Кіріспе
нәсілдік қатынастар
Неоаболиционизм (неоаболиционизм немесе жаңа аболиционизм) – тарихнамада 19 ғасырдың ортасында құлдықты жою үшін күрескен аболиционистердің нәсілдік теңдік рухымен ұйтқы болған нәсілдік қатынастар тарихшыларын сипаттау үшін қолданылатын термин. Олар әсіресе афроамерикалықтар тарихы, АҚШ-тағы құлдық, Америка Азамат соғысы және Қайта құру дәуірі туралы жазады. 19 ғасырда аболиционистер құлдықты жою және АҚШ Конституциясы бойынша афроамерикалықтарға тең құқықтар беру үшін жұмыс істегендей, жаңа белсенділер барлық азаматтардың конституциялық құқықтарын қамтамасыз ету және афроамерикалықтардың заң алдындағы теңдігін, соның ішінде сайлау құқығы мен азаматтық құқықтарды қайта орнату үшін күш салды. 20 ғасырдың соңында кейбір тарихшылар афроамерикалықтардың өз сөздерімен, өз қауымдастықтарындағы өмірін зерттеуге баса назар берді, оларды құрбандық емес, әрекет етуші тұлғалар ретінде тану үшін. 1960 жылдардың ортасынан бастап және 20 ғасыр бойы жариялаған тарихшылардың жаңа буыны АҚШ-тағы құлдық, қайта құру, нәсілдік сегрегация және Джим Кроу заңдары туралы дәстүрлі түсіндірулерді қайта қарастыра бастады. Кейбір көрнекті тарихшылар мұндай тарихшыларды "неоаболиционист" деп атады, ал осы топтың өкілдерінің бір бөлігі өздерін осылай таныды.
Neoabolitionist (or neo abolitionist or new abolitionism) is a term used in historiography to characterize historians of race relations motivated by the spirit of racial equality typified by the abolitionists who fought to abolish slavery in the mid 19th century. They write especially about African American history, slavery in the United States, the American Civil War and the Reconstruction Era. As abolitionists had worked in the 19th century to end slavery and provide equal rights under the US Constitution to African Americans, the new activists worked to enforce constitutional rights for all citizens and restore equality under the law for African Americans, including suffrage and civil rights. In the late 20th century some historians emphasized the worlds of African Americans in their own words, in their own communities, to recognize them as agents, not victims. Publishing in the mid 1960s and through the 20th century, a new generation of historians began to revise traditional accounts of slavery in the United States, reconstruction, racial segregation and Jim Crow laws. Some major historians began to apply the term "neoabolitionist" to such historians, and some of this group identified as such.
XX ғасырдың басында: Дуннинг мектебі
ХХ ғасырдың басындағы көптеген тарихшылар құлдырау қозғалысы мен Қайта құру дәуіріне қатысты зерттемелерінде осы қозғалысқа және федералды үкіметтің Оңтүстікте жаңа әлеуметтік жүйеге көшуді күштеп жүзеге асыру әрекеттеріне қатал баға берді. Мысалы, Колумбия университетіндегі Уильям Арчибальд Даннинг басқарған, ықпалды ақ нәсілді тарихшылар тобы, «Дуннинг мектебі» деп аталды, Қайта құруды афроамерикандықтардың қатысуымен бұзылған деп бағалады, барлық штаттық заң шығарушы органдар бостандық алғандардың ықпалында болды, олар басқаруға қабілетсіз еді; оларды солтүстік «кеудегерлер» (carpetbaggers) адастырды; және соғыстан кейінгі онжылдықтардағы осы үкіметтер ерекше сыбайлас жемқорлыққа толы болды. Бұл көзқарас «Ұлттың тууы» (1915) және Клод Г. Бауэрстің «Трагикалық дәуір» (1929) атты бестселлерлерінде көрініс тапты. 19 ғасырда Қайта құрудан кейін, бұрынғы құлдырауға қарсы күрескендер, әсіресе Фредерик Дуглас сияқты афроамерикандықтар, оның жетістіктеріне оң баға берді: афроамерикандықтарға азаматтық құқықтардың берілуі және кедей ақсүйектерді де қамтитын сайлау құқығының кеңеюі. ХХ ғасырдың басында Фиск университетінің тарихшысы Алрутюс Амбуш Тейлор Солтүстік Каролина және Теннессидегі Қайта құру кезеңін бірнеше кітаптарында және мақалаларында сипаттады. Ал W. E. B. Дю Буа, көрнекті марксистік тарихшы, 1935 жылы «Америкадағы қара түсті Қайта құру» еңбегін жариялап, Дуннинг мектебінің пікіріне қарсы шықты. Дю Буа екі нәсілдік ынтымақтастықтың маңыздылығын атап өтті және екі нәсілдік Қайта құру заң шығарушыларының жетістіктерін көрсетті: Оңтүстікте алғаш рет мемлекеттік білім беру жүйесінің құрылуы, ауруханалар, бейімдеу орталықтары мен қайырымдылық мекемелерінің іргесі қаланып, халықтың әл-ауқатын жақсартуға ықпал етті. Ол жаңа инфрақұрылымды қаржыландыру үшін жоғары салықтардың қажеттігін айтты.
