Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сомалиге гуманитарлық көмек жеткізуді қамтамасыз ету жөніндегі БҰҰ-ның 1990 жылдардың басындағы сәтсіз әрекеттері.
Failed UN efforts to ensure delivery of humanitarian aid to Somalia in early 1990s
Біріккен Ұлттар Ұйымының Сомалидегі операциясы I (UNOSOM I) – БҰҰ (Біріккен Ұлттар Ұйымы) демеушілігімен жүзеге асырылған, Сомалиде гуманитарлық көмек көрсету, оңайлату және қамтамасыз ету, сондай-ақ 1990 жылдардың басындағы Сомали азаматтық соғысының БҰҰ делдалымен жасалған алғашқы атысты тоқтатуын бақылау жөніндегі күш-жігердің бірінші кезеңі болды. Операция 1992 жылдың сәуірінде құрылып, 1992 жылдың желтоқсанында Біріккен операциялық күштер (UNITAF) миссиясы оның міндеттерін қабылдағанға дейін жалғасты. 1993 жылдың мамырында UNITAF таратылғаннан кейін Сомалидегі БҰҰ миссиясы UNOSOM II деп аталды.
United Nations Operation in Somalia I (UNOSOM I) was the first part of a United Nations (UN) sponsored effort to provide, facilitate, and secure humanitarian relief in Somalia, as well as to monitor the first UN brokered ceasefire of the Somali Civil War conflict in the early 1990s. The operation was established in April 1992 and ran until its duties were assumed by the Unified Task Force (UNITAF) mission in December 1992. Following the dissolution of UNITAF in May 1993, the subsequent UN mission in Somalia was known as UNOSOM II.
Өмірбаян
Сомали Африка мүйісінде, Аден шығанағы мен Қызыл теңізге қарайтын кіреберісте орналасқан. Солтүстікте Джибути, батыста Эфиопия және оңтүстікте Кения жатыр, олардың шекараларында шамамен 8,5 миллион адам тұрады. Олардың 98 пайызы сомали ұлтынан, бұл елге ерекше этникалық біртектілік береді. Халықтың 45 пайызы 15 жасқа дейінгілерді құрайды. Сомали халқының 70 пайызы – көшпелілер, олар малдарымен бірге Сомали, Кения және Эфиопия аумақтарында көшіп-қонып жүреді. Нақты шекаралардың болмауы Сомали мен көрші елдер арасындағы жер дауларын шешуге кедерілтеді. 1991 жылы Сомалиде азаматтық соғыс басталғаннан кейін БҰҰ және Африка Бірлігі Ұйымы (АБҰ) соғыс пен ашаршылықты алға тартып, араласты. 10 миллион халқы бар Сомалидің жартысынан астамы аштық пен нашар тамақтануға байланысты аурулармен қауіп-қатерде болды, әсіресе құрғақшылыққа ұшыраған ауылдық аймақтарда. Тағы 1,5 миллион адам нашар тамақтану қаупі бар деп есептелді. 1992 жылдың басында үш жүз мың адам тікелей қаза тапты, ал үш миллион адам елден қашқын ретінде шығып кетті. БҰҰ 1991 жылдың басынан бастап, азаматтық қақтығыс басталған сәттен бастап Сомалиде жұмыс істеді. БҰҰ қызметкерлері зорлық-зомбылықтың эпизодтары кезінде бірнеше рет елден шығарылды. Қауіпсіздік Кеңесінің бірқатар қаулылары (733, 746) және дипломатиялық сапарлар екі басты фракция арасында 1992 жылдың наурыз айының соңында қол қойылған уақытша атысты тоқтатуға көмектесті. Бұл күш-жігерге Африка Бірлігі Ұйымы, Араб мемлекеттері лигасы және Ислам ынтымақтастық ұйымы сияқты басқа да халықаралық ұйымдар қолдау көрсетті.
