Кіріспе
18 ғасырдағы үнді ақыны Назир Ақбарабади (шын аты Вали Мұхаммед; 1735 – 1830) – 18 ғасырдағы үнді ақыны, «Назмның атасы» деп танылған. Ол «Назир» атты псевдониммен (такхаллус) урду тілінде ғазалдар мен назмдар жазды, ең әйгілі туындыларының бірі – «Бањаранама» (Көшпендінің тарихы) атты сатиралық өлеңі.
Nazeer Akbarabadi (born Wali Muhammad; 1735 – 1830) was an 18th century Indian poet known as "Father of Nazm", who wrote Urdu ghazals and nazms under the pen name (takhallus) "Nazeer", most remembered for his poems like Banjaranama (Chronicle of the Nomad), a satire.
Ерте өмір
Оның әкесі Мұхаммед Фарук болса, анасы Агра фортының әкімі Набаб Сұлтан ханның қызы еді. Үндістан қаласы Агра сол кездегі моғол императоры Акбардың құрметіне Ақбарабад деп аталған. Ол өлеңдерінде қарапайым, күнделікті қолданыстағы тілді пайдаланды.
Поэзия
Назирдің поэзиялық қазынасы шамамен 200 000 өлеңнен тұратын еді, бірақ өкінішке орай, оның көп бөлігі жойылды және қазір тек 6000 өлең ғана баспа түрінде сақталған. Назирге дейінгі ешбір урду ақыны оның қолданған сөздерінің мөлшеріне жете алмады. Назирдің өлеңдері қарапайым халықтың ауыр жағдайын олардың күнделікті тілімен жеткізіп, халық арасында кең танымал болды. Оның генийінің көпке дейін танылмауы, мүмкін, оның поэзиясында "элиталық" элементтің болмауынан туды. Бірақ, осы еске алынбауына қарамастан, оның поэзиялық қазынасының бір бөлігі әлі де қолжетімді, ал "Банжаранама" (көшпендінің/цыганның хикаясы), "Калжуг нахи каржуг хай йе", "Аадми Нама" (адамның хикаясы) сияқты өлеңдері мәңгілікке сақталды. Мұндай өлеңдер мектеп оқулықтарында орын алады және урду поэзиясын білетін әрбір адам Назир өлеңдерінің ұлылығын мойындайды. Назир Ақбарабадидің замандастары: Мирза Мұхаммед Рафи Сауда, Мир Тақи Мир, Шейх Каландар Бәкс Джурат, Инша Алла Хан Инша және Ғұлам Хамдани Мұсафи еді. Ол Сауда мен Мирдің заманында жас, ал Джурат, Инша және Мұсафидің заманында орта жастағы адам болған болуы мүмкін.
Өлім және мұра
Назир Ақбарабади 1830 жылы 95 жасында қайтыс болды.