Кіріспе
Француз революциялық соғыстары кезіндегі шайқас
Шерасконың соғыс бітісі
Бірінші коалициядан Сардинияның шығуы
| аумақ =
| қатысушы1 = Франция Республикасы
| қатысушы2 = Сардиния
| қолбасшы1 = Наполеон Бонапарт, Шарль Пьер Ожере, Андре Массена, Жан Серюрье
| қолбасшы2 = Микеланджело Колли Марки, Жан Гаспар Дихат де Туазинг
| күш1 = 17 500
| күш2 = 13 000 Наполеон Бонапарттың француз армиясы мен Микеланджело Алессандро Колли Марки бастаған Сардиния-Пьемонт Корольдігінің армиясы арасында болды. Француздардың жеңісі олар Лигурия Альпін артта қалдырды, ал Пьемонт жазықтары олардың алдында жатты. Бір аптадан кейін Виктор Амадей III патша бейбітшілік сұрап, өз патшалығын Бірінші коалициядан шығарды. Олардың сардиниялық одақтастарының жеңілісі австриялық Габсбургтердің стратегиясын қиратты және солтүстік-батыс Италияны Бірінші Франция Республикасының қолына өткізді.
Armistice of Cherasco
Withdrawal of Sardinia from the First Coalition
| territory =
| combatant1 = French Republic
| combatant2 = Sardinia
| commander1 = Napoleon Bonaparte Charles Pierre Augereau André Masséna Jean Sérurier
| commander2 = Michelangelo Colli Marchi Jean Gaspard Dichat de Toisinge
| strength1 = 17,500
| strength2 = 13,000 between the French army of Napoleon Bonaparte and the army of the Kingdom of Sardinia Piedmont led by Michelangelo Alessandro Colli Marchi. The French victory meant that they had put the Ligurian Alps behind them, while the plains of Piedmont lay before them. A week later, King Victor Amadeus III sued for peace, taking his kingdom out of the First Coalition. The defeat of their Sardinian ally wrecked the Austrian Habsburg strategy and led to the loss of northwest Italy to the First French Republic.
Операциялар
Бұл Монтенотт жорығының соңғы шайқасы болды, онда Бонапарттың Италия армиясы фельдмаршал-лейтенант Коллидің 21 000 сарбаздық австро-сардиниялық армиясы мен фельдцейгмейстер Йоханн Болиеудің 28 000 сарбаздық австриялық армиясының арасына еніп кірді. Бастапқы шайқастарда Бонапарт Болиеудің армиясын қиратты және солтүстік-шығысқа қарай ығыстырды. Содан кейін француз генералы өзінің басты шабуылын батысқа, Пьемонт әскеріне қарсы бұрды. Колли 13 сәуірдегі Милесимо шайқасы және 16 сәуірдегі Сева шайқасы сияқты бірнеше тиімді арттық күзету шараларын жүргізді. Дегенмен, Бонапарт сардиниялық армияны Кунео бекінісі мен Пьемонт жазығына қарай батысқа қарай табанды түрде қуды. 18 сәуірде Колли Корсалья өзенінің арғы жағындағы берік бекініске шегінді.
Қуаттар
1796 жылғы Монтеноттың науқанындағы француз, австриялық және сардиниялық әскерлердің құрамы мен бөлімшелерінің тізімі үшін Монтеноттың 1796 жылғы науқанының ұрыс ретін қараңыз.
География
Корсалья солтүстік-шығыс бағытта ағып, Лесеньо қаласының жанында солтүстік-батысқа қарай ағатын Танаро өзеніне құяды. Сәуір айында қардың еруі мен жаңбыр өзендерді толыстырып, оларды көбінесе кесіп өтуге мүмкін емес етті. Батыс жағалауда өзен кезеңдерін бақылап тұратын төбелер орналасқан. Олардың арасында солтүстікте Мадонна делла Кассетте, ортасында Ла Бикокка және оңтүстікте Сан-Микеле-Мондови қаласының жанында Бон Гессу жатыр. Елеро өзені мен Мондови қаласы Корсальядан батысқа қарай бес шақырым қашықтықта.