Somalia sits on the Horn of Africa at the Entrance of the Gulf of Aden and the Red Sea. Djibouti to the North, Ethiopia to the West and Kenya to the South provides its borders of approximately 8.5 million people, more than 98 percent are Somali giving it unusual ethnic homogeneity. More than 45 percent of the population are under 15 years of age. About 70 percent of Somalis are nomads who travel with their livestock herds through Somalia, Kenya, and Ethiopia. A lack of definite borders contributes to the unresolved land disputes between Somalia and its neighbors. Following the eruption and escalation of the civil war in Somalia in 1991, the UN and the Organization of African Unity (OAU) intervened, citing the war and starvation. Of the Somali population of 10 million people, over half were in severe danger of starvation and malnutrition related disease, mostly in the drought stricken rural areas. Another 1.5 million were judged at moderate risk of malnutrition. Three hundred thousand people died outright in the early months of 1992 and another 3 million fled the country as refugees. The UN was engaged in Somalia from early in 1991 when the civil strife began. UN personnel were withdrawn on several occasions during sporadic flare ups of violence. A series of Security Council resolutions (733, 746) and diplomatic visits eventually helped impose a ceasefire between the two key factions, signed at the end of March 1992. These efforts were aided by other international bodies, such as the Organisation for African Unity, the League of Arab States and the Organisation of the Islamic Conference.
Жасау
БҰҰ барлық бүлікші топ басшыларының белсенді қолдауымен, атысты тоқтатуды сақтау және басқа көмек көрсету агенттіктері мен ҮЕҰ-мен бірлесіп гуманитарлық көмек көрсету үшін қандай да бір бейбітшілік сақтау күші қажет деп санайтын. 1992 жылдың сәуір айының соңында Қауіпсіздік Кеңесі 751 қаулыны қабылдады. Бұл қаулы Сомалиде 50 БҰҰ әскерінен тұратын қауіпсіздік күшін құруға және атысты тоқтатуды бақылауға мүмкіндік берді. Бұл бөлім Сомалидегі Біріккен Ұлттар Ұйымының операциясы (UNOSOM) деп аталатын болды және ол атысты тоқтату келісіміне қатысқан тараптардың келісімімен құрылды. Қаулыда сондай-ақ қауіпсіздік күшін кеңейтуге рұқсат берілді, бастапқыда шамамен 500 әскерді құру мәселесі талқыланды. Атысты тоқтатуды бақылаушылардың алғашқы тобы 1992 жылдың шілде айының басында Могадишоға келді.
The UN, with the active support of all rebel faction leaders, felt that some sort of peacekeeping force would be required to uphold the ceasefire and assist the humanitarian relief effort, in conjunction with other relief agencies and NGOs. By the end of April 1992, the Security Council adopted Resolution 751. This provided for the establishment of a security force of 50 UN troops in Somalia to monitor the ceasefire. This detachment would be known as the United Nations Operation in Somalia (UNOSOM) and it existed at the consent of those parties who had been represented in the ceasefire. The resolution also allowed for an expansion of the security force, with a number of around 500 troops initially discussed. The first group of ceasefire observers arrived in Mogadishu in early July 1992.
