Кіріспе

Ажуда (ɐˈʒuðɐ) – Португалия астанасы Лиссабон қаласының фрегезиясы (азаматтық округі) және ауданы. Ажуда Лиссабонның батысында, Белемнен солтүстік-шығысқа қарай және Алькантарадан батысқа қарай орналасқан. 2011 жылғы халық саны 15 617 адамды құрады.

Тарих

Ажуда приходы Белем жағажай аймағы мен Монсанто төбелерінің арасында орналасқан, ол егін шаруашылығына жарамсыз жер еді. Аңыз бойынша, осы аймақтан өткен бір шопанға Құдай ана көрінген. Оқиға жөніндегі хабар тез тарап, көптеген адамдар сол жерге келіп, көрініс болған жерде салынған шағын шіркеудің маңына қоныстанды. Кішкентай қасиетті орынның орнына кейін шіркеу салынды. Португалия королі Жоау III-нің әйелі, Австрия королевасы Екатерина шіркеуге барып дұға етіп, ақсүйектердің де осы жерге келіп тұруына ықпал етті. 1551 жылы Ажуда шіркеулік приходқа айналды. 1755 жылғы Лиссабон жер сілкінісінен Ажуда зардап шегіп, ғасырлар бойы салынған көптеген ғимараттар қирады. Олардың ішінде 1756 жылы августин монахтары қайта жаңартып салған Nossa Senhora da Boa Hora монастыры да болды. Корольдік отбасы да Рибейра сарайын тастап, Ажудадағы Квинта де Симада, бастапқыда ағаш үйлерде, жергілікті жұрт Реал Баррака деп атаған жерде тұруға көшті. Жер сілкінісі мен цунамиден кейін туған қауіпсіздіксіздік салдарынан көптеген адамдар Ажудаға қоныстанды, халық саны 1059-дан 4748-ге өсті. Ауыл жолдардың бойында орналасқан бес шағын елді мекеннен тұрды: Кальсада да Ажуда (Алькантарамен бірге); Травесса да Эстопа; Кальсада де Носса Сеньора да Ажуда; Руа дас Мерсес және Руа да Паз. 1762 жылы Ажуда Лиссабон қалалық әкімдігіне қосылып, қала маңындағы елді мекен екенін жоққа шығарды. Приходта үйлер, сарайлар, тас карьерлер, топырақтан жасалған пештер мен жел диірмендері орналасқан еді. 1768 жылы Помбал графы, қайта құру жұмыстарының аясында, Квинта де Симаның Хорта аумағында Ботаникалық бақтарды салды. Сонымен қатар, 1766 мен 1787 жылдар арасында Пина Маник Ажуда зиратын салғызды, онда көптеген корольдік қызметкерлер жерленген. Кейін Реал Барраканың орнына Ажуда Ұлттық сарайы салынды. Құрылысы 1795 жылы басталды, бірақ Францияның Португалияға шабуылы мен корольдік отбасының Бразилияға қашуы салдарынан тоқтап қалды, аяқталуы 19 ғасырдың ортасына дейін созылды. Ол король Карлос I-нің ресми резиденциясына айналды. 1852 мен 1885 жылдар аралығында Ажуда Белем қалалық әкімдігіне қосылды, бірақ 19 ғасырдың соңында қайтадан қосылды. 20 ғасырдың соңынан бері халық саны қала шеттеріне және айналасына көшіп кетуіне байланысты азайып келеді.

Сарайлар

Паласио Насионал да Ажуда Мануэль Каэтано де Соуза бастаған жоба 1795 жылы (негізгі тас қалаумен) іс жүзінде басталды, бірақ Франсиско Ксавье Фабри мен Хосе да Коста-э-Силва басшылығымен нақты құрылыс 1802 жылы басталды. Онда көптеген неоклассикалық стильдің ықпалы байқалады, кейіннен Франсиско Роза оны қайта жаңғыртты. 1910 жылға дейін Португалия королінің ресми резиденциясы болып табылды.

Парктер мен бақтар

Аюданың ботаникалық бағы Аюданың Ұлттық сарайының қарама-қарсысындағы Кальсадада орналасқан. Ол 1768 жылы I Жозеф патшаның тұсында, оның немерелері Африка, Азия және Америкадан әкелінген 5000-нан астам өсімдік үлгісінен тұратын әртүрлі өсімдіктер жинағын оқысын деген мақсатпен салынған. Бұл Португалиядағы ең алғашқы және ең көне ботаникалық бақ. Ол күн сайын сағат 9:00-дан 18:00-ге дейін (қыс мезгілінде) және 20:00-ге дейін (жаз мезгілінде) ашық. 25 желтоқсан мен 1 қаңтарда жұмыстан жабылады.