Раса мен құлдыққа қатысты жаңа көзқарастар
1960 жылдардан бастап құлдық, Азамат соғысы және Қайта құру тақырыбында жазған тарихшылар құлдықты жою және құлдықта болғандарды азат ету арқасында қол жеткізілген адамзаттық прогреске ерекше мән берді. Джеймс Макферсон және Мартин Дуберман сияқты тарихшылар аболиционистерге бейімділік танытып, олар туралы зерттемелер жазды. 20 ғасырдың соңында Дэвид В. Блайт, Майкл Лес Бенедикт, Джеймс Макферсон, Джон Хоуп Франклин және Стивен Хан сияқты тарихшылар Дunning мектебінің Қайта құру дәуірінің жосықсыздығы туралы пікірін жоққа шығару үшін құжаттарды жинады. Олар соғыстан кейінгі кезеңді Америка тарихындағы көптеген әлеуметтік өзгерістер мен толқу кезеңдерінен гөрі кем бүлінген деп бағалады. Джон Хоуп Франклин Қайта құрудың оңтайлы жақтары бар екенін дәлелдеді: ең маңыздысы – африкалық американдықтардың сайлау құқығы, соғыстан бұрын бос болғандар мен бұрынғы құлдардың арасында; төрт миллион африкалық американдыққа азаматтық және азаматтық құқықтардың берілуі; және Оңтүстікте, мұнда мұндай мектептер көбінесе болмаған, мемлекеттік мектептердің ашылуы. Мысалы, Франклин Ховард және Фиск университеттерінің құрылуын – ұрпақтарды тәрбиелеген тарихи афроамерикандық университеттердің құрылуын – Қайта құрудың екі маңызды жетістігі деп атап көрсетеді. Олар құлдық туралы егжей-тегжейлі зерттеулер жасап, шеберлер мен құлдар арасындағы қарым-қатынас туралы түсініктердің өзгеруімен, сондай-ақ соңғылары қолданған түрлі қарсылық формаларымен айналысты. Африкалық американдық қауымдастықтардың дамуы, білім беру және саяси мәдениеті жан-жақты зерттелді. Тарихшылардың пікірінше, Оңтүстікте Қайта құрудан кейін афроамерикандықтарды сайлау және азаматтық құқықтарынан айырудың өзі жемқорлықтың ауыр түрі болды. Олар мұны өкілдік үкімет принциптерін бұзу деп есептеді, өйткені африкалық американдықтар ондаған жылдар бойы саяси қатысудан және қоғамдық өмірден шеттетілді. Эрик Фонер 1988 жылғы кітабында Қайта құрудың 1863 жылы басталғанын көрсетті, эмансипацияның және Эмансипация жарияланымның маңыздылығын атап өтті. Оның "Қайта құру: Американың аяқталмаған революциясы, 1863-1877" (1988) кітабының кіші тақырыбындағы "аяқталмаған" сөз тіркесі, Қайта құруды адам бостандығы және теңдік идеяларына негізделген Америка революциясымен байланыстырды. Оның еңбегі Қайта құрудың барлық американдық азаматтарға теңдік пен құқықтарды беру жұмысын, тіпті азаттықпен азаматтық беру үшін конституциялық түзетулер жасалғаннан кейін де аяқтамағанын көрсетті. Бұл жұмыс 20 ғасырда да жалғасты. Оның кітабы азаматтық құқық қозғалысы африкалық американдықтарға конституциялық сайлау құқығы мен заң алдындағы теңдікті қамтамасыз ету және штаттық кемсітушілікті жою үшін федералды заңнаманы қабылдағаннан кейін жарық көрді. Фонер бұл еңбегінде өзін "неоаболиционист" деп атамады, сондай-ақ басқа тарихшыларды да осылай атамады.