Тиімділіксіздігі
БҰҰ-ның күш-жігеріне қарамастан, Сомалидің барлық жерінде атысты тоқтату туралы келісім елеусіз қалды, ұрыстар жалғасып, күшейе берді, бұл көмек көрсету операцияларын үлкен қауіпке ұшыратты. Атысты тоқтатуға қол қойған генерал Мохамед Фарра Айдид пен президент Али Махди Мохамед, соғыс лордтары арасындағы шиеленісті қарым-қатынасты тағы да көрсетіп, келіссөздер жүргізуде қиын серіктестер болып шықты және бейбітшілік сақтаушылар мен көмек жіберуге үнемі кедергі келтірді. 1992 жылдың тамызында Қауіпсіздік Кеңесі аймаққа тағы 3000 әскер жіберуді мақұлдады, көмек көрсетуді қорғау мақсатында. Бірақ, осы әскерлердің көп бөлігі жіберілген жоқ. 1992 жылдың соңғы тоқсанында Сомалидегі жағдай одан да нашарлады. Сомалидегі топтар ұсақ топтарға бөлініп, олар да тағы бөлінді. Бір тараппен азық-түлік тарату туралы келісімдер, егер тауарлар басқа тараптың аумағы арқылы тасымалданса, мәнсіз болып кетті. Кейбір топтар ЮНОСОМ араласуына белсенді түрде қарсылық көрсетті. Әскерлерге оқ атылды, гуманитарлық көмек кемелеріне шабуыл жасалып, тоқтауына кедергі келтірілді, жүк ұшақтарына оқ атылды, мемлекеттік және жеке гуманитарлық ұйымдар қорқытуларға, тонаулар мен қарақшылыққа ұшырады. Осы аралықта, жүздеген, тіпті мыңдаған кедей босқындар күн сайын аштықтан көз жұмды. 1992 жылдың қараша айына қарай генерал Мохамед Фарра Айдид Қауіпсіздік Кеңесінің шешімдерін ашық түрде мойын бұрмады, бейбітшілік сақтаушылардың елден шығарылуын талап етті, сондай-ақ БҰҰ-ның одан әрі әскер орналастыруына қарсы жаулық ниеттерін жариялады.
Despite the UN's efforts, all over Somalia the ceasefire was ignored, fighting continued, and continued to increase, putting the relief operations at great risk. The main parties to the ceasefire, General Mohamed Farrah Aidid and President Ali Mahdi Muhammad, once again showing the difficult and troubled relations between the warlords, proved to be difficult negotiating partners and continually frustrated attempts to move the peacekeepers and supplies. In August 1992 the Security Council endorsed the sending of another 3,000 troops to the region to protect relief efforts. However, most of these troops were never sent. Over the final quarter of 1992, the situation in Somalia continued to get worse. Factions in Somalia were splintering into smaller factions and splintering again. Agreements for food distribution with one party were worthless when the stores had to be shipped through the territory of another. Some elements were actively opposing the UNOSOM intervention. Troops were shot at, aid ships attacked and prevented from docking, cargo aircraft were fired upon and aid agencies, public and private, were subject to threats, robbery and extortion. Meanwhile, hundreds, if not thousands of poverty stricken refugees were starving to death every day. By November 1992, General Mohamed Farrah Aidid had grown confident enough to formally defy the Security Council and demand the withdrawal of peace keepers, as well as declaring hostile intent against any further UN deployments.
UNITAF және UNOSOM II-ге ауысу
1992 жылдың қарашасында Америка Құрама Штаттары гуманитарлық операцияны қамтамасыз ету үшін өз жетекшілігімен көпұлтты күш құруды ұсынды. Бұл ұсынысты Қауіпсіздік Кеңесі қабылдады және кейін Біріккен операциялық күш (ЮНИТАФ) деп аталған күшке, көмек көрсету жұмыстарын қорғау үшін “барлық қажетті құралдарды” пайдалануға рұқсат берілді. Осыған сәйкес, Қауіпсіздік Кеңесі Сомалидегі БҰҰ істері ЮНИТАФ-қа (американдықтарда «Үміт операциясы» деп те аталды) көшкендіктен, ЮНОСОМ-ды одан әрі нығайтуды тоқтатты. ЮНОСОМ-ға жоспарланған 3000-нан астам әскердің тек бірқанағы ғана орналастырылғандықтан, Қауіпсіздік Кеңесі «сәтсіз миссияны не істеу керектігін» «Бас хатшының қалауынша» шешуге