Кіріспе

Вьетнамдық тағам. Gỏi cuốn, nem cuốn, салат роллы, жазғы роллы – бұл дәстүрлі түрде шошқа еті, креветка, көкөністер, бун (күріш кеспесі) және басқа да ингредиенттерді bánh tráng (көбінесе күріш қағазы немесе суық ролл деп аталады) ішіне орап дайындалатын вьетнамдық тағам. Қытайдан шыққан деп саналатын басқа көктемгі ролл тағамдарынан өзгеше, вьетнамдық gỏi cuốn – bánh tráng арқасында жасалған ұлттық тағам. Gỏi cuốn жаңа пісіріледі, вьетнамдық chả giò сияқты қуырылған ұқсас роллдардан айырмашылығы бар. Олар бөлме температурасында (немесе салқындатылған күйде) беріледі және сырты пісірілмейді.

Дайындық

Бэи-транг (күнжаут қағазы) суға малындырылып, содан кейін табаққа жайылады да, үстіне қажетті мөлшердегі ингредиенттер салынады. Жаңа піскен гỏi cuốn оралып, жеуге дайын болады. Gỏi cuốn tương xào (хойсин соусы деп те аталады) соусымен беріледі, ол ұнтақталған tương (tương đen немесе tương xay) және кокос суының (немесе сорпаның) қоспасынан тұрады, сосын сарымсақ пен қант қосылып қуырылады, ал үстіне бұрыш ұнтағы мен ұнтақталған жержаңғақ себіледі. Балама ретінде, gỏi cuốn жержаңғақ соусымен немесе басқа вьетнамдық соустармен, мысалы, nước chấm (балық соусына негізделген дәмдеуіш) берілуі мүмкін. Вьетнамда және Оңтүстік-Шығыс Азияның түрлі аймақтарында вьетнамдықтардың bánh tráng (күнжаут қағазы) жасайтынын және оларды үйлерінің маңындағы тікбұрышты бамбук табақшаларға қоятынын көруге болады. Дәстүр бойынша, gỏi cuốn үлкен топпен үйде желінеді.

Өңірлік

Оңтүстік Вьетнамда бұл орамаларды gỏi cuốn, яғни салат орамалары деп атайды, ал солтүстік Вьетнамда бұл орамаларды nem cuốn, яғни nem орамалары деп атайды. Вьетнамның орталық бөлігінде оларды жай ғана "күріш қағазынан жасалған орама" деп атайды. Батыста бұл орамаларды әртүрлі ағылшын тіліндегі атаулармен атайды, оның ішінде "салат орамасы", "көктемгі орама" және "жазғы орама". Кейде осы сөздердің басына "вьетнамдық" деген сөз қосылады; мысалы, Гонконгта оларды "вьетнамдық орамалар" деп, ал Австралия мен Америка Құрама Штаттарында "вьетнамдық көктемгі орамалар" деп атайды (бірақ Австралияда оларды кейде "салқын орамалар" деп те атайды). Америка Құрама Штаттарындағы кейбір азиялық мейрамханалар оларды "кристалл орамалары", "жұмсақ орамалары" немесе "салат орамалары" деп те атайды. "Жазғы орама" деген атауды кейбір вьетнамдық-американдық мейрамханалар маркетингті жеңілдету және "көктемгі орама" терминіне маусымдық сипат беру үшін танымал етті. Бірақ көптеген вьетнамдық-американдық мейрамханалар әлі де "көктемгі орама" дегенді ағылшын тіліндегі аударма ретінде қолданады. Жаңа орамаларды ұқсас орамалардан оңай ажыратуға болады, себебі олар қуырылмайды, ал қолданылатын ингредиенттер (терең қуырылған) вьетнамдық жұмыртқа орамаларынан өзгеше. Камбоджада вьетнамдық gỏi cuốn nime chao деп аталады, яғни "шикі күріш қағазы" дегенді білдіреді; олар Вьетнамдағыдан өзгеше техникамен Сием Рип және Баттамбанг аймақтарында жасалады. Тағы бір тағам – "куй тию кат" ("кесілген күріш кеспесі") – су қоспасын буға пісіріп, оған ет, көкөніс және басқа да дәмдеуіштер қосылады. Жапонияда оларды нама харумаки (生春巻き) деп атайды және әдетте креветкамен толтырылады.

Нұсқалар

Толығулар стандартты шошқа етінің кесінділері, вьетнамдық шұжық кесінділері (chả) және креветкадан әртүрлі болуы мүмкін; балық, табада қуырылған теңіз өнімдері (мысалы, кальмар), лимон шұжығында пісірілген сиыр еті, тофу (вегетариандықтар үшін), грильде пісірілген nem nướng шұжықтары, сөңгеленген шошқа еті және жұмыртқа – бұл көктемгі роллдің тағы бірнеше танымал нұсқалары.