Кіріспе

Уэльсте, Англси аралындағы арал. Пуффин аралы (Ynys Seiriol) – Уэльс, Англси аралының шығыс жағындағы, адам тұрмайтын арал. Бұрын ағылшын тілінде Пристхолм (және уэльс тілінде Йнис Ланног/Гланног) деп аталған. Шамамен 6 ғасырда мұнда усақ шіркеу құрылған, ал аралда 12 ғасырға жататын монастырьдың қиратындары сақталған. Арал сонымен қатар жабайы жануарларды ерекше қорғау аймағы болып табылады.

География

Паффин аралы – Уэльс жағалауындағы тоғызыншы үлкен арал және Менай бұғазының солтүстік-шығыс шекарасын белгілейді. Паффин аралының ең жоғары нүктесі – көміртекті әктас, теңіз деңгейінен 59 метр биіктікте, барлық жағы тік жартастармен қоршалған. Аралдың ауданы бар. Арал Барон Хилл иелігінде жеке меншікте.

Тарих

Уэльс тіліндегі атауы – Йнис Сейриол, ол Әулие Сейриолға сілтеме жасайды. Гвинед патшалығының V ғасырдағы билеушісі Оуэйн Ддантгвиннің ұлы және Ллин түбегіндегі V немесе VI ғасырдағы патша Әулие Энион Френиннің інісі Сейриол Англсидегі Пенмон қаласында діни орталық (ғибадатханалық мекен) құрып, басқарды. Өмірінің соңғы жылдары ол ондағы міндеттерін тастап, жақын маңдағы аралда шөлгеу орын салды, онда оның денесі жатыр деп есептеледі. Гвинед патшасы Кадуаллон ап Кадфан шамамен 630 жылы Нортумбрия патшалығынан келген шапқыншылықтан қашып осы жерге сиынған. 12 ғасырдың соңында аралда монастырь болған, оны 1188 жылы аймаққа келген Уэльс саяхатшысы Джеральд айтқан. Ол, монахтар қауымы арасында дау туғанда, тышқандардың олардың барлық тағамын жеп қоятынын мәлімдеді. Ұлы Льюэллин 1221 және 1237 жылдары екі жарлық шығарды, олармен Канондық реттерді аралдың және Англси материгіндегі Пенмон шіркеуі мен поместьесінің иесі ретінде бекітті. Аралда бірнеше діни ғимараттардың қираған қалдықтары сақталған, соның ішінде I санаттағы мұра тізіміне енген XII ғасырлық шіркеудің қалдықтары бар. Орталық мұнарасы мен негізгі залдың (нав) іргесі әлі де көрініп тұр. Хоры мен оңтүстік трансептің қалдықтары 19 ғасырлық коттедж мен ғимараттың астында қалған. Кейінірек аралдың солтүстік-шығыс бөлігінде телеграф станциясы салынды. Қазір ол қолданылмайды. Бір кеме апаты белгілі, ол 1878 жылы темір таяқтармен жүктелген «Пионер» атты бу кемесі. Скерри жанындағы қозғалтқыш бұзылғаннан кейін құтқарылған кезде, буксирлік арқандар жыртылып, кеме жағаға тірелді.

Жабайы табиғат

Арал ерекше қорғалатын аймақ (SPA) болып табылады, әсіресе 750-ден астам құстың үлкен қара қаз колониясы, бұл ұлттық популяцияның 10% -дан астамын құрайды, бұл оны Британ аралдарындағы ең ірі колониялардың бірі етеді. Сонымен қатар, онда гильмоттардың, бритвалардың, шағырлардың және китивактердің көп саны ұялайды, ал соңғы жылдары қара және қара гильмоттардың да аз саны кездеседі. Аралдың қазіргі ағылшынша атауын алған Атлантикалық тупиктер бір кезде көптеп көбейді, 2000 жұпқа дейін тіркелген. Қоңыр егеуқұйрық аралға 19 ғасырдың соңында кездейсоқ әкелінді, бұл олардың санын қөптеп азайтып, тек бірнеше жұп қалдырды. 1998 жылы Уэльс ауылдық кеңесі бастаған осы егеуқұйрықтарды улану бағдарламасы оларды жоюға көмектесті, содан бері тупиктердің саны артып келеді. Бір кезде аралда қоян көп жайылып, бірақ миксоматоздың таралуынан олардың саны азайып, тығыз өсімдіктер, әсіресе қара шөп (Sambucus nigra) өсуіне әкелді. Аралдың айналасындағы күшті ағындар теңіз жануарларының көп болуын қамтамасыз етеді, әсіресе солтүстік жағалауда, тереңдіктерге жетеді. Көптеген адамдар Бомаристен шығатын балық аулау сапарларын ұнатады, негізінен скумбрия аулайды, бірақ басқа да көптеген түрлер кездеседі. Балықтың мол болуы үлкен сұр тюленьдер колониясын тамақтандырады, ал бөтелке мұрынды дельфиндер мен порттық дельфиндер аймақты үнемі мекендейді. Аралды, оның тюленьдер колониясын және құстардың әртүрлілігін көру үшін Пасхадан қазан айына дейін демалыс круиздері ұйымдастырылады.