Омфацит – клинопироксен тобына жататын минерал. Химиялық формуласы: (Ca, Na)(Mg, Fe2+, Al)Si2O6. Жасыл түсті, эклогитте кездеседі. Құрамы мен қасиеттері туралы толық ақпарат!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Силикатты минералдардың клинопироксин тобының мүшесі
Member of the clinopyroxene group of silicate minerals
Омфацит – (Ca, Na)(Mg, Fe2+, Al)Si2O6 формуласына ие силикатты минералдардың клинопироксин тобының мүшесі. Ол клинопироксеннің әр түрлі ашық жасылдан терең жасылға дейінгі, немесе дерлік түссіз түрі болып табылады. Көбінесе базальттың жоғары қысымдағы метаморфтық жынысы – эклогитте кездеседі. Омфацит – темірлі диопсид пен жадеиттің қатты ерітіндісі. Ол моноклиндық жүйеде призмалық, көбінесе қос түрінде кристалданады, бірақ көбінесе аниэдралық болады. Оның кеңістіктік тобы термиялық тарихына байланысты P2/n немесе C2/c болуы мүмкін. Типик пироксендік жарылуға жуық 90° бұрышпен сипатталады. Ол 3,29-ден 3,39-ға дейінгі меншікті салмаққа және Мосс шкаласы бойынша 5-тен 6-ға дейінгі қаттылыққа ие, сынғыш.
Omphacite is a member of the clinopyroxene group of silicate minerals with formula: (Ca, Na)(Mg, Fe2+, Al)Si2O6. It is a variably deep to pale green or nearly colorless variety of clinopyroxene. It normally appears in eclogite, which is the high pressure metamorphic rock of basalt. Omphacite is the solid solution of Fe bearing diopside and jadeite. It crystallizes in the monoclinic system with prismatic, typically twinned forms, though usually anhedral. Its space group can be P2/n or C2/c depending on the thermal history. It exhibits the typical near 90° pyroxene cleavage. It is brittle with specific gravity of 3.29 to 3.39 and a Mohs hardness of 5 to 6.
Құрылуы және пайда болуы
Омфацит – Жердің жоғарғы мантиясындағы субдукцияланған мұхит қабығында басым фаза. Мұхит қабығын құрайтын Орта мұхит қыртысы базальты ультра жоғары қысымды метаморфтық процеске түсіп, субдукция аймақтарында ~60 км тереңдікте эклогитке айналады. Эклогиттің негізгі минералды құрауына омфацит, гранат және жоғары қысымды кремний фазалары (коэзит және стишовит) кіреді. Субдукцияланған плиталардың салқын геотермиялық градиентін ескере отырып, омфацит тіпті терең мантияда да тұрақты болуы мүмкін. Ол сондай-ақ көк шүберек фациесінде және ультра жоғары қысымды метаморфтық жыныстарда кездеседі. Кимберлиттен алынған эклогит ксенолиттерінде, сондай-ақ жоғары қысымда метаморфозға ұшыраған жер қыртысы жыныстарында да табылады. Эклогиттердегі негізгі минералдардан өзге, рутил, кианит, фенгит және лаусонит сияқты минералдар да кездеседі. Глаукофан, лосонит, титанит және эпидот минералдары омфацитпен бірге көк шүберек фациесіндегі метаморфтық жыныстарда кездеседі. "Жаде" атауы, көбінесе жадеиттен жасалған тау жыныстарын білдірсе, кейде толығымен омфациттен тұратын жыныстарға да қолданылады.
Omphacite is the dominated phase in the subducted oceanic crust in the Earth's upper mantle. The Mid Ocean Ridge Basalt, which makes up oceanic crust, goes through ultrahigh pressure metamorphic process and transforms to eclogite at depth ~60 km in the subduction zones. The major mineral components of eclogite include omphacite, garnet and high pressure silica phases (coesite and stishovite). Considering the cold geotherm of subducted slabs, omphacite can be stable even in deeper mantle. It also occurs in blueschist facies and ultrahigh pressure metamorphic rocks. It is also found in eclogite xenoliths from kimberlite as well as in crustal rocks metamorphosed at high pressures. Associated minerals in eclogites except the major minerals include rutile, kyanite, phengite, and lawsonite. Minerals such as glaucophane, lawsonite, titanite, and epidote occur with omphacite in blueschist facies metamorphic rocks. The name "jade", usually referring to rocks made of jadeite, is sometimes also applied to rocks consisting entirely of omphacite.
Химиялық құрамы
Омфацит – Fe қосылған диопсид (CaMgSi2O6) және жадеит (NaAlSi2O6) арасындағы қатты ерітінді. (Na, Al) (Mg, Fe, Ca) жұптасқан алмасудың дәрежесіне байланысты, омфациттің химиялық құрамы үздіксіз түрде таза диопсидтен таза жадеитке дейін өзгереді. Бұған қоса, жұптасқан алмасу кристалдарды нығайтады. Көлемдік және серпімді модульдер жадеит компонентінің артуымен сызықты түрде өседі. Температураның көтерілуімен атомдардың қозғалысы күшейеді, нәтижесінде жұптасқан алмасу құрылымның ретіне әсер етпейді. Температура шамамен 700–750 °C-қа жеткенде, омфациттің құрылымы толығымен ретсіз болады және кеңістіктік тобы C2/c-ге өзгереді. Екі кеңістіктік топтағы атомдардың орналасуында шамалы айырмашылықтар болғанымен, ол омфациттің физикалық қасиеттерін айқын түрде өзгертпейді.
Omphacite is the solid solution of Fe bearing diopside (CaMgSi2O6) and jadeite (NaAlSi2O6). Depending on how much the coupled substitution of (Na, Al) (Mg Fe, Ca) happens, the chemical composition of omphacite varies continuously from pure diopside to pure jadeite. In addition, the coupled substitution also stiffens the crystals. The bulk and shear modulus linearly increases as jadeite component increases. As temperature increases, the movements of the atoms increase and finally the coupled substitution will not influence the order of the structure. When temperature reaches ~700–750 °C, the structure of omphacite becomes totally disordered and the space group will transform to C2/c. Although the atomic positions in the two space groups have a subtle difference, it does not clearly change the physical properties of omphacite.
Этимологиясы мен тарихы
Ол алғаш рет 1815 жылы Мюнхберг метаморфтық кешенінде, Франкония, Бавария, Германияда сипатталған. Омфацит атауы грек тіліндегі "омфакс" немесе піспеген жүзім сөзінен шыққан, оның себебі оның әдеттегі жасыл түсі.
It was first described in 1815 in the Münchberg Metamorphic complex, Franconia, Bavaria, Germany. The name omphacite derives from the Greek omphax or unripe grape for the typical green color.