Кіріспе

Американдық саясаткер Джон Типтон (1786–1839) – американдық саясаткер Джон Типтон (14 тамыз, 1786 – 5 сәуір, 1839) Теннесси штатында туып, Индианада фермер болған; 1811 жылғы Типпекано шайқасының қатысушысы, 1812 жылғы соғыстың қатысушысы және бригадир генерал шеніне жеткен офицер; сондай-ақ саясаткер. Ол 1819 жылы Индиана штатының Бас Ассамблеясына сайланды, ал 1831 жылы Индиана штатынан АҚШ Сенаторы болып сайланды және 1838 жылға дейін қызмет етті. Ол АҚШ-тың үндістер ісі жөніндегі өкілі болып тағайындалды және 1838 жылы Меномине тайпасының Потаватомилерін көшіруге арналған әскери операцияны басқаруға таңдалды; олар Канзасқа, үнділердің жеріне көшірілді.

Ерте өмір

Типтон Джошуа мен Джанет Шилдс Типтонның ұлы, қазіргі Теннесси штатының Севьер округінде дүниеге келді. Типтон 6 жасқа толғанда әкесі жергілікті американдықтардың қолынан қаза тапты. Оның әкесінің інісі, сондай-ақ Джон Типтон да сол аймақта белгілі адам болған. Типтон нәресте кезінде оның әкесінің інісінің үйі Теннессидің солтүстік-шығысында 14-ші штат құруға тырысқан Франклин штатының жақтастарымен қоршауға алынған. 17 жасында Типтон Индиана штатының Харрисон округіне көшіп кетті. 1806 жылы ол өзінің туысы Марта Шилдспен, Льюис пен Кларктан әйгілі Джон Шилдстің қызымен үйленді. Ол фермерлікпен айналысты. Аймақтағы түрлі жергілікті американдық тайпаларымен күресіп, 1811 жылы Типпекано шайқасының кезінде Сары жейделер жасағының командирі болды.

Валлония бекінісінде қызмет ету

Ол 1812 жылғы Ұлыбританиямен болған соғыс кезінде Форт-Валлонияда Индиана рейнджерлерінің екі взводына қолбасшылық еткен майор болды.

Типтон аралында тұрақтандырылды

Типтон аралындағы бұл қақтығыс 1813 жылғы сәуір айында шоуни соғыс жасағына қарсы болды. 1812 жылғы соғыс кезінде шоунилер британдықтармен одақтас болған. Шоуни жасағы американдық Валлония бекінісінің жанында 3 ақ америкалық қоныс аударушыны өлтіріп, бірнешеуін жаралады. Содан кейін шоунилер қашып кетті. Индиана аумағынан 30 адамнан тұратын американдық милиция тобы, «Индиана рейнджерлері» деп белгілі, майор Джон Типтон басқарып, шоуни соғыс жасағын қуды. Шоуни жасағы өздерін қуатындарды жоғалтқан деп ойлап, Ақ өзенінің шығыс саласындағы аралда лагерь құрды. Джон Типтон және оның милициясы шоуни тобының ізін тапты. Майор Типтон рейнджерлеріне толық үнсіздік сақтауды бұйырды және біреуі сөйлеп қойғандықтан, оны ағашқа байлады. Милиция рейнджерлері үнсіз алға жылжып, өзен жағасында жасырын орналасты. Американдық милиция рейнджерлері шоунилерді күтпеген жерден атқылап, шабуыл жасады. Шоунилер мен американдық милиция рейнджерлері шамамен жарты сағат бойы бір-біріне оқ атты. Бір шоуни қаза тапты. Шоунилер су тасқан Ақ өзен арқылы қашып кетті, бірақ 3 шоуни жауынгері қауіпсіздікке жүзуге тырысқанда суға батып қайтыс болды. Тағы бірнеше шоунилер қашып бара жатқанда жараланды. Милиция рейнджерлері шоунилерді өзен арқылы қуалап жете алмады. Сондықтан Джон Типтон және оның Индиана рейнджерлері, Индиана милициясы, ешқандай шығынсыз Форт Валлонияға қайтып келді.

Стони-Крик шайқасы

1813 жылдың 6 маусымында ол Канаданың Онтарио штатындағы Стони-Крик шайқасында соғысты.

Соғыстың соңында жоғарылау

Бейбітшілік жарияланғаннан кейін Типтон бригада генералы болып тағайындалды.

Салдары

Типтонның некесі ақырында бұзылып, ол 1816 жылы ажырасты. Ол саясатқа қатысып, Индиана штатының Өкілдер палатасының мүшесі болып сайланды және 1819 жылдан 1823 жылға дейін екі мерзім қызмет етті. Осы кезеңде ол Индиана штатының Колумбус қаласын құрды, ол бастапқыда Типтония деп аталған. Сондай-ақ ол Индиана штатының жаңа астанасын құру және Индиана мен Иллинойс арасындағы шекараны белгілеу комиссияларына қатысты. 1823 жылы ол Потаватоми және Майами тайпаларының АҚШ үнді агенті болып тағайындалды. 1825 жылы ол қайтадан үйленді, бұл жолы марқұм капитан Спир Спенсердің қызы Матильда Спенсерге. Оның әкесі 1811 жылы Типпекано шайқасында қаза тапқан. Индиана штатының Типтон және Айова қалалары мен Индиана штатының Типтон округі оның құрметіне аталған.