Кіріспе

Тарихи иемдік, Англия

Татон Парк – Англияның Кнутсфорд қаласының солтүстігінде орналасқан тарихи иемдік. Онда Таттон Холл сарайы, Таттон Олд Холл ортағасырлық үйі, Таттон Парк бағы, ферма және аңдар паркі бар. Бұл орын көптеген келушілерді қызықтырады және жыл сайын жүзден астам шара өткізеді. Иемдік Ұлттық Трастқа тиесілі және Чешир Шығыс кеңесімен жалға алу шарты бойынша басқарылады. 1999 жылдан бері Солтүстік-Батыс Англияның жылдық Корольдік бау-бақша қоғамының гүл көрмесін қабылдап келеді.

Ауыл

Темір дәуірінен бастап осы поместье аумағында адамдар қоныстанғандығының куәліктері бар. Татон ауылы орта ғасырларда болған. Бүгінде бұл елді мекен – тасталып қалған ортағасырлық ауыл, алайда оның құрылыстары мен жолдары – қазір қорғалатын ескерткіш ретінде тіркелген – поместье паркінің ішінде іздер түрінде сақталған.

Ескі зал

15 ғасырдың соңына қарай, мүлік орналасқан жер Стэнли отбасының меншігінде болды, олар «Ескі зал» деп аталған ғимаратты салып, онда тұрды. 1580 жылдарға қарай бұл ғимарат кеңейтіліп, Бреретон отбасына тиесілі болды. 1598 жылы Англияның лорд-канцлері сэр Томас Эгертон осы мүлікті жартылай қарындасы Дороти Бреретоннан сатып алды. Сэр Томас пен оның балалары мүлікке сирек келді және оны жалдаушыларға жалға берді. Зал бастапқыда ағаштан салынған, бірақ кейіннен кірпішпен ауыстырылды. Ол екі қабатты, L тәрізді. Ескі қанатқа орнатылған едендер алынып тасталды, соның нәтижесінде күрделі ағаш шатыры ашылды. Ескі зал қабырғамен қоршалған жерде орналасқан. Осы аумақта қайта жаңартылған крук қорасы бар. Ол ағаштан салынған, кірпішпен толтырылған және сабаннан жасалған шатыры бар. Ағаштардың көп бөлігі Клоттон-Хуфилдтегі бұрынғы қорадан алынған. Қора English Heritage ұйымынан ІІ санаттағы ескерткіш ретінде танылды.

Тэттон Холл

17 ғасырдың соңында бұл үйді Джон Эгертон иеленді, сэр Томас Эгертонның немересі, ол қазіргі үйдің орнында, Ескі залдан батысқа қарай шамамен 1,2 шақырым жерде жаңа үй салды. Жұмыс 1716 жыл шамасында аяқталды. 1758 жылдан бастап үйге жақсартулар енгізілді, ал 1770-1816 жылдар аралығында оның көп бөлігі қазіргі неоклассикалық сараймен алмастырылды, оны Сэмюэл Уайт және оның жүрегі туыс Льюис Уильям Уайт жобалады. Үйге 1861-62 және 1884 жылдары қосымша ғимараттар салынды. 19 ғасырдың соңында залда үлкен кештер өткізілді, олардың кейбіреулеріне британдық және шетелдік патшалық тұлғалар қатысты. Сарайда оның иелері үшін жасалған жиһаздың көп бөлігі Ланкастер қаласынан шыққан Гиллоус отбасылық фирмасының туындыларынан тұрады. Сондай-ақ залда суреттердің үлкен коллекциясы бар, олардың көп бөлігі Эгертон отбасының портреттері, сонымен қатар Каналетто, Пуссен, Шарден, Ван Дейк, Вазари және тағы да басқалардың суреттері де бар. Кітапханада Джейн Остинның екі романының тұңғыш басылымдары сақталған. Бір бөлме үйдің соңғы иесі Морис Эгертон жинаған әлемнің түкпір-түкпірінен әкелінген заттардың коллекциясына арналған. Отбасылық қанатта қызметшілердің бөлмелері орналасқан. Бұл бөлмелерде отбасыға қызмет ету үшін қолданылған көптеген құрал-жабдықтар мен ыдыстар сақталады. Зал Тарихи үйлер қауымдастығының мүшесі. Бұл сарай, Тэттон-холл, 1780 және 1813 жылдар аралығында кеңейтіліп, жаңадан жасалды. 1795 жылы иемдену аумағы 392 шаршы шақырымды құрады.

