Кіріспе
Стереоизомерлер тобы
Номифензин (Меритал, Аливал) – норэпинефрин және дофаминнің қайта сіңуін тежегіш, яғни дофамин мен норэпинефриннің қайта сіңу транспортерлерін бұғаттау арқылы рецепторларға қолжетімді синапты норэпинефрин және дофамин мөлшерін арттыратын дәрі. Бұл әрекет механизмі кейбір рекреациялық препараттарға, мысалы, кокаинге және таматралинге (DRI) тән. Зерттеулер (S) изомерінің әсерге жауапты екенін көрсетті. Препарат 1960-шы жылдары Hoechst AG (қазір Sanofi Aventis) компаниясымен әзірленді, содан кейін АҚШ-та сынақтан өтті. Бұл препарат ұйқы келтірмейтін тиімді антидепрессант. Номифензин алкогольмен маңызды өзара әрекеттеспейді және антихолинергиялық әсері жоқ. 6 айлық емнен кейін ешқандай тоқтату синдромы байқалған жоқ. Дегенмен, бұл препарат алаңдаған науқастарға жарамсыз деп есептелді, себебі ол алаңдауды күшейтеді деп болжанады. 1986 жылдың қаңтарында препаратты өндірушілер қауіпсіздік себептерімен нарықтан кері қайтарып алды. 1980-ші жылдардағы кейбір жағдайлар бойынша есептерде, әсіресе стимуляторларға тәуелділік тарихы бар немесе препаратты өте жоғары дозада (күнде 400-600 мг) қолданған пациенттерде номифензинге психологиялық тәуелділік пайда болуы мүмкін екені көрсетілді. 1989 жылғы зерттеуде препарат ересектердегі ДҚСБ-ны (диққат тапшылығы және гипербелсенділік синдромы) емдеу үшін зерттелді және тиімділігі дәлелденді. 1977 жылғы зерттеуде Паркинсон ауруының асқыну кезеңінде, Паркинсон ауруымен байланысты депрессияны қоспағанда, препараттың пайдасы дәлелденбеді.
Клиникалық қолданыстар
Номифензин 1970 жылдары антидепрессант ретінде зерттелді және күніне 50–225 мг дозада тиімді антидепрессант екені анықталды, сонымен қатар мотивациялық және қаустұдырмалық әсерлері болды.
Жағымсыз әсерлері және нарықтан шығарылуы
Номифензинмен емделу кезінде салыстырмалы түрде аз жанама әсерлер байқалды, олар негізінен бүйрек жеткіліксіздігі, параноидалық симптомдар, ұйқышаңдық немесе ұйқысыздық, бас ауруы және ауыздың құрғауы болды. Жүрек-қан тамыр жүйесіне әсер ететін жанама әсерлерге тахикардия және жүрек қағудың тездігі кірді, бірақ номифензин стандартты трициклді антидепрессанттарға қарағанда айтарлықтай аз кардиотоксикалық әсерге ие болды. Гемолиздік анемия қаупіне байланысты АҚШ-тың Тамақ және Дәрі-дәрмек басқармасы (FDA) 1992 жылғы 20 наурызда номифензинге рұқсат беруді тоқтатты. Содан кейін номифензин Канада және Ұлыбритания нарықтарынан да алынып тасталды. Кейбір өлім жағдайлары осы заттың тудырған иммуногемолиздік анемиямен байланысты болды, бірақ оның механизмі әлі де толыққанды түсініксіз. 2012 жылы құрылымдық байланыс деректері (SAR салыстырмасы) жарияланды.
Синтез
Номифензин гастрофеназиннің алғақы нұсқасы болғандығын ескеріңіз. N-метил-2-нитробензиламин [56222 08 3] (1) және фенацилбромид (2) арасындағы алкилдеу CID:15326127 (3) қосылысын береді. Рэйни никелі катализаторындағы гидрлеу нитро тобын тотығудан азайтып, CID:15113381 (4) қосылысын береді. Натрий борогидридімен кетон тобын спиртке тотығудан азайту [65514 97 8] (5) қосылысын береді. Қышқыл катализаторындағы сақинаның жабылуы номифензиннің (6) түзілуін аяқтайды.