік, мунтжак, жартан елік, бұғы және қалақай тұқымдасына жататын сүтқоректілер түрлері. Боздық елік (Blastocerus dichotomus) – Оңтүстік Америкадағы ең ірі елік түрі.

Тарату

Ол Аргентинада, Боливияда, Перуде, Бразилияда, Уругвайда және Парагвайда кездеседі. Бұрын тропикалық және субтропикалық Оңтүстік Американың көп бөлігінде таралған, Анды тауларының шығысында, Амазонка орманының оңтүстігінде, Бразилияның Атлантикалық орманының батысында және Аргентинаның Пампасының солтүстігінде қоныстанған. Бүгінде ол негізінен Парана, Парагвай, Арагуая және Гуапоре өзендерінің алаптарындағы батпақтар мен көлдердегі оқшауланған топтарға дейін азайып қалды. Перуде, Бахуаха-Соне ұлттық паркінде қорғалатын оңтүстік Амазонкада да шағын топтар кездеседі. IUCN оны әлсіз түрлер тізіміне енгізген және CITES I қосымшасымен қорғалады. Денесіне шамамен келген үлкен тұяғында, суға жүзуге және батпақты жерде жүруге көмектесетін серпімді аралық жарғақтар бар. Тек аталықтарында ғана тармақталған мүйіздер болады, олардың ұзындығы шамамен 5 метрге жетеді. Ересек жекесінің салмағы әдетте 150-200 кг-дай болады, бірақ кейде ірі аталықтары 250 кг-ға дейін жетеді.

Экология және мінез-құлық

Олар жалғыз өмір сүретін жануарлар немесе ересек еркегі бар, 6-дан аз жекелеген жануардан тұратын топта тіршілік етеді. Олардың негізгі жыртқыштары – ягуар және пума.

Тіршілік ету ортасы

Бұл батпақ бұғысы тек батпақ аймақтарында, әсіресе Пантаналь мен Чакода, су деңгейі тым терең болмайтын жерлерде ғана тіршілік етеді. Олар өте жақсы жүзеді. Тығыз өсімдіктерге толы батпақтар оларды жыртқыштардан қорғайды және тамақпен қамтамасыз етеді. Бұл бұғылардың шағын көші-қон үлгісі де бар, олар құрғақ маусым мен су тасқыны маусымы арасындағы су деңгейіне байланысты қозғалады. Су деңгейінің өзгеруіне байланысты, олар құрғақ маусымда су ашатын жаңа тамақ көздерін таба алады. Бразилиядағы Пантаналь ылғалды жеріндегі кейбір тұщы су тоғандарында бұғылардың саны аз екені анықталды, бұл тоғандар батпақ бұғысының көптеген жекелерін ұстауға жеткіліксіз.

Диета

Сулы ортаға жақын өмір сүретін батпақ бұғыларының диетасының көп бөлігін су өсімдіктері құрайды. Жүргізілген зерттеуде олардың 40 түрлі өсімдікпен қоректенгені анықталды. Негізгі тамақ компоненті – диеталарының 22% құрайтын Graminae, 12% Pontederiaceae, 11% Leguminosae, ал қалғаны Nymphaeaceae, Alismataceae, Marantaceae, Onagraceae және Cyperaceae түрлерімен толықтырылған. Олар сондай-ақ батпақтардағы және су бетінде қалқып жүзетін аралдарда өсетін су гүлдері мен бұталарды жеуді ұнатады. Оларды жайылым және шолаң жануарлар деп жіктеуге болады. Олардың диетасы құрғақ маусым мен су тасқыны маусымында өзгереді.

Көбею

Әдетте, қоспалану маусымы құрғақ мезгілмен сәйкес келеді, бірақ жануардан жануарға өзгеруі мүмкін. Олар осы мүмкіндікті көбейіп, жұптасу үшін пайдалана алады, себебі құрғақ мезгілде Рио-Негро батқығының шекарасындағы батпақ бұғыларының саны, су тасқан кездегі сирек және шашыраңқы популяцияға қарағанда едәуір жоғары. Балалары (әдетте аналықтан біреуі, бірақ кейде егіздер де туады) қазан және қараша айларында туады. Жас бұғылар ақшыл түсті болады, ал бір жылдан кейін ересектерге ұқсай бастайды.

Қорғау

Бұл аймақтағы батпақтық бұғының – ягуар (жергілікті аталымдары онча немесе ягуарате) (Panthera onca) және пума (Puma concolor) – табиғи жоралары мекендеу ортасынан дерлік толығымен жойылды. Бұрынғы басты қауіп – оның мүйіздерін заңсыз аулау еді, бірақ қазір бұл мәселе біршама бақылауда. Бүгінде батпақтық бұғыға ең үлкен қауіп – оның тіршілік ортасының жойылуы. Ясирета тоғаны бірнеше жүз дараның өмір сүрген аймағын өзгертті, ал Аргентина мен Бразилияда егістік және мал өсіру үшін батпақтарды кептіру жыл сайын жүздеген гектарға қауіп тудыруда. Малдан таралатын жұқпалы аурулар да проблема, алайда бұғылар бруцеллезге шалдықпайды екені анықталды. 2018 жылдың қазан айында Аргентина осы түрді қорғауға көмектесу мақсатында Ciervo de los Pantanos ұлттық паркін құрды.