Ауыл шаруашылығы

Сарайдың солтүстігінде шаруашылық фермасы орналасқан, ол меншікке азық-түлік және құрылыс қызметтерін ұсынған. Ол 1930 жылдары электр энергиясы ферма машиналарын іске қосу үшін буды алмастырған кездегідей күйінде сақталған. Қазір ол келушілерге ашық және түрлі шаруашылық жануарларын қамтиды. Ферма шаруашылық жануарларының сирек кездесетін тұқымдарын күтуге және көбейтуге қызығушылық танытады, оның ішінде Тамворт шошқалары, Ред Полл сиырлары және Лестер Лонгвоул қойлары бар. 2007 жылы ферма Сирек Тұқымдарды Сақтау Трасттан аккредитация алды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде лорд Эгертонның саябағы, жақын орналасқан RAF Ringway-дегі No.1 Parachute Training School RAF арқылы барлық одақтас әскерлерінің парашютшілерін даярлауда маңызды рөл атқарды. 1940 жылғы 6 шілдеде эскадрилья командирі Луис Стрейндж, Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі әріптес ұшқышы және досы Морис Эгертонға Корольдік әуе күштеріне осы маңызды соғыс мақсаты үшін оның меншігін пайдалануға рұқсат беруді сұрап келді. Лорд Эгертон ұсынысқа бірден келісті және 13 шілдеде RAF парашюттік нұсқаушылары әуе кемесінен алғашқы тірі секірістерін жасады. 1940 жылдан 1946 жылдың басына дейін Ұлыбританиядан және бірнеше еуропалық елдерден, соның ішінде арнайы агенттерден келген шамамен 60 000 оқушы залдың солтүстік-батысындағы ашық алаңда баражды шарлардан ілген қақпақтардан алғашқы жаттығу секірістерін жасады. Шарлардан алғашқы құлаудан кейін, оқушылар Тэттон паркіне қысқа ұшу үшін Рингвейдегі ұшақтарға отырды, онда олар шамамен 800 фут биіктіктен он, кейін жиырмадан секірді. Кейбір оқушылар Таттон-Мерге немесе саябақтың ағаштарына секіруді сұрады, бұл оларды жауынгерлік операцияларға одан әрі дайындау үшін жасалды. Тэттон паркінің парашюттік дайындық бойынша соғыс кезіндегі маңызды рөлін еске түсіретін, жеке тұрған тас ескерткіш сарайдың солтүстік-батысына қарай 1 км жерде орналасқан.

Сақтау

Егертон отбасының меншігінде 1958 жылы соңғы лорд Егертон баласыз қайтыс болғанға дейін сақталды. Соңғы лорд Егертон өсиетімен үйді Ұлттық қорға қалдырып, мұрагерлік салығының орнына саябақты оларға берді. Алайда, оның қамқорлары мүлікті сатқандықтан, Чешир округі кеңесі оны ұлттың пайдасына сақтау мақсатында 99 жылға жалға алуға міндеттенді. Қордың меншігі (қазір Чешир Шығыс кеңесі басқарады) шамамен 3,1 шаршы мильді (шақырым) құрайды. Зал мен саябақ көбірек коммерциялық сипатқа ие келушілерді қызықтыратын орынға айналды.

Бау-бақшалар

Бақтар залдың оңтүстігінде орналасқан және ресми және табиғи бақтардан тұрады. Залдың оңтүстік-шығысында екі террасадағы итальяндық бақ орналасқан, оның орталық нүктесі – Нептун мүсіні. Бұл бақты Жозеф Пакстон жобалап, 1847 жылы Эдвард Милнер салды. Жылдар бойында жасалған өзгерістерден кейін, ол 1986 жылы бастапқы дизайнына қайта келтірілді. Қазіргі уақытта бақтарға кіретін жол, егін сарайдан басталып, әр түрлі ғимараттар, оның ішінде жылыжайлар орналасқан қоршалған баққа жетеді. Бұл бақ 2000-шы жылдары қалпына келтірілді және Эдвард дәуірінде Тэттонда өсірілген жеміс-жидектер мен көкөністердің әртүрлі сорттары өседі. Асүй бағының шығысында консерватория (бұрын көбінесе апельсинхана деп аталған), папоротниктер бағы (Fernery) және көрме үйі (Showhouse) орналасқан. Асүй бағының артында "Қызықты бақтар" бар, олар отбасының ләззаты үшін, пайдалы мақсатта емес пайдаланылды. Олар оңтүстікке қарай созылатын Кең серуен жолының екі жағында орналасқан, ол Афинадағы Лисикраттың хорагикалық ескерткішінің көшірмесі – Монументте аяқталады. Бақтардың ішінде Шарлотта бағы, Топиар, Гүлзар, Мұнара бағы, Лабиринт және Личтің көлі бар. Бақтардың оңтүстік-батыс шетінде 281 түрге жататын 880 өсімдік бар Арборетум орналасқан. Арборетум мен Кең серуен жолының оңтүстік шетінің арасында 1910 жылдары салынған Жапон бағы орналасқан. Онда синтоизм ғибадатханасы, шайхана және Алтын бұлақ үстіндегі көпір сияқты құрылыстар бар. Бақтағы өсімдіктер, тастар мен тас үйінділері табиғи үйлесімділікке ие және Фудзи тауына ұқсайтын төбешік салынған. Бақ өсіп кеткендіктен, ол 2000 жылдардың басында бұрынғы қалпына келтірілді.