қалдырды. ЮНИТАФ-тың құрамына 24 түрлі елден әскерлер кірді, олардың басым бөлігін Құрама Штаттар берді. ЮНИТАФ тез арада ЮНОСОМ үйлестіріп, жүзеге асырған көмек операцияларын қамтамасыз етті, сонымен қатар қақтығысты саяси жолмен аяқтауға да тырысты. Шындығында, ЮНОСОМ-ның орнына ЮНИТАФ келгенімен, ол техникалық тұрғыдан әлі де жұмыс істеп тұрды және ЮНИТАФ гуманитарлық көмек көрсету үшін қауіпсіз орта құрғаннан кейін өз функциясын қайта бастауға дайын болар еді. Бас хатшы 1993 жылдың басында Сомалидің 14 маңызды саяси және көтерілісші топтарының қатысуымен кездесу өткізді, онда олар барлық қаруларын ЮНИТАФ пен ЮНОСОМ-ға тапсыруға келісті, ал сол жылы өткен көмек конференциясында донорлар қайта құруға көмектесу үшін 130 миллион доллардан астам қаражат бөлді. Алайда Сомалидегі жағдай тұрақтап, наурыз айында БҰҰ ЮНИТАФ миссиясын ЮНОСОМ II миссиясына айналдыру туралы шешім қабылдады. ЮНОСОМ II-нің мандатында операцияның мақсаты – көмек көрсету жұмыстарын жалғастыруды қамтамасыз ету және, ең бастысы, бейбітшілікті қалпына келтіру, Сомали мемлекеті мен экономикасын қайта құру болып белгіленді.
In November 1992, the United States of America offered to establish a multinational force under its own leadership to secure the humanitarian operation. This offer was accepted by the Security Council, and what became known as the Unified Task Force (UNITAF) was authorized to utilize "all necessary means" to ensure the protection of the relief efforts. Accordingly, the Security Council suspended any further significant strengthening of UNOSOM as UN affairs in Somalia were subsumed by UNITAF (also known to Americans as Operation Restore Hope). With only a handful of the 3,000 plus troops envisaged for UNOSOM ever put in place, the Security Council left it to “the discretion of the Secretary General” as to what should be done with the abortive mission. UNITAF was composed of forces from 24 different countries, with the vast bulk contributed by the United States. UNITAF soon secured the relief operations which were being coordinated and carried out by UNOSOM, which was also attempting to negotiate a political end to the conflict. Indeed, although UNOSOM had been replaced by UNITAF, it was technically still in operation and would remain ready to resume its function when UNITAF had met its goals of creating a secure environment for humanitarian relief. The Secretary General convened a meeting in early 1993 in which 14 important Somalia political and rebel factions agreed to hand over all of their weapons to UNITAF and UNOSOM, and over $130 million was pledged by donors at an aid conference that year to assist in reconstruction. However, Somalia continued the stumble, and in March the UN decided to transform the UNITAF mission into what came to be known as UNOSOM II. The mandate of UNOSOM II stipulated that the operation was to secure continued relief efforts and, more significantly, to restore peace and rebuild the Somali state and economy.
Статистика
Операция басталған аз ғана уақыт ішінде 54 әскери бақылаушы және 893 әскери қызметкер UNOSOM I құрамында қызмет етті, оларды халықаралық азаматтық және жергілікті персонал қолдады. Миссия кезінде 6 адам қаза болды. Қатысқан елдер: Австралия, Австрия, Бельгия, Канада, Чехия, Египет, Фиджи, Финляндия, Индонезия, Иордания, Марокко, Жаңа Зеландия, Норвегия, Пәкістан, Ботсвана және Зимбабве.
In the few months of its operation, 54 military observers and 893 military personnel served with UNOSOM I, supported by international civilian and local staff. The mission suffered six fatalities. Contributing nations were: Australia, Austria, Belgium, Canada, Czech Republic, Egypt, Fiji, Finland, Indonesia, Jordan, Morocco, New Zealand, Norway, Pakistan, Botswana and Zimbabwe.