Кіріспе

Мия Славенска, туған Чорак (20 ақпан 1916 – 5 қазан 2002) – 1938–1952 және 1954–1955 жылдары Монте-Карлоның орыс балетінің хорват-американдық солисі болған.

Өмірбаян

Мия Славонски-Брод қаласында хорват отбасында дүниеге келді. Қызы бір жасқа толғанда, отбасы Загребке көшті. Загребте Мия «Жозефин Вайс мектебінде» балет және Большой театрының балеринасы, Дягилевтің «Орыс маусымы»-ның эмигранты Маргарита Фроманнан сабақ алды. Бес жасынан сахнаға шығып, он алты жасында Загребтегі ХНК балет труппасының прима-балеринасы болды. Біраз уақыт Венада Лео Дюбуамен оқыды. Сербия монархиясы тұсындағы Югославия Корольдігінің королистік диктатурасының салдарынан туған Хорватиясында өнер көрсетуіне тыйым салынды, бұл оны 1935 жылы анасымен бірге Берлинге көшіруге мәжбүр етті. Бір жылдан кейін, 1936 жылғы Берлиндегі Би олимпиадасында үлкен жетістікке жетті. Анасы оны «Миа Славенска» деген жаңа псевдониммен тіркеді, себебі хорват бишілері Югославияның туы астында заң бойынша өнер көрсетуге міндетті болды. Байқауда жеңіске жеткеніне қарамастан, Югославия Корольдігі оның Хорватияда билеуіне тыйым салды. 1937 жылы Парижге көшіп келген ол сол жылы Марсель Л’Эрбиермен «От түні» және Жан Бенуа Леви мен Мари Эпштейнмен «Өлі лебедь» фильмдерінде түсті. Бронислава Нижинская және басқа орыс ұстаздарынан сабақ алды. 1938 жылы Монте-Карлоның орыс балетіне қабылданды. Маркова, Данилова және Туманова балериналарымен бірге труппаның жетекші балеринасы болды. 1944 жылы Голливудта өзінің «Ballet Variante» атты труппасын құрды, ол біраз уақыт бойы жұмыс істеді. 1950 жылдардың басында (1952), Монте-Карло балеті жұмысын тоқтатқанда, Фредерик Франклинмен бірге «Slavenska Franklin Ballet Company» ұйымдастырды, ол үш жыл бойы жұмыс істеп, экономикалық себептерге байланысты жабылды. Олардың ең маңызды қойылымы – Теннесси Уильямстың осы аттас пьесасы бойынша (1952, хореограф Валерия Беттис, Монреальдегі «Ежесі театры») «Жылау деп аталатын трамвай» балеті болды, онда Мия Бланш Дюбуа рөлін сомдады. Франклин импресарио Серж Денхемнің өтініші бойынша орыс балетінің труппасын қайта құрғаннан кейін, ол біршама уақыт бойы биледі, бірақ Денхем Нина Новакты белсенді түрде насихаттауды бастады. 1950 жылдардың екінші жартысында ол Антон Долин мен Алисия Марковамен бірге Лондон фестиваль балетінде биледі. Оның серіктестері Олег Тупин, Фредерик Франклин және Милорад Мишкович болды, олар сол кездегі танымал балет жұбы еді. Мия Чолок доктор К.Нойманға үйленген. 2003 жылдың 5 қазанында Лос-Анджелесте қайтыс болды. Оның кремацияланған күлі Загребтегі Мирогой зиратына жерленді. Оның жерлеу рәсіміне арналған рим-католик шеруінің бейнежазбаларын оның қызы түсірген «Миа: Бишінің саяхаты» атты деректі фильмінен көруге болады.

Педагогикалық қызмет

1938 жылы Монте-Карлоның орыс балеті Калифорнияда гастрольде болғанда, ол Лос-Анджелесте жеке балет студиясын ашты. Сол жерде Мария мен Марджори Таллчифтер оның шәкірттері болды. Соғыстан кейін (1960 жылдан бастап) Нью-Йоркте шағын студиясы болды, онда Люсинда Чайлдс та оның шәкірттерінің бірі болды. Чайлдс Славенсканы "орыс мектебінің тамаша ұстазы" деп сипаттап, "бізбен қаталдықпен айналысты, талапшыл болды және оның барлық нұсқауларын дәл орындауымызды қалады" деді. Лос-Анджелеске көшкеннен кейін ол Калифорния университетінде (1969-1983) және Калифорния өнер институтында (1970-1983) сабақ берді. Сонымен қатар, ол үш жыл бойы Техас Форт-Уорт қалалық балетіне жетекшілік етті.

Балет мансабы

Төрт жасынан бастап биші болған ол Загребте Жозефина Вайспен оқыды және 1924 жылы қазіргі Хорват ұлттық театрында Барановичтің "Лицитарско сердце" балетінде тұңғыш рет сахнаға шықты. 17 жасында Загреб операсының прима-балеринасы атанды. 1936 жылы Олимпиада ойындарымен бірге өткен Берлиндегі би олимпиадасында хореография және би саласындағы жүлдеге ие болды. Ол Загребтен Венаға кетіп, Л. Дубуа, Г. Краусс және Л. фон Вайденнің жетекшілігімен биледі, ал Парижде Любов Егорова, Матильда Кшессинска және Ольга Преображенскаядан сабақ алды. Ол көп жыл бойы әйгілі "Балет Рус де Монте-Карло" балет труппасының жетекші балеринасы болды және Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда олармен бірге АҚШ-қа көшті. Францияда ол киноға жұмыс істей бастады. Жан Бенуа Левидің "Балерина" (1937) фильмінде түскеннен кейін және оны АҚШ-та насихаттағаннан соң, ол мұғалім және биші ретінде онда қалды. 1947 жылы ол АҚШ азаматы болды.