Парктік аумақ

Парк аумағы көгалдандырылған бұғылар паркінен тұрады, олардың бір бөлігі көпшілікке ашық. Парктің дизайнының көп бөлігі Хамфри Рептонның идеяларымен шабыттандырылған. Паркте екі көл бар; үлкені – Таттон-Мер, ол табиғи, ал екіншісі – Мелчетт-Мер – 1920 жылдардағы шөгудің салдарынан пайда болған. Көлдер ерекше ғылыми маңызы бар жерлер және Рамсар аймақтары болып табылады. Бұғылар паркі 1290 жылы патшалық жарлықпен құрылған және содан бері бұғылар осы жерде мекендейді. Бұл жерде қызыл бұғы және көгал бұғы сияқты екі түрі бар, олардың жалпы саны 400 бас өсіп-өндірілетін малға жетеді. Паркте Хебрид қойы және Сой қойы сияқты екі сирек кездесетін қой түрі жайылады. Парктегі демалыс шараларына жаяу серуендеу, велосипед тебу (велосипедтерді жалға алу мүмкіндігі бар), атпен жүру, желкендесу және балық аулау кіреді. Басты тұраққа жақын жерде балалар ойын алаңы орналасқан. Парк Англияның ерекше тарихи маңызы бар парктері мен бақтарының тізілімінде II* дәрежеде тіркелген. Парктің айналасында үш лоджа орналасқан. Оңтүстікке қарай, Кнутсфордқа қарай Кнутсфорд лоджасы орналасқан. Ол 1810 жылы Льюис Уайатттың жобасы бойынша салынған. Ол үш қабатты қақпадан тұрады, ортасында үлкен арка және екі жағында кішігірім аркалар бар, әрқайсысы темір есіктермен жабдықталған, және батыс жағында бір қабатты лоджа орналасқан. Лоджа да тас қабырғалармен және шатырмен жабдықталған. Орталық арканың екі жағында энтаблетураны ұстап тұрған Дорилік бағаналар, триглифтік фриз және ауыр акротериямен безендірілген фронтон орналасқан. Арка жартылай дөңгелек пішіндес, виссуарлармен және бұрылып тұрған кілтімен жасалған. Сыртқы аркалар қарапайым. Ал Ескі зал II* дәрежелі мұражай болып саналады, ал Ростерн лоджасы II дәрежелі мұражай болып саналады. Бақтар мен жерлердегі бірқатар заттар II дәрежеде тіркелген, атап айтқанда, Жоғарғы террасаның қабырғасы, аралық және төменгі террасалар арасындағы баспалдақтар, төменгі террасаның қабырғасы мен балюстрадасы, қызметтік ауланың қабырғалары, бассейн қабырғасы және төменгі террасадағы Тритон фонтаны, сондай-ақ төменгі террасадағы шығыс және батыс вазалары.

Оқиғалар

Залда, бақта және саябақта іс-шаралар бағдарламасы ұйымдастырылады. Оларға Royal Horticultural Society ұйымдастырған жыл сайынғы RHS Show Tatton Park көрмесі, автомобиль көрмелері, концерттер, курстар, сондай-ақ қолөнер және антиквариат жәрмеңкелері кіреді. Тэттон-парк жеті ұлттық Foodies фестивалінің біріне де үй иесі болып табылады. Залдың және бақтың бір бөліктерін тойлар, үйлену тойлары, конференциялар мен мәжілістер үшін жалдауға болады.

Даму ұсыныстары

Чешир шығыс кеңесі Таттонды одан әрі коммерцияландыру үшін көптеген жоспарларды қарастырып отыр, соның ішінде Витчкотт Вудтағы (Таттон паркінің шығыс бөлігіндегі) ежелгі орманды БеВИЛДВуд деп аталатын ойын-сауық паркіне айналдыру жобасы бар. Бұл жобаға қарсылық көрсетілуде, оны Save Tatton Action Group (STAG) тобы бастап келеді, себебі парк Ұлттық трастқа және Чешир округі кеңесіне ұлт үшін сақтап қалу мақсатында тапсырылған.