Сан Микеле Мондови
Колли генерал Жан Гаспар Дишат де Тоизинге 8 мың сарбаз бен 15 зеңбірекпен осы позицияны қорғауға тағайындады. Аугероның әскері су деңгейінің жоғары болуы және дұрыс орналасқан бес зеңбірек салдарынан өзенді кесіп өте алмады. Пьемонт әскері Серюрьедің Сан-Микеле көпіріне жасаған таңғы шабуылын шығынмен кері қайтарды. Кейін, бригада генералы Жан Жозеф Гиеудің бригадасы Torre Mondovì ауылының жанындағы оңтүстікте күзетсіз жаяу көпірін тапты. Бірден Гиеудің әскері күшпен өтіп, сардиниялықтардың оң фланкінен айналып өтті. Сан-Микеленің қорғаушылары артқа шегінді, бұл бригада генералы Паскаль Антуан Фиорелланың әскеріне көпірден өтіп, қаланы басып алуға мүмкіндік берді. Дүрбелеңнің арасында Коллиге тұтқынға түсу қаупі туды. Дишат ұсталды, бірақ ол ұстаушыға пара беріп қашып құтылды. Аш, аз жалақы алатын және тәртіпсіз француз әскері дереу қалаға шапқыншылық жасап, азық-түлік ұрлап, үйлерді тонады. Сардиния жалдаған швейцар гранадерлері француздардың бақылаудан шығып кеткенін байқап, қаланың бір бөлігін қайтарып алды. Колли кешке Серюрье дивизиясын Сан-Микеледен ығыстырған ірі қарсы шабуыл ұйымдастырды, бірақ Гиеу өзінің кішкентай көпір басын сақтап қалды. Бір дерек бойынша, француздар шамамен 600, ал пьемонтилер 300 қаза тапты. 20-сы күні Бонапарт Массена дивизиясын алға жылжытты, ал қалған әскерлер демалды. Солтүстік-шығыста Больеу әлі де одақтасына көмектесу үшін күшті әрекет етуге кедергі келтірді. 20 сәуір түні Колли Корсалья позициясынан әскерін кері шегіндіріп, Мондовиде Еллеро өзенінің артына қайтуды жоспарлады. Көпірлерді қиратып, отты жанып тұрған күйінде қалдырғаннан кейін, Коллидің сарбаздары кешке қарай жасырынды. Түн ортасында Бонапарт жауының шегінгенін біліп, барлаушылар тапқан броды пайдаланып, жылдам қууға шықты.
Шайқас
Келесі күні таңертең Серриердің шабуылы Сардиниялықтардың артқы сапын Бон-Жезу биіктіктерінде шабуылдап, оларды Викофорте қаласына кері шегіндірді. Серриер жаңадан шақырылғандарды үш қалың колоннаға бөліп, оларды тәжірибелі әскерлерімен ұрыс ретінде жапты. Содан кейін ол өзін орталық колоннаның басына қойып, Массена дивизиясы артынан еріп, сардиниялықтарға қарсы шабуылға шықты. Француздардың шабуылының жылдамдығы Коллиге әскерін тиісті түрде орналастыруға мүмкіндік бермеді, сондай-ақ дайындықтан өткен қорғаныс та болған жоқ. Сардиниялықтардың бір бөлігі үрейленіп қашып, қатарда бос орындар қалдырды. Фиорелла мен Гьеу бригадалары, Массенаның BG Elzéar Dommartin бригадасының қолдауымен, Викофортеға жиналды және оны басып алды. Ла Бикоккадағы сардиниялықтар Дихат өлгенше қарсы тұрды, содан кейін тәртіпсіз шегінуге қосылды. Бонапарттың кавалерия командирі Стенгель 200 драгунды Эллеро арқылы өткізді, бірақ полковник Шаффардон 125 сардиниялық атты әскермен қарсы шабуыл жасап, француздарды кері шегіндірді. Стенгель шайқаста қаза тапты. Француздар Мондовиге келгенде, губернатор келіссөздер арқылы қуып жететіндерді біраз уақыт тоқтата алды, бірақ сағат 6-да оқ атылғанда қаланы тапсырды. Бонапарт қалалық билікті аштықтан азап шегіп жүрген әскерлеріне көп мөлшерде азық-түлік беруге мәжбүрледі, сондықтан қала тоналмады.
Нәтижелер
Тарихшы Гунтер Э. Ротенбергтің мәліметінше, Бонапарттың әскері 17 500 жауынгердің арасынан 600-ы қаза тапты немесе жараланды. Пьемонт әскері 8 зеңбірек пен 13 000 әскерден 1 600-ы қаза тапты, жараланды және тұтқынға алынды. Үшінші дереккөз бойынша, француз жағынан 1 000 адам, ал пьемонт жағынан 800 адам қаза тапты немесе жараланды, сонымен қатар 800-ден 1 500-ға дейін тұтқынға алынды. Бонапарт жеңілген сардиниялықтарды күшпен қууды бұйырды. 23 сәуірдің кешінде Колли соғысты тоқтату туралы келісім сұрады, бірақ француз генералы әскерлеріне жорысты жалғастыруды бұйырды. Бонапарт Сардиниядан бейбітшілік үшін Кунео, Сева және Александрия немесе Тортона қамалдарын беруді талап етті. 28 сәуірде Сардиния үкіметі, ақыры, Черасконың соғысты тоқтату туралы келісіміне қол қойды, бұл Сардиния Корольдігін Бірінші коалициядан шығарды. Ал келесі әрекет мамыр айының басында Фомбио шайқасы болды.
Баспа материалдары
Браун, Мартин. Риволиге жол. Лондон: Касселл және компания, 2001. Чендлер, Дэвид. Наполеон соғыстарының сөздігі. Нью-Йорк: Макмиллан, 1979. Чендлер, Дэвид. Наполеонның науқандары. Нью-Йорк: Макмиллан, 1966. Чендлер, Дэвид (ред.). Руни, Дэвид Д. "Сериер: Италияның бикесі", Наполеонның маршалдары. Нью-Йорк: Макмиллан, 1987. Смит, Дигби. Наполеон соғыстарының мәліметтер кітабы. Лондон: Гринхилл, 1998.